Atze's blog

Da Capo: voor altijd 1967

2011-07-21T18:17:00.009+02:00

Ik kan me eerlijk gezegd weinig van het concert zelf herinneren, maar ik weet nog dat ik Michel en Michel er zag. En dat het de allereerste keer ooit was dat ik in mijn eentje naar een concert ging. Dat laatste is vermoedelijk de belangrijkste reden dat ik me weinig van de show herinner, want ik heb me die avond voornamelijk ongemakkelijk gevoeld en gezocht naar andere mensen die ook alleen waren, om te kijken welke houding zij aannamen. Al die andere mensen herinner ik me niet, maar wel de twee Michels van de platenzaak een steenworp verderop, aan de andere kant van de brug. Da Capo, vernoemd naar een plaat van de man op het podium, gevallen sixties icoon Arthur Lee.

Er hing een grote zweem van tragiek om die Arthur Lee. Zwarte muzikant uit Memphis Tennessee, die het met zijn band Love maakte in de voornamelijk blanke psychedelische rockwereld van eind jaren zestig. Al hadden zijn platen meer invloed dan succes. Da Capo, het titelloze debuut, en vooral het album Forever Changes gelden als klassiekers uit die tijd. Alleen al het openingsnummer van die plaat, Alone Again Or; in de basis eenvoudig en breekbaar, omrand door sierlijke strijkers en triomfantelijke blazers. Anno 2002 stond het leven van Arthur Lee er niet zo glorieus voor. Hij kwam straight out of jail, waar hij 1996 belandde na een akkefietje met een vuurwapen. De maat was vol na eerdere overtredingen met drugs. Terwijl Lee zijn straf uitzat overleden twee van zijn oude bandleden, wat een gedroomde Love-reünie voorgoed onmogelijk maakte. Vier jaar later overleed hij zelf.

De tragiek van Arthur Lee heb ik altijd gekoppeld aan Da Capo. Niet dat ik die twee verdacht van verboden wapenbezit, wel van handel in muziek met een verhaal. Ik kan niet zeggen dat ik persoonlijk gerouwd heb om het overlijden van Michel Terstegen, de eigenaar van die rare winkel. Ik kende hem niet, ik wist alleen wie hij was. Ik kwam er graag, het meest ongeveer tien jaar geleden, maar voelde een zekere afstand. Niet omdat ze onaardig deden - de beatkluizenaar met de gebogen rug en de goedlachse sixties verstekeling - maar omdat mijn eigen muzieksmaak en -kennis me inferieur leken aan de hoge standaard van de winkel.

Ik heb me altijd afgevraagd hoe die winkel kon bestaan. Ook in de tijd dat het nog goed ging met de platenzaken hield Da Capo zich bezig met onhippe muziek uit vervlogen tijden en op vervangen formats. De winkel stond vol vinyl, LP's maar vooral singeltjes, eindeloze bakken vol. Nieuwe platen hadden ze wel, maar het draaide om de oude garagehelden, om nederbiet compilaties. Vooral de kelder maakte indruk, met dat gammele trapje waar je even moest bukken. En beneden in die kelder zat dan meestal Michel Terstegen gebogen over een verse doos 7 inches, een schenking van weet ik veel welke weduwe.

Ik ben er vanmiddag even langs gereden. In de etalage wordt melding gemaakt van een nieuwe lading Beatles- en Stones-singles, een mededeling die op ieder moment in het 25-jarig bestaan op zijn plek geweest was. Tussen het raam en het metalen hek erachter ligt een dode vlieg, en achter het glas hangt het overlijdensbericht van Terstegen, met een songtekst van The Who: "I like every minute of the day." Binnen is het alsof er niets veranderd is. Er hangt een geur van oud papier en vinyl. Een prachtige Mariska Veres in de bloei van haar leven lonkt naar je op een uitklapposter van de Popfoto. In de bakken op de grond rommelt een man op leeftijd met een fraaie snor tussen het afgeprijsde spul. Aan de muur hoezen van de Stones en the amazing 17 year old Lesley Gore. Boven de keldertrap portretten van Ginsberg, Burroughs en Kerouac.

Alsof er niets veranderd is, zo was het altijd al. Ik heb eerlijk gezegd niet gevraagd of al meer bekend is over de toekomst van de winkel. Dat hij nu vermoedelijk gaat verdwijnen is alleen al reden om verdrietig te worden. Zelf ben ik absoluut geen vinyl nostalgicus. Mijn speler is niet eens meer aangesloten. Het een voor een verdwijnen van al die platenzaken in ons land beschouw ik als een gegeven. Jammer maar helaas, we moeten door, de nieuwe tijd heeft zoveel moois te bieden. Maar een winkel als Da Capo stond op de een of andere manier voor mijn gevoel buiten die ontwikkeling, immuun voor de tijdsgeest. Zoals ze er ook geen pinautomaat hadden. Op een dag zou Da Capo als laatste overblijven, dat kon niet anders. Het is op de een of andere manier wel mooi dat Michel Terstegen nooit de piraten de schuld heeft hoeven geven. Al is het wel een bijzonder wrang soort mooi.

Videotheek

2011-06-28T19:52:00.003+02:00

Ik was laatst in een videotheek, voor het eerst in tijden. Er moest een boete betaald worden. Twee dagen, tien euro. Where the Wild Things Are, dat was de film, niet onaardig. Ik dacht nog: dat doe ik wel de eerstvolgende keer dat ik een film huur. Lees: over twee jaar. Maar zo makkelijk kwam ik er niet vanaf. Nee, de videotheek schakelde keihard een incassobureau in. Rekening: 56 euro. Er zat niets anders op dan linea recta naar die zaak, en net doen alsof ik me van geen brief bewust was.

De twee jonge mannen die de zaak runnen, zijn nauwelijks te zien. Hun balie staat vol met bakken popcorn, powerdrink en telefoonkaarten. Een klein deel is nog vrij. Een man voor me slingert er nonchalant twee dvd dozen neer. Deze winkel heeft nog minder met liefde te maken dan de lak en leder sekswinkel hiernaast, denk ik. Die winkel met een half verkleurde op-eet-string in de etalage, onder die flikkerende paarse TL.

Ik denk dat ze het weten, want hij zegt dat de boete veertien euro is. Vooruit, die vier euro krijg je van me, vriend. Zo ben ik dan ook wel weer. Ik kan niet pinnen, want het apparaat is stuk. Maar aan de overkant zit een pinautomaat, dus als ik daar even heen wil lopen, komt alles goed. Ik loop naar de deur, snuif die geur van oud tapijt nog eens goed in me op, werp een blik op de kast met heetste films, en zie vooral sequels op kale planken.

Wat was de glorietijd van de videotheek? De jaren tachtig? Later? In de tijd dat Amazon je films nog niet voor een tientje op de deurmat bezorgde. Toen we ons nog niet realiseerden dat we een film gewoon rechtstreeks op de computer wilden bekijken, in plaats van er de deur voor uit te gaan. De laatste klanten zullen het straks nog missen, deze tent. De enige plek waar je na achten nog een pakje peuken kunt halen. Ook goede videotheken sluiten dezer dagen. Dat wil zeggen: ik weet niet of De Cultvideotheek in Amsterdam een goede tent is, maar met zo'n naam moet het haast wel. In Utrecht hebben we ook een goede videotheek, maar ook daar ben ik nog nooit geweest. Misschien zit hij er al jaren niet meer, dat zou zomaar kunnen. Het is zuur voor die mensen, maar ook wel logisch. Een film huren bij een videotheek, dat is zoiets als geld overmaken met een giro betaalkaart en door de regen naar de brievenbus lopen. Het is als naar het platteland fietsen voor een pak melk.

Er zitten rare winkels op het rijtje van mijn videotheek. Verderop, voorbij de witte kunstlederen bankenzaak, voorbij de Chinees, zit een lunchzaak die rond het middaguur altijd gesloten is. Even verderop zit een printer cartridge hervul centre. En er is een klein, donker zaakje dat zich specialiseert in Griekse specialiteiten. Wijnbladeren, kalenders, fêta. Zelfs die bedrijven lijken me meer levensvatbaar dan een videotheek. Ik leg mijn verse twintig euro op de toonbank en incasseer een valse knipoog als ik om een bonnetje vraag. Als ik naar de uitgang loop ruik ik opnieuw die geur van oud tapijt. Een kartonnen Vin Diesel grinnikt me na. Ik knipoog terug en lach het laatst.

Janelle Monae: "I keep the drama in my eyelashes"

2011-05-06T07:49:00.006+02:00

Sociale media, veel artiesten weten niet zo goed wat ze ermee aan moeten. Ze weten dat het erbij hoort en dat het goed is, maar ze aarzelen om te veel van zichzelf prijs te geven. Begrijpelijk, hoe graag ik als journalist en als muziekliefhebber ook alles wil weten.

Daarom hou ik ook zo van de twitteruitbarstingen die je soms ziet. Ze hebben altijd te maken met pure passie of juist frustratie. Ik herinner me Erykah Badu die uren lang twitterde over een stalker in haar tuin, over hoe ze de politie inschakelde en uiteindelijk met pijn in het hart zag hoe de man ingerekend werd. Ik weet nog goed hoe Flying Lotus compleet uit zijn dak ging bij de eerste luisterbeurt van de nieuwe Radiohead.

Vannacht luchtte r&b/soul zangeres Janelle Monae (bekend van deze hit) haar hart. Over haar ambities en haar voorzichtigheid met sociale media, maar vooral over een naast familielid dat in de problemen zit.

Pandora's Box: Flying Lotus

2011-05-02T19:52:00.004+02:00

"Wat zijn je invloeden?" Het is de stomste vraag die je een artiest kunt stellen. Een soort "wat is je favoriete kleur", maar dan voor volwassenen. Artiesten klagen vaak dat ze steeds dezelfde vragen krijgen, en deze zit er altijd bij. Als het kan, vermijd ik hem dan ook. En toch, toch levert het wel zinnige informatie op. De invloeden van een muzikant verklaren waarom de drums klinken zoals ze klinken, waarom hij mompelig zingt of de gitaar inruilt voor een synthesizer.

Vandaar: Pandora's Box, een verzameling van artiesten of zelfs specifieke platen die in interviews genoemd zijn. Het deksel van de snoeppot, een wandeling van een uurtje door de collectie achter een bijzondere plaat. Te beginnen bij mijn favoriete album van vorig jaar: Flying Lotus' Cosmogramma. Een rijke plaat, met enorm veel aanknopingspunten. Het is experimentele hiphop, het is jazz, het is psychedelisch, opzwepend. Het is tegendraads, er zitten bijzondere orkestrale elementen in, en emotie. Check hier de playlist Pandora's Box: Flying Lotus op Spotify.

J Dilla (aka Jay Dee) – Glazed
Radiohead – Pyramid Song
Carlos Nino & Lil' Sci Are What's the Science? – Love, Hugs and Hip-Hop Soul
Daedelus – At My Heels
Sun Ra – Rocket Number Nine
Pete Rock – Pete’s Jazz
Alice Coltrane – Journey In Satchidananda
Madlib – Open (Space)
Sa-Ra – Rosebuds
Lil Wayne – Fireman - Main
Squarepusher – Beep Street
Eluvium – Perfect Neglect In a Field of Statues
Dr. Dre – Fuck Wit Dre Day (And Everybody's Celebratin')
Quasimoto – Greenery
Portishead – Wandering Star
George Duke – Funny Funk
Ravi Coltrane – Social Drones
Aphex Twin – The Waxen Pith
Jaylib – Mcnasty Filth - Radio Version
Ray Parker, Jr. – Ghostbusters - from "Ghostbusters"

Paasnieuws: gekneveld katje gevonden in glasbak

2011-04-25T14:10:00.009+02:00

Zomaar ineens het belangrijkste nieuws op paaszondag, bovenaan Teletekst pagina 101: gekneveld katje gevonden in glasbak. Het is een Wolkersiaans nieuwsbericht, in de categorie 'jongeling blaast kikker op met rietje' en 'knaap steekt geslacht in paaskip'. Een katje werd in Oude Pekela aangetroffen tussen de glasscherven, aan zijn lot overgelaten met een stuk tape over zijn bekje en een touwtje om zijn achterpoten.

Waar gaat het heen met... de media, dacht ik. Begrijp me goed, een poging tot moord op een onschuldig katje is geenszins goed te praten, maar ik ben toch erg benieuwd hoe zo'n bericht op Teletekst terecht komt. Wat is de psychologie achter zulk nieuws?

Nieuwsredacties zijn dol op nieuws als dit. Zeker media die het moeten hebben van vluchtig treinpubliek of websurfende lezers die reageren op prikkelende koppen. Persbureaus hebben een goede business aan berichten in de categorie 'opmerkelijk'. De categorie 'Man vindt trouwring terug in kerstkalkoen', 'Keniaanse vrouw trouwt met haar hond'. Niks aan de hand nieuws, bizarre berichten, klein leed. Het komt vanuit de hele wereld, van Japan tot Brazilië, vaak in eerste instantie gebracht door lokale media, en onderweg hierheen ontdaan van context en oorspronkelijke bron. Die moeite willen kranten vaak ook niet doen voor dergelijk nieuws. Het is gewoon een prettige afwisseling naast 'Reactor Fukushima lekt veel meer radioactief afval dan verwacht' en 'Sluipschutters Syrië schieten op rouwstoet'.

Ik ken de structuur van Teletekst op mijn duimpje. 101, nieuw, 801 voetbal, 401 NOS Headlines. Dat is altijd de plek waar dit soort gekkigheid geplaatst wordt. Maar dit keer stond het op pagina 122, binnenlands nieuws. Zou een Teletekst-redacteur, nog rozig van de paasviering, diep in het hart getroffen zijn door het onbeschrijflijke leed? Zou hij met de vuist op tafel geslagen hebben en met betraande ogen geroepen hebben: verdomme, de schoften, dit moeten we melden?

Ach, zo'n berichtje, inmiddels is het allang weer verdwenen. Lekker belangrijk. Maar dit soort nieuws is natuurlijk wel degelijk van belang. Dit is nou het soort berichten dat gebruikt wordt om animal cops te rechtvaardigen, dat het onderbuikgevoel voedt dat ons prachtige land naar de knoppen gaat. Zouden er zelfs mensen zijn die denken: schande, nou, dan zullen er vast een hoop Marokkanen wonen in Oude Pekela? Nee, laten we er niet meer van maken dan het is. Er is een katje gered van een wrede en gewisse dood. Gelukkig maar. Ik hoop dat het een nieuw baasje krijgt, dat er met liefde en toewijding voor zorgt.

The Passion in Gouda: het paasevangelie als oud-Holland opportunisme

2011-04-25T10:54:00.002+02:00

Ik moest ineens denken aan Martin Buitenhuis op Pinkpop 1995. Van Dik Hout was toen nog een stel jonge honden, dat zelfs door de pers toegejuicht werd. Ze hadden dan ook een toekomstige nederpopklassieker in handen, waar niemand omheen kon. Op Pinkpop werd de band van de reservebank gekatapulteerd naar het hoofdpodium. Ik weet nog dat ik het verbazingwekkend goed vond. Het hoogtepunt was natuurlijk Stil In Mij, een langgerekte versie. En vlak voor zijn laatste uithaal stootte Buitenhuis vanuit zijn tenen een godslasterlijke kreet uit. Nou nou, dacht ik toen, beschaafd als ik opgevoed ben, maar achteraf leek het me ook wel weer op zijn plaats. Het is zo – godverdomme – stil in mij.

Die hartenkreet flitste gisteravond even langs toen Stil In Mij werd gezongen tijdens The Passion, een mediaspektakel vanaf de markt in Gouda, waarbij de laatste uren van Jezus Christus vertolkt worden in popliedjes. In Manchester ging dat met de Happy Mondays, Stone Roses en Joy Division, in Gouda met Marco Borsato, De Dijk, André Hazes, en natuurlijk Van Dik Hout’s ‘Stil In Mij’. Terwijl een processie van ‘echte mensen’ een lichtgevend kruis door de straten draagt, verzamelt Jezus zijn discipelen voor de America Today in het winkelcentrum. Judas koopt nog snel even een Snickers bij de snackbar. Jezus zelf rekent er even later twee droge broodjes af, om straks te breken bij het laatste avondmaal.

Ouderwetse amateurtoneel knulligheid
Ik heb vanaf de eerste scène met een gefascineerd zitten kijken. In het eerste shot als zien we Syb van der Ploeg – Jezus – op de fiets door de stad, geflankeerd door twee breed glimlachende discipelen. Het heeft een ouderwetse amateurtoneel knulligheid. Of Van der Ploeg een goede zanger is, daar kunnen we over discussieren, maar dat acteren niet tot zijn talenten behoort, dat is overduidelijk. Dat geldt voor de meeste deelnemers, maar vooral is het een keuze van de regisseur. De telefoon van Judas die afgaat tijdens het avondmaal (hoe onbeschoft), roddelkoningin Wilma Nanninga die als viswijf uit het raam naar Petrus roept dat hij toch ook bij die Jezus van Nazareth hoort; we zien vanavond een staaltje overacting waar Chantal Janzens musical awards niks bij zijn. Het doet denken aan de keuzes die de leraar van groep acht moet maken bij de samenstelling van de schoolmusical. Liever iemand die toon kan houden en niet zo goed kan acteren in de hoofdrol dan andersom. En omdat de middelen beperkt zijn, blijft voor de rol van Pontius Pilatus iemand over die in geen van beide goed is: Wilbert Gieske, jarenlang succesvol als Robbert Alberts in GTST.

#passiongouda
En toch vonden veel mensen het prachtig. Bijna een miljoen mensen keken, bijna 20.000 live in Gouda. Honderden tweets raasden voorbij op #passiongouda. Dit project zou Jezus teruggeven aan de mensen, in plaats van alleen aan de christenen. Dat lijkt me inderdaad precies de doelstelling van de makers. Met hits die iedereen kent, met een fantastische productie (cranes, heli-shots, een fabelachtige lichtshow), recht in het hart van het grote publiek. Niet onbelangrijk: met enkel Nederlandstalige liedjes en met een typisch Hollandse stad als decor. Gouda, stad van kaas en kaarsen. Als Jezus ook nog vis gedeeld had met zijn discipelen, dan was dat Hollandse Nieuwe geweest, met vlaggetjes. Het is een niet te stuiten rage in medialand, simpelweg omdat het werkt.

Die liedjes hebben allemaal maar heel zijdelings met het paasverhaal te maken. De meeste gaan over de liefde (Is Ook Schitterend’s ‘Altijd Wel Iemand’, André Hazes’ ‘Geef Mij Je Angst’, Ruth Jacott’s ‘Blijf Bij Mij’), of breder: de manier waarop wij mensen met elkaar om dienen te gaan (Frank Boeijen’s ‘Zwart Wit’, The Scene’s ‘Iedereen Is Van De Wereld’). Het allerbest, het onbetwiste klapstuk, is ‘De Bestemming’ van Marco Borsato, een lied over niets minder dan de zin van het leven. In de meest seculiere vorm:

Ik lig op m’n rug in het gras
En aanschouw de maan
Ik vraag haar of zij misschien weet
Waarom wij bestaan
Waarom we worden geboren
En straks weer gaan
Maar ze zwijgt
En kijkt me lachend aan

Existentiële twijfel
Het is een lied over existentiële twijfel, met de blik omhoog, maar niet per se naar God. Dat mag. Ook onder christenen is twijfel een geaccepteerd verschijnsel geworden. Je hoeft niet alles te geloven, je mag aannemen wat je wilt. Je mag ervan overtuigd zijn dat God jouw vriend is en een persoonlijke band met je onderhoudt. Maar als jij dat niet zo voelt, dan hoeft dat niet. Het biedt openingen naar andere religies. Zie ook de zogenaamd spontane interviewtjes in de uitzending met toevallige voorbijgangers, een Joodse, een moslim en een ongelovige met een moslimvader en een katholieke moeder (of andersom, hou me ten goede). Allemaal beamen ze dat het paasverhaal elementen heeft waar ook zij zich in herkennen. Het is een grabbelton van universele menselijke wijsheden. En wat kun je daar met goed fatsoen op tegen hebben? Niets, eigenlijk. Liefde, warmte, eenheid, tolerantie en verdraagzaamheid, dat kan een land als Nederland best wat meer gebruiken. Niet voor niets wordt in de uitzending expliciet verwezen naar de slechte reputatie van de stad Gouda op dat gebied. Maar soms zou je willen dat de oud-testamentische God eens stevig met zijn vuist op tafel zou slaan en een eind zou maken aan dit soort slappe praat. IK heb de wereld geschapen, IK maak hier de dienst uit, en niemand anders. Begrepen?!

En zo verbeelden de EO en de RKK het geloof zoals het anno 2011 voor veel mensen is, een lopend buffet van prachtig opgemaakte, voor iedereen herkenbare gemeenplaatsen. All you can eat. Wat er niet lekker uit ziet, schep je gewoon niet op. En als er toch een taai stukje bij zit, dan leg je dat gewoon op de rand van je bord.

Girl Groups: I want a boy for my birthday

2011-02-28T20:09:00.005+01:00

The Velvelettes, The Crystals, The Dixie Cups, The Shangri-La's, The Shirelles, The Supremes, The Burnadettes, The Vandellas, The Exciters, The Chanters, The Ronettes, The Marvelettes, The Deltairs, The Poni-Tails, The Blossoms, The Lollipops, The Murmaids, The Vernon Girls, The Apollas, The Bobbettes, The Jaynetts, The Quintones, The Chiffons, The Paris Sisters, The Three Degrees, The Cookies, The Starlets, The Laurie Sisters. Alleen de namen al.

The Velvelettes – Needle In A Haystack - Single Version
The Crystals – He's a rebel
The Dixie Cups – Chapel Of Love
The Shangri-Las – Give Him A Great Big Kiss
The Shirelles – Will You Still Love Me Tomorrow
The Supremes – You Keep Me Hangin' On
The Burnadettes – First, You've Got To Recognize God
The Vandellas – Miss Lonely Hearts
The Exciters – He's Got The Power
The Chantels – Maybe
The Ronettes – Be My Baby
The Marvelettes – Please Mr. Postman
The Deltairs – Lullaby Of The Bells
The Poni-Tails – Born Too Late
The Blossoms – That's When The Tears Start - Single Version
The Lollipops – Love Is The Only Answer
The Murmaids – Heartbreak Ahead
The Vernon Girls – Only You Can Do It
THE APOLLAS – Mr. Creator
The Bobbettes – Mr. Lee (Digitally Remastered)
The Jaynetts – Sally, Go 'Round The Roses
The Quintones – Down The Aisle Of Love
The Chiffons – One Fine Day
The Paris Sisters – I Love How You Love Me
The Three Degrees – Contact
The Cookies – I Want A Boy For My Birthday
The Starlets – Better Tell Him No
The Laurie Sisters – Live It Up

Angst te koop: sms BUURT naar 3040

2011-02-20T19:34:00.007+01:00

De koning van de verkooptelevisie, waar is hij gebleven? Mike met zijn kabeltrui en zijn wonderbaarlijke ontdekkingen, wat is er van hem geworden? Hij verkocht dingen waarvan je niet eens wist dat ze bestonden, laat staan dat je ze nodig had. Een goedje dat je auto de bescherming van een space shuttle geeft. Niet te geloven! Echt waar? Echt waar, Mike! Geloof je het niet, nou dan laat ik het je zien! Wacht, ik steek je auto in de fik, Mike! Nee, toch niet mijn auto in de fik? Jawel, dat kan gewoon, ik kan gewoon je auto in de fik steken, want je auto heeft de beschermingslaag van een space shuttle, Mike! Van een space shuttle? Ongelofelijk!

En ik mis de belspelmeisjes. Ik mis ze. Echte talenten zaten er tussen. Urenlang kletsten ze de zender vol, wulps draaiend, knipogend, ingefluisterde grappen makend. Moeiteloos. Je hebt nog maar twee minuten, er belt nu helemaal niemand, je hebt extra veel kans om er door te komen. We zoeken een woord. Het begint met een T, het eindigt met een T en het heeft zes letters. Hij is te moeilijk denk ik, er belt echt helemaal niemand. Een hint: het zit in tomatensoep.

Nog mooier: Astro TV, geschoten in een morsig paars studiootje met papieren bloemen en energiestenen. Daar zit je dan als rondborstige kaartlegster, die zich bij elke beller weer af moest vragen of ze in een grap beland was of een serieuze gek aan de lijn heeft. Ik heb een probleem, ik kom zo moeilijk klaar. Je weet dat je op tv bent? Of: ik werd vannacht wakker, en opeens was ik het kwijt, ik wist het gewoon niet meer. Kunt u me een zetje de goede kant op geven? En dan toch maar die kaarten leggen, want wie weet meent hij het wel.

Die spotjes zijn net als horrorfilms. Een horrorfilm werkt alleen als je er ook echt bang van wordt, en dat verandert steeds. Daar kopen de mensen immers een kaartje voor. In de jaren vijftig creëerden filmmakers gemuteerde buitenaardse wezens die na een atoomontploffing de wereld kwamen overnemen. George A. Romero illustreerde in zijn klassieke zombiefilm Night Of The Living Dead uit 1968 het uiteenvallen van de hoeksteen van de samenleving door een klein meisje een tuinschepje in de borst van haar moeder te laten planten. Tien jaar later liet hij zombies als willoze consumenten ronddolen in een shopping mall, inclusief geluidsbehang.

Commerciële zendtijd, vulling voor een paar centen, maar ook een spiegel van het tijdsgewricht. Het is als de man die met Koninginnedag op de hoek van het Vondelpak zonnebrillen staat te verkopen bij zon, paraplu's bij regen. Het gaat van het jolige consumeren in de jaren negentig, via de oppervlakkige, luie hebberigheid naar de vertwijfelde levensvragen. De bedrijven achter die spotjes moeten zich elke keer opnieuw afvragen wat mensen willen kopen. Het is de enige drijfveer; spelspanning, entertainment, het speelt geen enkele rol van betekenis.

Wat hebben we anno 2011? De Buurtscanner. Sms BUURT en uw postcode naar 3040 en kom te weten hoe veilig uw buurt is. Eén sms en je weet het: zoveel inbraken, zoveel berovingen, zoveel drugsverslaafden, zoveel straattuig. 150 cent per bericht, maximaal drie berichten, en dan kunnen we ons daarna weer naar hartelust onveilig voelen. Slim ondernemen, noemen we dat. Dit is geen angst zaaien, dit is angst oogsten.

Flying Lotus Flower: Radiohead vs The King Of Beats

2011-02-19T10:18:00.028+01:00

"Im trippin out right now.. this radiohead shit is cold! gawd. i need to slap someone in the face .. someone come over." Flying Lotus liet zich even gaan op Twitter gisteren. "Sorry i gotta tweet thru this radiohead joint", excuseerde hij zich. "Its kinda a world event for me."

Dat is te begrijpen, want de Britse band brengt op het nieuwe album The King Of Limbs een bijna letterlijke hommage aan de beat producer uit Los Angeles. Er waren zelfs fans die de eerste single Lotus Flower per ongeluk Flying Lotus noemden, een Freudiaanse verspreking die best eens door de band zelf bedacht zou kunnen zijn. De song begint met een minuut elektronisch klinkende ritmes, met een diepe, langzaam verglijdende baslijn, splinters gitaar en vervormde handclaps. Pas na een minuut begint Thom Yorke te zingen, met zijn kopstem, met meer soul dan we van hem gewend zijn.

Flying Lotus brak vorig jaar definitief door met zijn derde album Cosmogramma. Hij perfectioneerde er zijn sound mee, een amalgaam van hiphop, bass muziek en experimentele jazz (zijn oudtante was Alice Coltrane). Het is een kosmische elektronica opera. Een gelaagd, intens en volkomen uniek album, dat niet anders dan een enorme invloed kan hebben op producers de komende jaren. Zeker op Radiohead.

Wie daar na Lotus Flower nog niet van overtuigd is, moet Bloom maar eens opzetten, de opener van The King Of Limbs. De geloopte piano, de jazzdrums die klinken als samples en zich met man en macht lijken te verzetten tegen de richting die de piano wees. Een signature techniek van Flylo. En dan, na drie minuten een aanzwellend orkest. Blazers en strijkers, zo lijkt het, maar ze zijn zo heftig bewerkt dat ze iets buitenaards krijgen. Het is een knipoog naar de ouverture van Cosmogramma. De knipoog komt aan, dat moge duidelijk zijn: "Fuck.. I was sittin outside in the chair and the speakers said BLOOOOOOOOOOMMMMMMM #thekingoflimbs pow powpow pow."

De kruisbestuiving is makkelijk hard te maken. Hun paden kruisten de laatste jaren onophoudelijk. Flying Lotus remixte Radiohead-song Reckoner en Thom Yorke leende zijn stem aan Flylo's ... and The World Laughs With You. Afgelopen maand nog reikte de Radiohead frontman een award uit aan de producer en interviewde hij hem (min of meer) backstage. Ik durf te voorspellen dat de nieuwe Radiohead track Feral een plekje krijgt in Flylo's liveset.

Maar is het dan niet andersom? Is Radiohead hier niet de mentor? Want tegendraadse ritmes en elektronica experimenten, daar hield de band zich rond de eeuwwisseling al mee bezig. Als er een plaat is waarop The Kings Of Limbs op voortborduurt, dan is het Thom Yorke's soloalbum The Eraser. FlyLo's maat The Gaslamp Killer draait regelmatig tracks van die plaat in zijn dj-sets, en ook bij hemzelf is de invloed onmiskenbaar.

“Voor mij is niet OK Computer, maar Kid A de klassieker”, zei Flying Lotus in een interview dat ik vorig jaar met hem deed, een maand voordat Cosmogramma uitkwam. In zijn set die avond verwerkte hij ook Radioheads Idioteque, dé klassieker uit die periode. “En Amnesiac is mijn favoriet. Ritmisch, maar meer nog melodisch. Pyramid Song is misschien wel het beste dat in mijn tijd geschreven is. Interessante ritmische patronen trekken altijd mijn aandacht.”

Er zijn nog steeds mensen die vinden dat het ophield na OK Computer, dat alles vanaf Kid A navelstaarderij was. Dat Radiohead zichzelf te veel opsloot in zijn eigen wereld en dat de A&R manager van die goede oude platenmaatschappij node gemist wordt. Allemaal onzin. Radiohead heeft zich afgekeerd van de mainstream en laat de stadionknallers aan Muse en Kings Of Leon, maar blind voor wat er aan de frontlinie gebeurt is de band zeker niet. De verhouding is inderdaad zoals Flying Lotus zegt: "Studentteacherteacherstudent."

Licht uit, Spotify aan: smooth soul valentine

2011-02-14T10:24:00.021+01:00

Vandaag mag het: tussen de lakens met de meest romantische, zoetgevooisde muziek. Mierzoete songs met saxofoonsolo's en strijkers, met lieve woordjes, gemaakt om de belofte van eeuwige trouw geloofwaardig te maken. Het excuus om duizend kaarsen te ontlichten en warme honing over het lichaam van je geliefde op uit te gieten. Dus: licht uit, Spotify aan! Speciaal voor Valentijnsdag een playlist met smooth soul.

De tracklist:

Millie Jackson – It Hurts So Good
Teddy Pendergrass – Turn Off The Lights (Re-Recorded / Remastered)
The Chi-Lites – Oh Girl
Teena Marie – Fire And Desire
Larry Page Orchestra – Do It In Slow Motion
Isaac Hayes – Ellie's Love Theme
Gert Wilden – Blue Mood - Die Jungen Ausreisserinnen
Al Green – The Love Sermon
Earth, Wind & Fire – That's The Way Of The World
Marvin Sease – Tonight Is The Night
Dusty Springfield – Just A Little Lovin' - Stereo version
Harold Melvin & The Blue Notes – You Know How To Make Me Feel So Good
Curtis Mayfield – Give Me Your Love - Original
Chic – A Warm Summer Night
Bob James – Feel Like Making Love
Marvin Gaye – You Sure Love To Ball
Billy Paul – Let’s Make A Baby
Donna Summer – Love To Love You Baby
Alfonzo Blackwell – Precious Love
George Benson – Hey Girl
Roy Ayers – Making Love
Brook Benton – Rainy Night In Georgia
Nat King Cole – Unforgettable (Duet with Nat "King" Cole)
Booker T. & The MG's – Oo Wee Baby, I Love You
Champaign – How 'Bout Us - Single Version
Jackson 5 – Show You The Way To Go
Heatwave – Always And Forever
Barry White – Love Serenade
The Isley Brothers – Groove With You
Sylvester – Ooo Baby Baby
Ohio Players – Honey
Kool & The Gang – Cherish - Single Version
The O'Jays – Sunshine
Jonathan Butler – Love Songs, Candlelight And You
L.T.D. – Love Ballad - Single Version
The Nolans – Let's Make Love
Prince – Adore - Edit
Donny Hathaway – A Song For You
The Stylistics – Betcha By Golly, Wow
Minnie Riperton – Only When I'm Dreaming
Marvin Gaye – You Are Everything
Luther Vandross – Love Won't Let Me Wait
Montovani And His Orchestra – Charmaine

100 dagen: de Belgische revolutie

2011-02-14T09:24:00.008+01:00

Honderd dagen al bivakkeert hij op de Grote Markt in Brussel. Honderd dagen alweer is het geleden dat een ironisch gejuich opsteeg in Vlaamse en Waalse huiskamers, toen België het wereldrecord formatie overnam van Irak, op 17 februari. Aan het begin van het jaar waren al eens 35.000 mensen op de been in de hoofdstad, maar toen ze de schurkenstaat passeerden was de maat vol. Het begon met een groepje van enkele honderden jongelingen, nog wat schuchter scanderend 'Wij willen ons belastinggeld terug', wapperend met bonnetjes. Al snel zwelde het aan tot een oorverdovend volksprotest.

Alles is sindsdien geprobeerd, zelfs het plan van senator Marleen Temmerman om de poort der lusten te sluiten voor de onderhandelaars. Haar oproep aan de sterke vrouwen achter de Belgische politieke kopstukken werd eerst met hoongelach ontvangen, maar drie maanden later van lieverlee toch maar in praktijk gebracht. "Nee, zo kan het niet verder. Dan maar de benen dicht." Het mocht niet baten, de Belgen bleken ongekend standvastig in hun besluiteloosheid.

De Grote Markt veranderde in een gemeenschap op zich. Van bovenaf oogde het als het Star Wars dorp waar Anakin Skywalker opgroeide. Met kleden, stukken plastic en gipsplaten zijn kleine huisjes gebouwd. Er zijn katten, honden, er is een frituur en precies in het midden huisde Stef de Saedeleer, de man die uitgroeide tot hét symbool van het Belgische protest.

Honderd dagen geleden had nog niemand van de 49-jarige De Saedeleer gehoord. Hij was nog slechts een eenvoudige café-uitbater in het Oost-Vlaamse dorp Baardegem. Een dorp dat jarenlang bekend stond om een van de mooiste tradities van Vlaanderen, de Ronde van Baardegem, waarbij de coureurs dwars door een café reden. Toen Vlaams nationalist Bart de Wever op de dag van het record via Twitter liet weten trots te zijn dat zijn partij vasthield aan zijn principes en dat de Franstaligen de oorzaak waren van het floppen van de onderhandelingen, was voor De Saedeleer de maat vol. Met een luide kreet kondigde hij aan niet meer te spreken en zich niet meer te scheren tot Vlaanderen en Wallonië elkaar de hand zouden rijken. Hij trok naar Brussel, het kruispunt van beide culturen, en plantte de Belgische driekleur midden op het plein. Voor zijn neus een bord: 'Ik ben beschaamd Belg te zijn'.

Zo zit hij daar al honderd dagen, met een woeste, grijze baard, zonder nog al te veel hoop hebben dat het ergens toe leidt. Twee weken na het begin van zijn actie deden ze een poging langs te komen, De Wever en zijn Waalse rivaal Di Rupio. Ze strandden bij de ingang van zijn tent, omdat ze het niet eens konden worden wie als eerste naar binnen mocht. "Hij is een Vlaming", zei De Wever. "Il est Belge", corrigeerde Di Rupo met een rood hoofd. "Hij is Vlaming én Belg", aldus De Wever stampvoetend. "Ik heb twee keer zoveel recht om als eerste naar binnen te gaan."

Drie weken keek de wereld toe. Ademloos. Op internet, op de mobiele telefoon, via social media. Maar toen de climax uitbleef haalden de mensen hun schouders op. De camera's verdwenen stilletjes van de daken, de mensen keerden huiswaarts, vrouwen en kinderen eerst. Zoals dat gaat, bij een revolutie die niet wil vlotten.

Perfect Car Crash Songs

2011-02-13T19:05:00.004+01:00

“That guy’s gotta stop… He’ll see us.” Dat zouden de laatste woorden zijn van James Dean, de filmster die legendarisch werd door zijn heldhaftige dood in 1955, achter het stuur van zijn zilveren Porsche 550 Spyder. Want nee, Donald Turnupseed zag hem niet. James Dean brak zijn nek en overleed op weg naar het ziekenhuis. Mede door de film die na zijn dood uit zou komen - Rebel Without A Cause, met Dean als stoere rambler - zou het auto-ongeluk voor altijd de hoogste status krijgen. Vandaag zou James Dean 80 jaar geworden zijn, hij bleef steken bij 24.

In de jaren die volgden ontstond zelfs een speciaal genre: car crash songs. Tientallen liedjes werden in de loop der tijd geschreven waarin auto-ongelukken voorkomen. En waarom ook niet? Snelle wagens zijn opwindend en auto’s zijn hét statussymbool waarmee de Amerikaanse mande andere sekse kan imponeren.

Het tafereel is steeds hetzelfde. In bijna alle liedjes hebben de slachtoffers de ellende aan zichzelf te danken: ze rijden veel te hard, de radio hard aan, hebben meer oog voor elkaar dan voor de weg. Met bloeddorstig plezier laten de songschrijvers hun onderwerpen afstevenen op de meest dramatische dood die je kunt voorstellen: sterven op hetzelfde moment met je geliefde. Jong en vol onvervulde beloftes.

1. The Shangri-Las - Leader Of The Pack (1964)
Een klassieker in het girl group genre, maar ook een van de beste crash liedjes ooit. Motorcrash, wel te verstaan, want Leader Of The Pack draait om een meisje dat verliefd wordt op de leider van een motorclub. Het is het ultieme bewijs dat gehoorzaamheid uiteindelijk ook nergens goed voor is. Plot in het kort: vader dwingt zijn dochter haar geliefde te dumpen. Dat doet ze, en als hij met een gebroken hart wegrijdt, trekt hij nog een keer woest zijn voorwiel op, met desastreus gevolg.

2. Bill Hayes - Message From James Dean (1956)
Een klassiek gevalletje lijkenpikkerij, deze rockabilly song uit 1956. Acteur Bill Hayes scoorde een paar kleine hitjes, maar werd daarna vooral bekend als Doug Williams in soap Days Of Our Lives. Koud een jaar na de tragische dood van James Dean kwam hij met deze single. Strikt genomen een waarschuwing tegen hardrijden, maar dat doel schiet hij in volle vaart voorbij. Sterker nog: dit is nou echt een fijn liedje voor in de auto.

3. Ramones - 7-11 (1981)
New York punkers Ramones hadden altijd al een zwak voor fifties en sixties pop (zie hun covers van Do You Wanna Dance en Surfin’ Bird), maar zelden zo overduidelijk als in 7-11, een liedje dat zowel muzikaal als inhoudelijk teruggrijpt op de car crash hits uit de jaren zestig. “Oncoming car went out of control / it crushed my baby and it crushed my soul now all I’ve / Got is sorrow and pain standing out here / In the rain the crash, shattering glass, / The sirens and pain is driving me insade oh-yeah.”

4. Kanye West - Through The Wire (2003)
Twee weken voor rapper/producer Kanye West zijn eerste single Through The Wire opnam, belandde hij in een ernstig auto-ongeluk, dat hem bijna zijn leven en zijn carrière kostte. Toen hij het nummer opnam werden zijn kaken nog bij elkaar gehouden met de draden uit de titel. Het liedje drijft op een sample van Chaka Khan-song Through The Fire.

5. The Normal - Warm Leatherette (1978)
Warm Leatherette was de enige single ooit van Brit Daniel Miller alias The Normal en bovendien de eerste single op zijn eigen Mute label, dat later furore zou maken met o.a. Depeche Mode, Yazoo en Fat Gadget. De kille, industriële track beschrijft de onaangename details van een auto-ongeluk, met een bizarre twist. “A tear of petrol / Is in your eye / The hand brake / Penetrates your thigh / Quick - Let’s make love / Before you die.”

6. Ray Peterson - Tell Laura I Love Her (1960)
Een rasechte tranentrekker, deze song waar in verschillende uitvoeringen zeker zeven miljoen exemplaren van verkocht werden. Een jong koppel wil dolgraag trouwen, maar heeft geen geld voor de bruiloft. Hij - Tommy - besluit mee te doen aan een autorace, gelokt door het prijzengeld van duizend dollar. Vragen om ongelukken natuurlijk. Zijn auto slaat om en vliegt in brand, waarna hij de memorabele laatste woorden laat optekenen: Tell Laura I love her.

7. Meat Loaf - Bat Out Of Hell (1977)
Met een grote glimlach zat Jim Steinman (het brein achter Meat Loaf) te vertellen in Classic Albums, een serie over legendarische albums uit de popgeschiedenis, vorige week te zien op Nederland 3. Er moest en zou een auto-ongeluk in het titelnummer komen. Sterker nog: de grootste en meest spectaculaire car crash ooit in een liedje moest het zijn. Het past bij het album, zo over de top en pompeus. Laat het nu maar, zei iedereen tegen hem. Het liedje duurt al zes minuten. Maar nee, er moest en zou een car crash in komen. Die kwam, met als gevolg een monsterlijk lang epos: 9 minuut 50. Deze anekdote vormt de directe aanleiding voor dit complete project.

8. Jan & Dean - Dead Man’s Curve (1964)
Surfer boys Jan & Dean zijn op de top van hun roem als ze halverwege de jaren zestig Dead Man’s Curve uitbrengen, een song over het gevaarlijkste stuk snelweg van Los Angeles. Hoewel het een top tien hit wordt, lijkt het liedje ook een vloek met zich mee te dragen, want twee jaar later vliegt William ‘Jan’ Berry op een steenworp afstand van de gedoemde plek uit de bocht. Hij overleefde de crash, maar kampte jarenlang met een hersenbeschadiging.

9. J. Frank Wilson & The Cavaliers - Last Kiss (1964)
Last Kiss werd voor het eerst uitgevoerd door Wayne Cochran in 1961 en zal bij mijn generatiegenoten het meest bekend zijn in de uitvoering van Pearl Jam, maar J. Frank Wilson scoorde er in 1964 een grote hit mee. Een jong koppel is op date, met de auto van zijn pa. Ze crashen, zij wordt uit de auto geslingerd en overlijdt, waarop hij vroom prevelt: “She’s gone to heaven so I’ve got to be good, so I get to see her when I leave this world.”

10. The Smiths - There Is A Light That Never Goes Out (1986)
Strikt genomen geen car crash song, want het blijft bij een fantasie, die wel aanhaakt bij de tradities van het genre. Het auto-ongeluk als ultiem romantische dood, veel romantischer dan samen oud worden (eat that White Lies!). “And if a double-decker bus / crashes in to us / to die by your side / is such a heavenly way to die.” Extra sterk liedje door een tweede laag in de coupletten. “I never never want to go home / because I haven’t got one anymore.”

11. Jacques Herb - Manuela (1971)
Samen met Normaal’s Oerend Hard wedijvert smartlappenzanger Jacques Herb om de titel beste crash-song uit de Nederpopgeschiedenis. Manuela, het liedje waar Herb al veertig jaar op teert, en waarvan hij het succes nooit heeft kunnen evenaren. Melodramatischer en theatraler wordt het niet, zelfs niet in dit genre. Ze reden door de nacht, de radio zacht, het leek een eeuwig refrein, tot die fatale bocht en de legendarische woorden: “Wat heb ik door mijn schuld haar aangedaan.”

12. The Cadets - Car Crash (1960)
Car crash doo-wop? Jazeker. The Cadets was een groep uit Los Angeles, die ook optrad onder de naam The Jacks. In 1956 scoorden ze een Amerikaanse hit met het liedje Stranded In The Jungle. Dat dit Car Crash geen hit werd is niet zo verrassend: het mondt namelijk uit in een hysterische paniekaanval.

13. Drive-By Truckers - Days Of Graduation (2001)
Sinister liedje, zo lijkt het lange tijd, dit Days Of Graduation. Hij zit met gespleten schedel achter het stuur, zij levend maar geplet tegen het dashboard. Ze kan niets anders dan gillen, twintig minuten lang, tot de sirenes haar overstemmen. En dan ineens een grap in de slotzinnen. Een knipoog naar een Lynyrd Skynyrd-klassieker over levenslust. “The paramedics could hear ‘Free Bird’ still playing on the stereo / You know it’s a very long song.”

14. The Sugarcubes - Motorcrash (1988)
Een jonge Björk zingt hoe ze vanaf haar fiets ooggetuige is van een motorongeluk op de snelweg, waarbij vader, moeder en kinderen betrokken zijn. Even rekenen doet vermoeden dat we toch echt met een auto te maken moeten hebben. Hoe dan ook, het gaat er bloederig aan toe. Maar in plaats van de familie naar het ziekenhuis te laten vertrekken, neemt ze de moeder mee naar huis, waar ze haar verzorgt met… jazeker… koekjes en melk.

15. Kiss - Detroit Rock City (1976)
Detroit Rock City, de derde single van het klassieke album Destroyer, is een ode aan een Kiss-fan die op weg naar een concert overleed bij een auto-ongeluk. De jongen wordt niet jankerig herdacht: Detroit Rock City is een kick-ass rock song waarin te hard rijden als ultieme uiting van levenslust neergezet wordt. “Hit top speed but I’m still movin’ much too slow / I feel so good, I’m so alive / I hear my song playin’ on the radio.”

16. Ferlin Husky - Drunken Driver (1954)
Zanger Ferlin Husky was een bekende naam onder de cowboys in Amerika, maar aan het begin van deze countrypreek even voor. Hij heeft een snik in zijn stem waar het complete oeuvre can Hazes bij in het niet valt. Wat een tranentrekker, deze clouloze huilscène over een man die dronken achter het stuur kruipt en zo alles weg gooit dat God hem gegeven heeft.

17. Eminem - Stan (2000)
Fans doen rare dingen, zeker als rappers rare dingen rappen. Om in een keer van al het gezeik af te zijn, tovert Eminem de geflipte Stan tevoorschijn, die de rapper brieven schrijft. Met het couplet worden ze gefrustreerder, tot hij met zijn zwangere vriendin in de kofferbak van de brug rijdt. “I hope you know I ripped ALL of your pictures off the wall / I love you Slim, we coulda been together, think about it.”

18. David Bowie - Always Crashing In The Same Car (1977)
Het auto-ongeluk als metafoor voor - de meest waarschijnlijke interpretatie - een cocaïne verslaving, die waren we nog niet eerder tegengekomen. Voor David Bowie was eind jaren zeventig het witte poeder sterker dan zijn wil een verstandig leven te lijden. Hij omschrijft zichzelf als een man die maar rijdt en rijdt op zoek naar de veilige garage, maar steeds weer brokken maakt. Geweldige song, niet in de laatste plaats door die metallic lak drums.

19. Nervous Norvus - Transfusion (1956)
Sommige mensen leren het nooit. De hoofdpersoon in Transfusion ligt net zo vaak in een ziekenhuis met een zak bloed naast zijn bed als anderen met een pint in de kroeg zitten. Zoals anderen in hun stamkroeg het vaste recept bestellen, zo kennen de doktoren zijn bloedgroep. Dit curieuze lied was een grote hit voor ene Jimmy Drake uit Los Angeles, die op dat moment al ruim in de veertig was.

20. Paul Hampton - Two Hour Honeymoon (1960)
De meest dramatisch mogelijke crash? Met je meisje naast je? Nee, met je bruid naast je! Het stel in dit praatzangliedje heeft de rijskorrels nog in het haar, de blikjes nog achter de wagen. De bruidegom wil ongetwijfeld zo snel mogelijk naar het hotel om het meeste van de huwelijksnacht te maken, maar hij is overmoedig. “You said we would be together ‘til the last. I guess you were right, we were driving too fast.” Hij staat gedurende het hele liedje op het punt te overlijden en spreekt haar nog eenmaal toe, waarbij wel opvalt dat hij er stiekem op rekent dat ze de rest van haar leven eenzaam en gebroken aan hem zal blijven denken. Let wel: dit is een onverdunde Burt Bacherach compositie, met zalvende sax!

21. Black Sabbath - Trashed (1983)
Harde gitaren en snelle wagens gaan natuurlijk hand in hand. Zo overleed drummer Razzle van de Finse glampunkband Hanoi Rocks in 1985 toen de dronken zanger van Mötley Crüe de macht over het stuur verloor. Twee jaar eerder reed Black Sabbath zanger Ian Gillan (opvolger van Ozzy en Dio) de auto van een bandgenoot in benevelde toestand in de prak. Het leverde in elk geval een smerige heavy metal song op: Trashed.

22. Robert Mitchum - Ballad Of Thunder Road (1957)
Als de drooglegging ergens goed voor was, dan was het wel voor spannende verhalen. Zo ook Thunder Road, een film over een bootlegger die zelf gebrouwen drank verkoopt in Kentucky en Tennessee en in zijn wagen continu op de vlucht is voor controleurs. Hoofdrolspeler Robert Mitchum zingt zelf de soundtrack, een opgewekte rockabilly tune waarin het tragische lot van de held omschreven wordt. “The law never got him, cause the devil got him first.”

23. Radiohead - Airbag (1997)
Thom Yorke heeft iets tegen auto’s. In een vroege b-side bezong hijals eens zijn angst voor Killer Cars, met UNKLE maakte hij Rabbit In Your Headlights, en dan is er ook nog Airbag, van het monumentale album OK Computer. Hij schijnt in zijn jeugd eens bij een ongeluk betrokken geweest te zijn. Dat we hier met een crash van doen hebben blijkt uit slecht een klein fragment, maar je zou kunnen betogen dat het de kern van de song is: “In a fast German car I’m amazed that I survived / An airbag saved my life.”

24. Serge Gainsbourg - Melody (1971)
De meest elegante car crash ooit komt natuurlijk op naam van de heer Gainsbourg, meesterverleider en halfgod van de Franse popmuziek. De man is in de eerste coupletten van deze zeven minuten durende albumopener volledig in de ban van de zilveren venus op de voorsteven van zijn wagen. De vleugels van zijn Rolls Royce aaien de lantaarnpalen. Hij verliest zich er zo in dat hij zelfs een prachtige vrouw - Melody Nelson - glad over het hoofd ziet. Het popje op de fiets verliest haar evenwicht, zo erg dat haar jurkje opkrult en even haar broekje zichtbaar wordt. Het loopt met een sisser af, en dat is maar goed ook, want ze moet het hele album nog mee.

25. Mark Dinning - Teen Angel (1959)
Ah, een echte topper, dit Teen Angel, gezongen door een man die nooit de baard in de keel kreeg. Veel radiostations weigerden het liedje te draaien omdat het te morbide zou zijn, maar dat weerhield Mark Dinning er niet van de nummer 1 positie in de Billboard lijst te grijpen. Morbide is het liedje trouwens zeker. Een jong stel blijft met de auto steken op een spoorwegovergang. Nobel als hij is, brengt hij haar in veiligheid, maar ze rent terug, en wordt op gruwelijke wijze verminkt door een trein. Waarom, waarom in hemelsnaam ging ze terug? De hulpverleners zien tot hun ontsteltenis het antwoord in haar hand: zijn ring. Schijnt gebaseerd te zijn op een waar gebeurd verhaal.

26. Emmy The Great - Mia (2009)
Folkie singer-songwriter schijnt in Engeland fans te hebben, hier is haar debuutalbum een beetje doodgevallen. Dat geldt letterlijk voor het liefje van de hoofdpersoon in Mia. Met zijn hoofd op het stuur, wel te verstaan. Zoals het een mooi dramatisch car crash verhaal betaamt, heeft de radio het ongeluk wel overleeft. Het speelt een liedje van die ene zangeres die hij zo goed vond. Hoe zat het ook alweer? “It was either Mia, or M.I.A.”

27. Bruce Springsteen & The E-Street Band - Wreck On The Highway (1980)
Ook The Boss heeft een echte tearjerker voor ons in petto. In het slotnummer van zijn beroemde dubbelalbum The River verhaalt hij van een afschuwelijk ongeluk op een verlaten stuk snelweg. Hij waarschuwt zelf de politie en ziet toe hoe het arme slachtoffer afgevoerd wordt met de ambulance. En dan de romantiek. Avond aan avond wordt hij wakker, midden in de nacht, en dan ziet hij de agent aan de deur van de weduwe. Een schrikbeeld, dat enkel verdreven kan worden door de klamme hand af te vegen aan de slapende geliefde naast hem.

28. Swayzak - In The Car Crash (2002)
Zo’n beetje op dezelfde melodie waarop Tiga zingt over Sunglasses At Night, zingt Swayzak over een auto-ongeluk. Hippe retro electro, uit de tijd dat hippe retro electro weer helemaal mocht. Het nummer staat op hun album Dirty Dancing uit 2002. Deze track ademt zeer nadrukkelijk de sfeer van die andere elektronische crash classic: Warm Leatherette van The Normal.

29. The Flaming Lips - Mr. Ambulance Driver (2005)
Films met Owen Wilson, je moet er van houden. Ik heb ooit een collega gehad die zwoer bij Wedding Crashers, een film over twee vrienden die bruiloften aflopen om vrouwen te ontmoeten. Lachen, gieren, etcetera. Lang verhaal kort: op de soundtrack staat een liedje van Flaming Lips over een auto-ongeluk. Het zou laten opnieuw opduiken op het album At War With The Mystics. De dramatische setting is zo langzamerhand bekend: liefje dreigt te overlijden, hij smeekt de ambulancebroeders op te schieten. Want als zij niet overleefd, wat heeft het dan voor zin dat hij ongeschonden uit het wrak gekropen is?

30. Jimmy Cross - I Want My Baby Back (1965)
Heerlijk, een stukje grafschennis zo tegen het einde van de rit. De hoofdpersoon uit deze curiositeit verliest zijn meisje als hij na afloop van een Beatles-concert in aanvaring komt met … jawel… The Leader Of The Pack. “Over there was my baby.. and over there was my baby.. and way over there was my baby.” Vervolgens ontspint zich een bizar hoorspel, dat eindigt met het geluid van een krakend openende kist. “Now I’ve got my baby back.”

31. Oh No ft Aloe Blacc - Second Chance (2006)
Aloe Blacc inderdaad, die man die vorig jaar een bescheiden hitje scoorde met soulliedje I Need A Dollar. De beste man loopt al langer mee en verkeert in Stones Throw kringen. Net als producer Oh No, die in het echte leven Michael Jackson heet en de broer is van pionier Madlib. Net als in I Need A Dollar loopt Aloe met een lege maag rond. Hij heeft de hele week hard gewerkt en stapt om drie uur ‘s nachts met de zwarte vlekken voor zijn ogen in de auto. Natuurlijk valt hij in slaap en ramt hij een andere wagen. Einde verhaal? Of krijgt hij een second chance?

32. Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich - Hold Tight (1966)
Er gaat niemand dood in dit liedje, er komt zelfs geen auto in voor. Toch hoort hij thuis in Perfect Car Crash Songs, en wel omdat het door Quentin Tarantino onder een van de beste crash scènes ooit geplaatst werd, in zijn film Death Proof. Stuntman Mike vs de onschuldige beeldschone meisjes. Tarantino moet geweten hebben dat Dave Dee, zanger van de band, als jongeman de agent was die als eerste ter plaatse was toen de Amerikaanse rock ‘n roll ster Eddie Cochran verongelukte in een klein Engels dorpje. De straat bezaaid met foto’s en gitaren. Dave Dee - hij bevestigde de mythe later in interviews - speelde zelfs nog op Cochran’s gitaar in het politiebureau. Meer over dat verhaal: http://atzedevrieze.blogspot.com/2010/07/hold-tight-british-invasion-zonder.html

Dank voor de tips: @guuzbourg, @sseinen, @betonnie, @keesdekoning, @goedzosendar, @jaccovdl, @leoblokhuis, @petraanne, @luukst, @ericlooge, @dyonschlebos, @aterlaak, @ehpo, @brokenbranches,@richardnl82, @mrjmx, @dogpower, @geertoosterwijk, @4duckie2see, @vuig, @davethijssen, @paulschwarte, @dorpswacht, @martijnvet, @marcoleijtens, @misterjurre, @indebanvan, @race_inc, @sanderbax, @erikglazenburg, @koningdevon, @roelkramer, @robvanvegchel, @ewaldverkerk, @robinwildekamp, @gijsbertkamer, @rickbuur, @schoppenaas, @bobthonissen

Slash at the Superbowl: solo gitarist zonder band

2011-02-07T16:11:00.012+01:00

Daar stond hij dan. Hij rees plotseling op uit een magisch gat in het podium. Slash, de onaantastbare, de man die gitaar speelt zoals sportvissers hun karper tonen, een beetje door de knieën, de vangst naar voren. De man die in zijn hoogtijdagen geen windmachine maar een helikopter had om zijn haar te laten wapperen. Vannacht speelde hij in de rust van de Superbowl, met megasterren Black Eyed Peas. Het was een groot spektakel, met honderden lichtgevende dansers die vooraan bij het podium hun handen omhoog wierpen. Als Daft Punk's Tron meets Top Of The Pops. Slash speelde Sweet Child 'O Mine en Velvet Revolver liedje Slither door elkaar, terwijl Fergie tegen zijn been aan schurkte.

Ik heb ooit oog in oog gestaan met Slash. Heel even maar. Het was het jaar dat zijn band Velvet Revolver op Lowlands speelde. Er lopen natuurlijk voortdurend bekende muzikanten op het backstageterrein, maar toen Slash gesignaleerd werd ontstond een ongekend soort opgewondenheid. Aan de lopende band wilden mensen met hem op de foto, wat ik toch altijd een beetje not done vind backstage. Slash leek dat niet te deren, sterker nog: hij nam rustig de tijd en deed geen enkele moeite om anoniem rond te lopen of haastig zijn kleedkamer op te zoeken.

Een uur later liep ik hem tegen het lijf, de meest iconische gitarist van zijn tijd. Ik ging pissen, hij was net klaar. Ik vond het mooi dat Slash ook gewoon pist als Slash. Iemand zei me laatst dat hij Brainpower tijdens TopNotch Extravaganza in de rij zag voor de wc's (de hokjes, niet de urinoirs), tussen de gewone bezoekers, en dat hij dat als een ultieme vernedering zag. Ik kon me daar wel iets bij voorstellen. Ook helden poepen, maar ze staan er niet voor in de rij. Maar Slash zag eruit als Slash. Ook op het toilet droeg hij zijn hoge hoed met trots en waardigheid. Zijn lange haar bedekte zijn gezicht, zijn ogen afgeschermd door een zonnebril, in zijn mondhoek een slap hangend peukje. Ik geloof dat het niet eens aan was.

Toen, op Lowlands, had hij een band. Tweederangs weliswaar, maar toch. Afgelopen jaar op Pinkpop had hij ook een band. Derderangs. Rustend op het verleden. Zijn verleden. En toen ik Slash vanmorgen bij de Black Eyed Peas zag, moest ik denken aan een bandwedstrijd waarvan ik jury was, een paar weken geleden. De vierde act van de avond was een jongen met een gitaar, die een artiestennaam had waarmee hij zo in Megadeth kon. Singer-songwriter, dacht ik, maar dat was niet zo. Hij was solo-gitarist. Zonder band.

Twee nummers mocht hij spelen. Het eerste was een ode aan een overleden vriendin, een trage solo, bibberend van de emotie. Een bizarre troef om uit te spelen in een bandwedstrijd, maar het was op een vreemde manier ontroerend, niet in de laatste plaats omdat zijn versterker allemaal geluiden maakte die er niet bij hoorden. Daarop volgde een hardrocknummer, met bas en drums uit zijn laptop. Dat klonk zo onwaarschijnlijk nergens naar dat ik bijna niet durfde te kijken. En die jongen speelde, alsof hij Slash was. Slash, die immers ook in zijn eentje stond te soleren voor die kerk in November Rain.

Ik vroeg me af hoe het kon dat deze jongen hier zo stond, als solo-gitarist zonder band. Zou niemand hem verteld hebben dat het geen goed idee was? Hadden zijn bandleden hem op het laatste moment in de steek gelaten en wilde hij zijn fans niet teleurstellen? Wat het verhaal achter deze jongen ook was, dit had geen enkele zin. Het voelde als een 100 meter loper die als enige niet door heeft dat er allang voor een valse start gefloten is. Aan die jongen moest ik denken toen ik Slash vanochtend zag. Hij speelde zijn gouden rifje in het football stadion, het ritje dat nooit zo goed zal klinken zonder Axl, en al zeker niet met Fergie. Hij dobbert al vijftien jaar radeloos rond, op zoek naar iemand die hem een rol kan geven. Maar gisteravond was hij duidelijk de solo-gitarist van de verkeerde band.

Cd'tje met 2.000 boeken: delen met je vrienden is het nieuwe downloaden

2011-01-31T10:22:00.013+01:00

"Met welk verkoopcijfer ben je tevreden?" Prikkelende vraag van Matthijs van Niewkerk voor meneer de commerciële boekenschrijver, maar Kluun aarzelt geen moment: "300.000", zegt hij. "Maar dan moet Herman Koch daar niet te ver boven zitten natuurlijk." 300.000, bescheiden aantal voor iemand wiens debuutroman meer dan een miljoen exemplaren verkocht. Dat was dan ook een uniek geval, of zoals Al Jazeera zou zeggen: unprecedented. Zijn tweede verkocht een half miljoen, ook een dikke bestseller. Nee, 300.000, realistische schatting voor een bestseller auteur anno 2011.

Zal dat zo blijven? De boekenbranche houdt de adem in. Er zijn mensen die het hardop durven zeggen: jongens, het gaat gebeuren, piraterij gaat ook hier de markt overspoelen, net zoals dat de muziekindustrie overkomen is. Maar de meeste mensen werken liever door, zo lijkt het. Mensen zullen altijd papier blijven verkiezen boven digitaal. Het leest niet zo lekker als een ouderwets boek, zo'n iPad. En uiteindelijk is er toch niets mooiers dan een boekenkast vol gebonden boeken? Met leeslint natuurlijk.

Hoop wordt ook gevonden in de uitputtingsslag van piraterijbestrijders met kolossale torrentwebsites als The Pirate Bay en Mininova. Mininova is al gemarginaliseerd, The Pirate Bay heeft al zo veel klappen te verwerken gekregen dat we toch vroeg of laat voor een knock-out kunnen aftellen. Met een beetje mazzel krijgen we over een paar jaar ook wat strengere wetgeving. En daarna zullen we nooit meer iets zo groot laten worden, is het vaste voornemen.

Deze week zat ik in de trein naar Hilversum. Achter mij zaten zeven Libelle dames. Vrouwen van boven de vijftig die volgens het cliché thuishoren in de categorie 'digitaal zwakzinnig'. Zo niet deze dames: "Ik heb gisteren een cd gekregen van Rita met 2.000 ebooks erop", zei de een. "Er staat van alles op, alle boeken van Baantjer." Als volleerde tienerdownloaders wisten ze dondersgoed wat de valkuilen zijn van digitaal freeloaden. "Esther Verhoef moet je er niet op zetten, daar ontbreken stukken uit."

"Dat is niet wat ik versta onder sharing", zei iemand van de week tegen me. En dat zal voor veel mensen gelden. Filesharing, dat zijn van die websites met advertenties van lekkere hete meisjes bij jou om de hoek, die prijzen uitdelen omdat jij - nee, het is geen grapje - de 1.000.000.000.000.000ste bezoeker bent. Ondertussen gaan op kantoren die cd's rond. En nee, dat voelt niet als filesharing, dat voelt niet eens als delen, het voelt als lenen.

Delen met je vrienden en collega's is het nieuwe downloaden. Het is veilig en je krijgt geen rotzooi binnen. Sterker nog: je vrienden kennen jouw smaak en jij die van hen. En mocht het ooit tot een streng downloadverbod komen, dan zullen de politiecontroles voornamelijk plaatsvinden bij grote massaplatforms. Niet bij een harde schijf die je deelt met veertig vrienden, niet bij een WeTransfer berichtje dat direct en alleen in de mailbox terecht komt van de mensen aan wie jij het stuurt.

Dat is in elk geval een stuk kleinschaliger dan The Pirate Bay, vroeger gaven wij elkaar op het schoolplein toch ook cassettebandjes? Klopt, met het verschil dat ebooks makkelijker te delen zijn en ook nog eens de grootte hebben van een digitaal atoom. Een beetje film neemt al snel 700 MB in op je computer, een muziekalbum in fatsoenlijke kwaliteit rond de 100 MB. Dan Brown's Da Vinci code, 383 pagina's? 1,4 MB. Dat is ongeveer zo groot als je Hotmail inbox was in 1999, in 2011 is het niks.

Net als Dan Brown zal Kluun tot de eerste auteurs behoren die dat zal gaan merken. Is hij de laatste bestseller auteur oude stijl? Het zou kunnen. Het lontje in het kruitvat brandt, maar niemand weet hoe lang het is en hoe snel het smeult. Maar Kluun snapt best dat het ooit tot een ontploffing zal komen. Hij realiseert zich dat 15 euro vragen voor een ebook niet realistisch is, zo vertelde hij in Nieuwe Revu vorige week. "Gevoelsmatig ligt de prijs ongeveer rond 5 a 6 euro", zegt hij. Nee, ik weet niet waar het heen gaat en al helemaal niet wat de oplossing is voor iedereen die er nu zijn geld mee verdient. Ik weet alleen wel dat als ik uitgever was, ik de digitale toekomst maar niet zou onderschatten.

The Voice Of Holland: "Zijn tattoos maken Ben Saunders authentiek"

2011-01-24T09:26:00.016+01:00

Jazeker, ook ik heb vrijdag naar de finale van The Voice Of Holland gekeken. Met een oog weliswaar, maar dat was genoeg om diep in de ziel te kijken van Ben, Kim, Leonie en Pearl, de sterren van morgen. Nee, daar geloof ik niet echt in. Natuurlijk geloof ik daar niet in. The Voice Of Holland en al zijn concurrenten gaan - dat hebben meerdere mensen voor mij inmiddels betoogd - niet om muziek, maar om tv. De winnaars worden niet beoordeeld op hun artistieke kwaliteiten, maar op hun talent als entertainer. Ze hebben een veilig decor om zich heen, een wereld waarin alles klopt. De ideale omstandigheden om te schitteren.

Moeten we daar cynisch over doen? Wat mij betreft niet. De dynamiek en spanning van het programma zijn buitengewoon knap. Vanaf het begin werd de suggestie gewekt dat het nu daadwerkelijk om de zangstem zou gaan, dat het talent gekoesterd en niet afgefakkeld zou worden. De kijker geloofde het. Week in week uit zagen we de dolenthousiaste coaches hun talenten naar de top brengen, hoorden we de zalvende woorden van Wendy van Dijk en Martijn Krabbe. Wil je daarin mee? Wat mij betreft prima.

De lelijke achterkant van het talentencircus
Vorige week stuitte ik tijdens de Eurosonic Noorderslag conferentie in Groningen op de lelijke achterkant van het talentencircus, bij een panel over transparantie in de muziekindustrie. Wie verdient er nog geld, en waaraan dan? Een van de panelleden was Eddy Tjon Fo, manager (en naar ik begrijp ook partner) van Hind, voormalig Idols-ster. Ze deed mee aan de eerste editie, legde het af tegen Jim en Jamai, maar er waren genoeg mensen die daar schande van spraken. Ook Hind, zo leek het, ging een vruchtbare carrière tegemoet. Haar eerste single werd een top tien hit, en ook haar album deed het aardig in de charts.

Maar Hind's tweede album flopte, ze wist zich niet te plaatsen voor de finale van het Eurovisie Songfestival en ze dook vervolgens op bij crowdfunding platform Sellaband, het laatste toevluchtsoord voor artiesten die nergens aan de bak komen. Daar stelde ze zich ten doel 100.000 dollar in te zamelen voor een nieuw album. 100.000 dollar, niet misselijk in een tijd dat steeds minder mensen cd's kopen. Het kostte de nodige moeite, maar uiteindelijk lukte het. En toch mogen we Hind's comeback gerust een flop noemen. Daarover zat Eddy Tjon Fo ongegeneerd te mopperen. Over downloaders die niet betalen voor Hind's muziek, over radio 538 dat haar plaat niet draait, over Buma/Stemra dat niet soepel genoeg meewerkt aan een plan om 5,5 miljoen singles gratis te verspreiden.

Vaag marketingconcept
Tjon Fo vergat een belangrijk onderwerp om over te mopperen: zijn eigen product. Want zonder het marketingbudget laat de muziekliefhebber zich geen afzichtelijk product door de strot duwen, laat staan een vaag marketingconcept als cross-pop. Die klant kan het niets schelen dat een artiest met de producer van Robbie Williams gewerkt heeft, en heeft al helemaal geen boodschap aan die sponsordeal met dat truttige zalfje dat Hind op haar truck heeft staan. Ja maar, we hebben 40.000 van die 100.000 euro gereserveerd voor herpositionering, marketing van het merk Hind, zal Team Hind zeggen. We weten heus wel dat marketing geld kost. Denk je serieus dat je fan daar zelf voor wil betalen?

Een artiest zo in de markt zetten als John de Mol doet met Ben Saunders, kan alleen John de Mol. Hij heeft het geld, maar nog veel belangrijker: hij heeft het format waarin de artiest tot zijn recht komt. Een competitie, een spelshow met lichtgevende galatrappen. Zodra die een volgend talent heeft om zich over te ontfermen, ben je nergens en moet je onnoemelijk hard werken om jezelf opnieuw te profileren. Een artiest die van de lopende band rolt bij The Voice Of Holland heeft nog niets. Ben Saunders scoorde alleen maar hits met covers. Hij heeft nog nul eigen muzikale identiteit.

We hebben zijn familie leren kennen
Al denken sommigen daar anders over, en dat verbaast me nog steeds. Cécile Narinx, hoofdredactrice van Elle, verklaarde vrijdag in De Wereld Draait Door dat Ben Saunders door zijn tatoeages echt een karakter heeft. Ja, ze gebruikte zelfs het toverwoord van de popmuziek: dankzij zijn volgetekende lijf was Ben Saunders authentiek. Was het leven maar zo eenvoudig. 'We hebben zijn familie leren kennen', werd er gezegd, en 'Ben Saunders brengt echt iets nieuws'.

Het blijft opmerkelijk dat een programma als De Wereld Draait Door zich keer op keer laat lenen voor dit soort propaganda-items. Zelfs PvdA Tweede Kamer lid Jetta Kleinsma laat zich verleiden om aan tafel te roepen hoe geweldig spannend het allemaal wel niet is en hoe talentvol al die kandidaten wel niet zijn. Zonder enige vorm van relativering. Hetzelfde Kamerlid liet zich een paar maanden geleden in hetzelfde programma al eens gaan over buitenaards leven. Als het over politiek gaat, worden de duimschroeven onder tafel vandaan gehaald, entertainment moet vooral entertainment blijven.

Ben Saunders is een ouderwets sprookje, een mooi en perfect geregisseerd succesverhaal. Kijk alle vijf de coaches eensgezind op de banken staan. Hier willen we in geloven, natuurlijk willen we hier in geloven. Ik gun Ben Saunders een lange carrière als popster. Ik gun hem nummer 1 hit op nummer 1 hit. Ik gun hem vrouwen, auto's, champagne. En zijn vader en zijn broers ook. Zo niet, dan heeft hij gelukkig een ambacht geleerd.

Bust a Move: Oldschool hiphop, breakdance classics, electrofunk & sampled soul

2011-01-03T11:58:00.010+01:00

220 tracks? 17 uur? Moet je niet gewoon een genre proberen te vatten in 70 overzichtelijke minuten? Dat zei gisteren op Twitter @campking tegen me. Educatief verantwoord zal dat vast zijn, maar dat is het doel niet van mijn Spotify playlisten. Lang is goed, gewoon op shuffle zetten en verrast blijven. Vandaag weer een nieuwe, met als basis hiphop, van het ontstaan eind jaren zeventig tot en met 1989. Maar daar omheen selecteerde ik ook allerlei andere muziek die relevant was voor het ontstaan en de verdere ontwikkeling van de muziek.

Nog altijd krijgen rappers vaak naar het hoofd geworpen dat hiphop geen muziek is, dat sampling een gebrek aan creativiteit is en dat de teksten zonder uitzondering gaan over bitches en money. Deze playlist laat horen dat mensen die dat beweren slechts in de halve waarheid geïnteresseerd zijn. Sterker nog: het is eerder tegenovergesteld. Hiphop is in zijn essentie juist een van de meest gevarieerde genres ooit, met groot respect voor en kennis van zijn roots.

En dus vind je in deze playlist niet alleen oldschool hiphop (Grandmaster Flash, Kurtis Blow, Sugarhill Gang, Spoonie Gee), gangster rap (N.W.A, Ice-T), porno rap (Too $hort, 2 Live Crew), golden age mastodonten (Public Enemy, Eric B & Rakim, Boogie Down Productions), maar ook allerlei andere genres. Je hoort breakdance klassiekers (Incredible Bongo Band, Babe Ruth, Blackbyrds, Zapp), electrofunk en boogie (Paul Hardcastle, Newcleus, The Sylvers), en klassieke samples (James Brown, Ronnie Hudson, Rock Master Scott, The Charmels).

Beluister hier de Bust A Move playlist op Spotify.

De hits van het nieuwe jaar: Perfect 20_11

2011-01-01T13:13:00.009+01:00

'Vijftien minuten? Als je niet uitkijkt duurt faam tegenwoordig nog korter. En dus kun je er maar beter zo vroeg mogelijk bij zijn. Natuurlijk staan er al weer heel wat grote releases gepland voor begin 2011 (R.E.M., Dr Dre), maar veel leuker zijn de nieuwe helden, of beter: potentiële helden. Perfect 20_11, gemaakt voor EHPO en Het Zesde Vlak, is een compilatie met 28 tips om het nieuwe jaar goed te beginnen:'

HIER die download,
HIER de lijst in Spotify (het spreekt voor zich dat deze lijst incompleet is). Enjoy!
1. The Naked & Famous - Young Blood
Young Blood is de hit die MGMT weigerde te schrijven voor zijn tweede album. Licht psychedelisch, maar wel super compact en catchy. Van een band uit nota bene Nieuw Zeeland.

2. Lykke Li - Get Some
Dat belooft wat: de Zweedse zangeres Lykke Li debuteerde 2 jaar terug met lichte, speelse pop, maar keer terug als venijnige vamp met zwart gelakte klauwtjes. 'I'm your prostitute, you're gonna get some'. Grrrr.

3. James Blake - Limit To Your Love
Britse producer die in 2010 indruk maakte met 2 diepe dubstep-EP's en met deze cover van Feist, een dansvloerballade, die je vanwege zijn subbassen zo hard mogelijk moet draaien. Zijn grote kracht: ruimtelijkheid.

4. The Crookes - Backstreet Lovers
Ergens tussen The Kooks (hoe kon het anders) en The Libertines. Zo op het eerste gehoor volstrekt zonder rock 'n roll, maar dit is wel een verdomd aanstekelijk popliedje.

5. Houses - Suicide
Eén van de grote Nederlandse beloftes scoorde al een undergroundhit met dit liedje van hun debuut-EP, een slepende, melodramatische indiepopsong met een enorm goede hook.

6. The Vaccines - Wreckin' Bar (Ra Ra Ra)
Minder dan anderhalve minuut heeft het Londense The Vaccines nodig om in je hoofd te kruipen, met een klassiek garagehitje in Ramones-stijl. Het mag duidelijk zijn: dat Ra Ra Ra is het refrein.

7. Idiot Glee - All Packed Up
Eenmans folkband met super slimme soulsamples. De apparatuur van de beste man ziet er misschien wat houtje-touwtje uit, zijn stem is kraakhelder. All Packed Up is zijn officiële debuutsingle op Moshi Moshi.

8. Crystal Fighters - Follow
Ze komen officieel uit Londen, maar rekruteerden een heel leger aan Spaanse meisjes voor hun debuutalbum en ontleenden hun naam aan een nooit afgemaakte Baskische opera. Je hoeft het niet te geloven, luister gewoon naar dit prikkelende popliedje.

9. Violens - The Dawn Of Your Happiness Is Rising
Ze komen uit New York, maar deden wel al eens London Calling aan. Daar was de band nog niet klaar, inmiddels is het debuutalbum af en hebben ze zeker 3 ijzersterke songs, indiepop met knipoog naar new romantics.

10. Factory Floor - Lying
De grootste buzz in de diepste underground van Londen is dit Factory Floor, een trio dat industriële elektronica maakt die genoeg houvast biedt om en redelijk breed publiek aan te spreken. Ze hebben formele goedkeuring van Stephen Morris (Joy Division, New Order) en Chris Carter (Throbbing Gristle, Chris & Cosey)

11. Neon Indian - Children Of The Revolution (T.Rex cover)
Covers zijn soms veelzeggend: chillwave wonderkind Neon Indian doet een van mijn favoriete glamrockliedjes uit de jaren '70. Als dit de insteek wordt van zijn tweede album, wordt het een geweldige plaat.

12. Lola Kite - Different Story
Fris, dansbaar indiepoptrio uit Amsterdam, dat na bijna een jaar uitstel begin dit jaar eindelijk debuteert bij Excelsior. Deze tamboerijnrijke single ging het album al vooruit.

13. Cloud Nothings - Understand At All
Garagerock hoeft niet ingewikkeld te zijn, en daarom is het ook zo moeilijk om er goed in te zijn. Met 'Understand At All' heeft jongeling Cloud Nothings een topsingle.

14. Dev - Booty Bounce
In de categorie Ke$ha en Lady Gaga komt Dev, een pittige chick uit L.A. die niet aarzelt om haar kont als wapen in de strijd te werpen. Beetje plat, maar wel een hit.

15. Dazzled Kid - Yes No Maybe
Zal Voicst ooit nog bij elkaar komen? Ik vermoed eerlijk gezegd van niet. Frontman Tjeerd Bomhof slaat als Dazzled Kid een nieuwe weg in. Minder rock, meer pop, met dit mooie 'Yes No Maybe' als teaser, die ik eerlijk gezegd beter vind dan de echte single.

16. Nikoo - Shameless
De Eindhovense noiseband Nikoo (een project van Joep van Son van The Sugarettes) klinkt als een kruising van Pixies en No Age. Hard en snel, maar met gevoel voor goede liedjes.

17. Frankie & The Heartstrings - Ungrateful
Charmante jongen uit Sunderland, deze Frankie, die op London Calling buitengewoon gretig overkwam. Eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ie het daar voor een groot deel ook van moeten hebben, want zijn eerste single is erg catchy, maar heeft nu ook weer niet zoveel om het lijf.

18. Jai Paul - Btstu
Nee, dan Jai Paul, een producer met een spannend eigen geluid, een combinatie van de vervormde funk zoals we die kennen van Hudson Mohawke, met een mooie heldere falset en een tropisch randje.

19. Krach - Do The Wave Now
Krach is een geüniformeerd gezelschap uit Arnhem en Nijmegen. Een band die aandacht besteedt aan de looks, maar niet vergeet goed en strak te spelen. Een combinatie van rock en elektronica maakt ze vooral geschikt als laatste band voor de nacht begint. Ze hebben daar zelfs een truc voor ingestudeerd. 'Do The Wave Now' stond op hun EP Kompakt Disk, in januari verschijnt het album.

20. Destroyer - Chinatown
Afgelopen jaar verscheen een mooie maar onderbelichte plaat van Gayngs, een gelegenheidsgezelschap uit Wisconsin dat een ode bracht aan de softrock van de jaren '80. Komend jaar krijgen we een nieuw album van Destroyer, die op dit nummer alvast de pornosaxsolo in ere herstelt.

21. Jamie Woon - Night Air
Technisch gezien zou je Jamie Woon misschien een soulzanger moeten noemen, maar zijn album wordt geproduceerd door het mysterieuze dubstepkopstuk Burial, de man die nooit geïnterviewd wil worden. Dat levert gegarandeerd iets op dat anders klinkt dan al het andere. Hier alvast een ode aan de nacht, niet aan het wilde leven, maar aan de stilte.

22. The Medics - City
Het is alweer 5 jaar geleden dat Britse bands het vasteland overspoelden met directe, dansbare gitaarpopliedjes. Maar vooruit, mits goed gedaan mag het nog. The Medics - uit Utrecht - debuteert met een hoekige Franz Ferdinand popsong van formaat.

23. Reverse & Adje ft Jayh - Fock Wachten
De broer van Hef en de beatmaker achter Shenkie werken aan hun masterplan vanuit IJburg, Amsterdam, wijk der yuppen. Fock Wachten bewees zijn waarde al in de Opposites-Dio-Flinke Namen package in Lowlands' Alpha.

24. SBTRKT - Soundboy Shift
We hebben er weer een, een man met een masker. Brit SBTRKT maakt al muziek sinds de tijd dat 2-step hip was. Eigenlijk maakt hij dat nog steeds, alleen dan verpakt als dubstep. Je mag SBTRKT plaatsen in dezelfde categorie als FaltyDL en onze eigen 2562.

25. Pop-Up Animal Kids - Holy Moments
Een kwartet uit Amsterdam met een obsessie voor primaire kleuren en kinderinstrumenten, maar ook met een heel aardige EP. Had misschien net wat compacter gemogen, maar de hook blijft in elk geval haken.

26. Jay Electronica ft Jay-Z - Shiny Suit Theory
Rapper Jay Electronica heeft niet alleen een glimmend pak, maar ook Jay-Z op zijn single. De superster tekende hem en lanceert komend jaar zijn album.

27. Dale Earnhardt Jr Jr - Nothing But Our Love
Dale Earnhardt Jr is een succesvolle Amerikaanse autocoureur. En Dale Earnhardt Jr Jr is zijn zoon? Nee, het is een Amerikaans duo dat met hun Horse Power EP een van de stille verrassingen van 2010 maakte. Op dit 'Nothing But Our Love' geen brute paardenkracht, maar juist een honingzoet indiepopliedje met elektronische basis.

28. Katy B - Katy On A Mission
Volgens sommigen is Katy B de Lily Allen van de dubstep. Die benaming dankt ze ondermeer aan haar samenwerkingen met dubstep supergroep Magnetic Man en Horsepower Productions, maar zeker ook aan deze eigen single 'Katy On A Mission'. Cross-overtalent van het jaar?

Melancholia: nieuwjaarsconcert zonder Strauss

2011-01-01T12:05:00.005+01:00

Om het jaar te beginnen: de Strauss-loze playlist Melancholia. Voor de klassieke nieuwjaarskater.

Gustav Mahler – Symphony No. 5 In C Sharp Minor: IV. Adagietto
Brian Eno – Fullness Of Wind (Variation On 'The Canon In D Major' By Johann Pachelbel)
Fennesz – Endless Summer
Philip Glass – Koyaanisqatsi
Bohren & Der Club Of Gore – Midnight Black Earth
Igor Stravinsky – L'Oiseau de Feu (The Firebird): Disparition du palais et des sortilèges de Kastchei, animation des chevaliers pétrifiés, allegresse générale - Excerpt 1910 Version
Helios – A Rising Wind (Instrumental)
Jonsi & Alex – Boy 1904
Max Richter – On The Nature Of Daylight
The Album Leaf – Twentytwofourteen
Ensemble Modern – For Your Ann Lill Op. - Henryck M. Gorecki
Glenn Gould – Goldberg Variations, BWV 988/Aria
Erik Satie – 3 Sarabandes: I. Premiere Sarabande
Biosphere – Shenzhou
Ólafur Arnalds – Erla's Waltz
Ryoji Ikeda – Op. 3 (for String Quartet) (2002)
amina – Rugla
Ensemble Intercontemporain – Boulez: Dérive 1
Nathan Fake – The Sky Was Pink
Johann Johannsson – Fordlândia
Penguin Cafe Orchestra – Penguin Café Single
Euclid – String Quartet No. 2, Op. 17, BB 75: I. Moderato
London Sinfonietta – Rain Coming for chamber orchestra (1982)
Yann Tiersen – L'absente
Harold Budd – Lost In The Humming Air
Pole – Pferd
Mstislav Rostropovich – Shostakovich : Cello Concerto No.1 in E flat major Op.197 : I Allegretto
Arvo Pärt – Spiegel im spiegel
Eluvium – Indoor Swimming At The Space Station
Claude Debussy – Clair De Lune
Boards of Canada – Hi Scores
Jon Manasse – The Cape Cod Files: Benny @ 100
Radiohead – Treefingers
William Basinski – Melancholia II
Jon Hopkins – Cold Out There
Herbert Henck – Das Buch der Klänge, No. 1
Daniel Barenboim – Schoenberg : Verklärte Nacht Op.4 : IV Adagio
Pantha Du Prince – Saturn Strobe
Klaus Schulze – Freeze

Touché: Tapes 'n Tapes bekeert haters met Google Translate

2010-12-28T08:26:00.050+01:00

Zomaar een Twittergesprekje op de maandagavond: even de nieuwe releases doornemen met 3VOOR12-collega Erik Zwennes. Ter sprake komt het derde album van Tapes 'N Tapes, een band uit Minneapolis die in 2005 debuteerde met de uitstekende rammelindieplaat The Loon. Opvolger Walk It Off uit 2008 was aardig, rauwer geproduceerd, maar met minder sterke liedjes. De verkopen vielen kennelijk erg tegen, want na dat album zette hun platenmaatschappij XL ze op straat.

Begin 2011 verschijnt nummer drie: Outside, op hun eigen label. Ik ben er nog niet echt enthousiast over. Dat zei ik gisteren ook, en daarbij werd ik direct op mijn vingers getikt door een fan. Was het niet een beetje te vroeg om zo hard te oordelen? Achteraf? Ja, eigenlijk niet cool. Probeer ik ook altijd te vermijden, maar soms doe je het toch. Uiteindelijk is muziek ook vaak gut feeling, eerlijk is eerlijk.

Het gesprek nam een wonderlijke wending toen de band zich er zelf ineens mee ging bemoeien. Met vertaalmachine-Nederlands. Een klassiek geval van de kracht van Twitter goed gebruiken, want as we speak luister ik schaamtevol opnieuw naar Tapes 'N Tapes.

Top 54 (correctie, 55!) albums van 2010

2010-12-22T09:33:00.007+01:00

Een jaarlijstje met meer dan vijftig albums? Pathetic. Nou ja, nee, dat vind ik niet. Er zijn mensen die klagen dat ze geen tien goede albums bij elkaar kunnen verzinnen over een jaar als dit. Onzin. Een ruwe schatting leert dat ik dit jaar ongeveer 300 albums goed genoeg gehoord heb om er een oordeel over te kunnen geven. Dat is niet om op te scheppen, dat is mijn werk. En als je ze dan toch gehoord hebt, dan kun je ze net zo goed even op volgorde zetten, want wat zegt een top 10 nou helemaal? En toen Job de Wit onlangs zijn top 53 over 2010 presenteerde, dacht ik: daar ga ik overheen. Hence: de top 54 (correctie, 55!) van 2010. Op verzoek van @guuzbourg met toelichting.

1. Flying Lotus - Cosmogramma

Een alomvattend en persoonlijk levenswerk van deze jonge beat- en bassmaker uit Los Angeles. Dronken, katerig, soms strak, soms chaotisch, maar het belangrijkste: een grillige instrumentale verhaallijn, van wanhopig tot euforisch.

2. Beach House - Teen Dream

De zegetocht van Beach House in Nederland begon op de avond dat Sven Kramer zijn gouden plak vergooide en gold voor mij toen als ideale pleister op de wonden. Afstandelijk en sensueel tegelijk, het kan kennelijk. Met de dandyeske Victoria LeGrand als frontvrouw heeft dit Amerikaanse duo (live in grotere bezetting) een van de meest consistente en overtuigende albums van het jaar gemaakt.

3. Arcade Fire - The Suburbs

Eerlijk gezegd was ik een beetje klaar met deze band na Neon Bible, een album dat zo topzwaar van ambitie was dat het naar de bodem zonk, om niet meer aan de oppervlakte te komen. Ambitie is er nog steeds - het is zelfs een van de belangrijkste thema's in de songs! - maar The Suburbs bracht wat deze band nodig had: lucht. Dit was het schakelpunt, hier begint de lange carriere.

4. Pantha Du Prince - Black Noise

Black Noise is een plaat die begint bij de allerkleinste details, met minuscule klokjes en belletjes, die langzaam aanzwellen tot iets groots. Mooist zijn de klokken van de kerk twee kilometer verderop in het beste nummer Stick To My Side, met gastbijdrage van Animal Collective's Panda Bear.

5. Dimlite - Prismic Tops

Over miniatuurtjes gesproken: Dimlite's nieuwe album staat vol met details en mooie geluiden, waarin zoetgevooisd en ongepolijst hand in hand gaan. Van alle producers in de beatsscene is hij de schilder met de meeste kleuren op zijn palet.

6. Faberyayo & Vic Crezee - Het Grote Gedoe

Ik miste Papa op De Lachende Derde, de leukste midlife crisis puber glijen track ooit. En Miss Piggy, een ode aan de provincieslet, een de Ski-leraar Bruin skilogy. Faberyayo was dit jaar zelf de grootste concurrent van De Jeugd van Tegenwoordig met een mixtape tussendoortje.

7. Jonsi - Go

Die rare schele oogjes verticaal om de hoek van de deur, zoals stripfiguurtjes dat doen. Het was een van mijn vreemdste ontmoetingen van het jaar, misschien wel vooral omdat Sigur Ros frontman Jonsi een vrolijke, innemende man bleek. Zijn solo-album is fantasievol gearrangeerd (luister vooral naar de weergaloze drummer!) en alles behalve een tussendoortje. Love him or hate him, ik kies voor het eerste.

8. The Walkmen - Lisbon

The Walkmen maakt al jaren sterke indierockplaten, maar met dit vijfde album heeft het Amerikaanse gezelschap The Walkmen definitief hun eigen stem gevonden. Dankzij de snik van zanger Hamilton Leithauser en hun geheel eigen gevoel voor timing. Met een ode aan het geteisterde New Orleans (Stranded, met kromgetrokken blaaskapel) als hoogtepunt.

9. Balthazar - Applause

Een jaar of twee geleden zag ik het Vlaamse Balthazar eens in Tivoli de Helling. Ik vond het flets en saai. In 2010 bewezen ze zich als de hardst werkende band van België, met een geweldig popalbum dat de terugkeer van Das Pop in een klap overbodig maakte. De plaat die ik zonder het door te hebben steeds weer opzette.

10. Marcel Dettmann - Dettmann

De techno van nu komt ouderwets uit Berlijn. Niet meer sexy minimaal, maar ook niet hard en meedogenloos. Techno zonder franje dus, zonder op- of omkijken. Marcel Dettmann was al een paar jaar de gevierde resident in club Berghain, maar met dit album op zak was dit het jaar dat hij zijn naam definitief daar buiten vestigde.

11. Caribou - Swim

Een van de grootste verrassingen van het jaar, dit derde album van Caribou. Tot nu toe was hij zo'n artiest die iedereen het best gunde en wiens kruisbestuiving tussen indie en elektronica alle lof kreeg, maar waarvan je je afvroeg wie nou echt zijn publiek was. Maar met Swim vervolmaakte hij zijn geluid met een flinke ruk richting dansvloer, inclusief de broodnodige topsingle: Odessa.

12. Twin Shadow - Forget

Op de valreep was daar een van mijn favoriete singles van het jaar: When We're Dancing, een soort Beach House met drive-in discolampen. Met een synthesizer die zo onzeker klinkt als een puber op een klassenfeest, vlak voordat het schuifelkwartiertje aanbreekt. En dat gemaakt door 1 man, genaamd George Lewis jr. Wordt 2011 zijn jaar?

13. Deerhunter - Halcyon Digest

Deerhunter's nieuwe album opent langzamer dan langzaam, met een hallucinerende trip die nog beter werkt als je hem op twee geluidssystemen bijna tegelijk afspeelt, zo merkte de 3VOOR12 redactie laatst per ongeluk. Een mix van ambient met garagerock, noemt Bradford Cox het zelf, en daar zit wel wat in. Maar er staat ook een verrassend poppy single als Revival op. Basis in beide is die bijzondere stem van Cox.

14. De Jeugd van Tegenwoordig - De Lachende Derde

Als er al een lijn zit in deze lijst, dan is het wel dat ik houd van muziek vol contrasten. Songs die zich niet laten vastpinnen op een plek. Daar is De Jeugd Van Tegenwoordig meester in. Op De Lachende Derde - er hebben nog nooit zoveel tranen gevloeid op een Jeugd album - doen ze het ene moment alsof ze volwassen geworden zijn en ze klaar zijn met feesten, het volgende moment hangen ze met hun lul in de kut van je moeder. Allemaal bullshit, of allebei een beetje waar?

15. Shackleton - Fabric 55

Net als Ricardo Villalobos en Omar S gebruikt dubstep-producer Shackleton op zijn mix voor Fabric alleen maar eigen tracks. Nieuw werk, bestaand werk, tracks die alleen voor deze mix gebruikt zullen worden. En als Villalobos in zijn scherpste dagen is Shackleton een master of detail. Dieper dan dit wordt het niet.

16. Gayngs - Relayted

Een groep van 23 muzikanten uit Wisconsin maakte dit bijzondere album, een ode aan de soft-rock uit de jaren tachtig. Met Justin Vernon (Bon Iver) als belangrijkste uithangbord, maar met producer Ryan Olson als werkelijke brein. Onder de hoogtepunten opener The Gaudy Side Of Town en Godley & Creme cover Cry. Veel speelden ze niet - en helemaal niet in Nederland - maar bij hun allereerste show in Minneapolis was wel meteen Prince aanwezig. De legende zegt dat hij al met gitaar en al klaarstond in de backstage, maar besloot dat deze band het ook wel zonder hem kon.

17. Various Artists - Souljazz Presents Future Bass

Nog altijd blijft het Britse Souljazz label verbazen met uitstekende verzamelaars. Reggae, postpunk, soul, voornamelijk oud. Maar heel af en toe neemt Souljazz een duik in het heden, en ook dan weten ze doorgaans heel goed waar ze mee bezig zijn. Future Bass schetst hoe de dubstep zich langzaam alweer alle kanten op ontwikkelt. Met toptracks van Coki, Four Tet en de man van 2011: Ramadanman.

18. Eskmo - Eskmo

Nog zo'n voorbeeld van ontwikkeling in progress: Amerikaans Eskmo maakt slepende elektronische muziek met zang, die het midden houdt tussen dubstep en typische warme Ninja Tune beats. Maakte zijn debuut onlangs op Le Guess Who? en bleek ook live te overtuigen. Een kanttekening: zijn zang is zijn unique selling point, maar helaas ook zijn zwakste kant.

19. Sleigh Bells - Treats

Er is veel gezegd over het nieuwe album van M.I.A, dat grillige, soms wat slordige derde album. Mij overtuigde het uiteindelijk niet, al vind ik het ook niet zo'n ramp als sommigen. Maar toch draai ik liever haar beschermelingen Sleigh Bells, die net als M.I.A duidelijk geïnspireerd zijn door Braziliaanse baile muziek. Met minder nadruk op het exotische, meer op de heavy metal, een bescheiden onderdeel van die muziek. Verder een bijzonder contrast tussen harde beats en typische popmeisjeszang.

20. Big Boi - Sir Luscious Left Foot

Ik was vroeger bij Outkast meer fan van Andre 3000 - de vrije vogel, de popheld, de romanticus - dan van Big Boi - de echte hiphopman. Ze dwongen ons al te kiezen met dat dubbele solo-album, en nu is Outkast voor onbepaalde tijd geen duo meer. Maar terwijl Andre 3000 zijn gedachten lekker af liet dwalen, kwam Big Boi dit jaar met een ijzersterk album en een succesvolle protégé - Janelle Monae. Eindelijk! Favoriet: Shutterbug.

21. Erykah Badu - New Amerykah Part II: Return Of The Ankh

Het duurde iets langer dan de bedoeling was, maar hier is dan New Amerykah Part II. Dat kwam onder meer doordat Erykah Badu opnieuw moeder werd, een heuglijk feit waarvan ze zelf - zo lang als het ging - via Twitter verslag van deed. Part I was opvallend hard en donker, Part II is een terugkeer naar het warme geluid, maar met een zekere grilligheid.

22. Patrice Baumel - Vapour

De titel van Patrice Baumel's debuutalbum - Vapour, stoom - verwijst naar de ongrijpbaarheid die hij najaagt in zijn producties. De Duitser in Nederlandse dienst (met Nuno Dos Santos vormt hij 360 Soundsystem) maakt house en techno die niet uitmondt in climaxen (eerder het tegendeel), maar wel blijft boeien.

23. Shining - Blackjazz

Een combinatie van freejazz en metal, je moet er maar op komen. Het levert een van de meest compromisloze, snelle, harde albums van het jaar op. Was een van de hoogtepunten op Eurosonic, maar daarna heb ik het helaas op te weinig prominente plekken terug gezien, al stonden ze natuurlijk op het festival waar ze het meest thuishoren: Roadburn.

24. Kanye West - My Beautiful Dark Twisted Fantasy

Het meest veelbesproken album van het jaar, dat overal overladen werd door tienen. De redding van de hiphop volgens sommigen. Dat lijkt mij wat overdreven, maar een sterk album is het wel. Het zakt bijna door zijn wielen door de hoeveelheid ideeën die West erin gevlochten heeft, en het gaat gebukt onder een hoeveelheid gastrappers die zelfs zijn grote jacht bijna doet kapseizen, en toch ga ik erin mee. Een van de belangrijkste en meest toonaangevende popsterren van het moment.

25. Brian Eno - Small Craft On A Milk Sea

De beroemde ambient-experimenten van Brian Eno uit de jaren zeventig zijn nu meer actueel dan ooit. Nu kun je immers echt met elke muziek die je maar wilt door de vertrekhal van Schiphol lopen. Niet gek dus dat hij op zijn WARP-debuut teruggrijpt naar de warme sfeermuziek van weleer. Maar Small Craft slaat halverwege zomaar om in eens broeierige elektronica-plaat. Zijn meest relevante plaat in jaren. Volgende samenwerkingsalbum met Trentemoller?

26. Grinderman - Grinderman 2

Op het eerste Grinderman-album stond maar een echte klassieker wat mij betreft. De rest was vooral interessant omdat het zo ongepolijst was. Noem het een derde jeugd, noem het een nieuwe uitdaging, maar Cave is duidelijk op een piek die niet veel muzikanten op die leeftijd nog bereiken. Op Grinderman 2 winnen zijn vaste Bad Seeds thema's onverbiddelijk terrein. Paranoia, verraad en natuurlijk seks.

27. LCD Soundsystem - This Is Happening

De laatste LCD? Het zal wel. Daarna komt er vast wel iets anders voor in de plaats. Ik heb altijd mijn twijfels gehad bij LCD Soundsystem albums. De pure kracht van de live-shows - zo strak dat de band altijd op barsten staat - voel ik net niet in de studio. Dat geldt ook voor dit album, dat opvallend trager is dan de eerste twee. Wat niet wegneemt dat er een aantal geweldige songs op staan, met name I Can Change en All I Want. Geen top tien dus, maar nog altijd een van de meest toonaangevende bands van het moment.

28. Spoon - Transference

Misschien is het wel eerder gedaan - ik kan me haast niet voorstellen dat het niet eerder gedaan is - maar ik kan me geen enkel voorbeeld herinneren van een omgekeerde fade-out. Niet langzaam weg laten sterven, maar juist midden in een zin stoppen. Grapje van Spoon in The Mystery Zone. Ze wisten niet meer hoe het verder moest vanaf daar. Het tekent de benadering van de band: te lang nadenken is niet goed, te veel opsmuk al helemaal. Een solo met maar een akkoord is eerder regel dan uitzondering. En zo maken ze al jaren sterke liedjes.

29. Olafur Arnalds - ... And They Have Escaped The Weight Of Darkness

Kleine persoonlijke noot dan maar? In 2010 kreeg ik een zoon, die we Olaf noemden. Dit album van zijn IJslandse bijna-naamgenoot verdween vaak in de speler rond die tijd. Niet alleen door die naam, maar ook omdat hij prachtige gewichtloze muziek maakt. Strikt genomen klassiek, maar met de feel van popsongs.

30. The Roots - How I Got Over

Eind 2008 sprak ik drummer en brein ?Uestlove in Paradiso. Hij vertelde over het bijzondere jaar dat hij achter de rug had - hij voerde uit de grond van zijn hart campagne voor Obama, en werd daarbij geconfronteerd met de lelijke kant van Amerika. Maar nu Bush eenmaal uit de Witte Huis verdreven was, was de weg vrij voor een lichter album, beloofde hij. Dat is How I Got Over absoluut. Toegankelijker, soms zelfs catchy, maar gelukkig nog met meer dan genoeg inhoudelijk gewicht.

31. Gonjasufi - A Sufi And A Killer

De mysticus van de L.A. beatsscene bleek op het podium een oncontroleerbare blowvogel, maar dat doet niets af aan zijn uitstekende debuutplaat, grotendeels samen gemaakt met psychedelica goeroe Gaslamp Killer. Hier ligt een compleet nieuw speelveld, dat de komende jaren gretig ontgonnen zal worden.

32. Actress - Splazsh

Spannende grote-stads-muziek, deze tweede van Londenaar Darren Cunningham alias Actress. De eerste was eerlijk gezegd langs me heen gegaan, maar ik was vast niet de enige. Dit album borrelt en schuurt, laat elektronische muziek klinken alsof het nog in de beginfase van zijn ontwikkeling is, zonder retro te zijn.

33. Toro Y Moi - Causers Of This

Ze noemen het chillwave, maar je kunt Toro Y Moi ook omschrijven als nerdy synthpop met flarden jaren zeventig slijpsoul, met de bril op het puntje van de neus gezakt. Extreem warm en anti-explosief, maar wel buitengewoon charmant. Begin volgend jaar volgt album twee al.

34. Eklin - Onwa

In twee werd de transformatie voltooid: van Adept naar Eklin. Het was een rigoureuze verandering, alles overboord, van hard en schel naar teder en dromerig. Troostmuziek, aldus Michiel Klein, onderwatermuziek volgens mij. Het echte werk gebeurde op het podium, voor publiek dat zich in de beginperiode ongetwijfeld geen raad wist met de autistische houding van de muzikanten.

35. Wavves - King Of The Beach

Een week na zijn optreden op London Calling werden Nathan Williams en zijn maatjes opgepakt in Duitsland wegens drugsbezit. Daar kan ik me iets bij voorstellen. In Paradiso was de kleedkamer om twee uur al groen en deed de band er 's avonds na het eerste nummer een minuut over om een joint door te geven. De balorigheid, de verveling, het grote niks, het is verwerkt in de meest opwindende garagerockplaat van het jaar.

36. Janelle Monae - The Archandroid

Prince schaakte haar voor zijn Amerikaanse tour, waardoor haar show in de Melkweg vorige week afgezegd werd, maar Janelle Monae maakt het goed in februari. Hopelijk is Tightrope tegen die tijd eindelijk een hit in Nederland, een messcherpe single met haar typische stijl, ergens tussen zingen en rappen in. Future funk.

37. Four Tet - There Is Love In You

Een interessante muzikant is Kieran Hebden alias Four Tet al jaren, maar persoonlijk zette ik zijn muziek nooit graag op. Noem het een klik, en die had ik bij dit nieuwe album direct. Het schuurt minder, dat is waar, en dat zullen fans van zijn vroegere folktronica misschien jammer vinden, maar de totaal eigen benadering van een dansvloer, de hypnotiserende loops en de menselijke warmte van deze muziek maakt heel veel goed.

38. The Fall - Your Future, Our Clutter

Mark E Smith is de afgelopen dertig jaar een genre op zich geworden. Alle trends heeft hij overleefd, en je vraagt je af hoe in hemelsnaam. Voornamelijk door al die tijd die merkwaardige, ongrijpbare mompelaar te zijn. De man met het kladblok, aan een stuk door volgekrabbeld met dingen die waarschijnlijk zelfs zijn eigen band maar half begrijpt. Je kunt moeilijk van een tweede jeugd spreken, maar Your Future, Our Clutter is wel The Fall op zijn scherpst.

39. Bear In Heaven - Bear Rest Forth Mouth

Bear Rest Forth Mouth begint onderkoeld, kalm, met hypnotiserende krautpop, die gaandeweg steeds verder open bloeit. De synthesizer verdringt steeds verder de gitaar in de Amerikaanse indie, en Bear In Heaven's Lovesick Teenagers laat horen waarom dat een goed idee is.

40. Blitzen Trapper - Destroyer Of The Void

Blitzen Trapper heeft zijn Bohemian Rhapsody geschreven. Het openingsnummer van hun zesde album is een barok werkje van zes minuten, een epos in drie delen, met progrocksolo's en al. Maar wel gemaakt vanuit een countryziel, die verderop in zijn meest pure vorm doorbreekt. Bijzondere band, vooral omdat het altijd een klein beetje autistisch zal blijven.

41. Salem - King Night

Er zijn mensen die bang worden van Salem. Echt. Ze vinden het geluid van dit trio lelijk en schrikken van de omgekeerde kruizen en de genrenaam die erop geplakt wordt: witchhouse. Die angst voel ik helemaal niet. Wel een fascinatie voor de overstuurde hiphopbeats, de onnatuurlijke traagheid en de bevende synthesizers.

42. The Tallest Man On Earth - The Wild Hunt

De leukste doorbraak van het jaar is die van de Zweedse singer-songwriter Kristian Matsson, en dan vooral omdat hij het echt helemaal in zijn eentje doet. Ook op zijn tweede album The Wild Hunt, en wie weet wel zijn hele carrière. Met galmende stem en een knapzak vol verhalen, moedig voorwaarts.

43. Omar Souleyman - Jazeera Nights

Vage herinneringen van de rode balzaal van ATP, zweterig, collega's die het doodnormaal vonden om whisky in pints te drinken, en Omar Souleyman, cultheld uit Syrie. Vijfhonderd albums schijnt hij al opgenomen te hebben sinds 1994, en dat geloof je zodra je hem ziet. Gewoon drie op een avond, recordknop indrukken en gaan. Alles klinkt hetzelfde, en dus even opwindend: Arabische muziek met opzwepende reggaeton beats. Bizarre combi, het werkt.

44. MGMT - Congratulations

MGMT maakte het zichzelf niet makkelijk, door met deze opvolger te komen van hun psychopopdebuut. Congratulations is niet over de hele linie geslaagd, maar het staat vol boeiende ideeën. De liedjes zijn niet zo instant aanstekelijk als op Oracular Spectacular, maar Congratulations lijkt dan ook vooral een geluidsexperiment, met de vocalen merkwaardig weggestopt onder lagen psychedelisch gruis. Flash delirium indeed.

45. John Grant - Queen Of Denmark

De kracht van John Grant ligt niet eens zozeer in zijn liedjes (die zijn ambachtelijk, niet sensationeel), die ligt in zijn verhalen. Of beter, zijn verhaal. John Grant groeide op in een klein dorpje in Colorado. Als homo tussen de streng-gelovigen. De trauma's uit die tijd verwerkt hij pas nu - op zijn veertigste - met een plaat vol zwarte humor, over liefde en zelfhaat.

46. Robyn - Bodytalk

Op jonge leeftijd scoorde de Zweedse zangeres Robyn een hit met Show Me Love, een super popsingle. Daarna verdween ze langzaam uit beeld, om jaren later weer op te duiken als een zeldzaam fenomeen: een popzangeres die net zo gemakkelijk met Royksopp werkt als met Britney-producer Max Martin. Dit jaar kwam Robyn met drie mini-albums, aan het eind van het jaar samengevoegd tot een knisperende hitplaat.

47. Ripperton - Niwa

Mijn favoriete elektronica-album van het voorjaar is het extreem warmbloedige debuut van Ripperton. Een knappe plaat, want het is niet eenvoudig om zo kalm en vriendelijk te produceren en niet te vervallen in slappe lounge. Ripperton is een Zwitser, maar zijn album heeft een Nederlands tintje: het verschijnt op Joris Voorns label Green.

48. Hef - Hefvermogen

Het woord swagger is uitgevonden voor deze man, een rapper met een geheel eigen stijl, vertegenwoordiger uit Hoogvliet op een missie, feunend langs zijn ho's. Cliché? Zeker, maar ook heel erg grappig. Jiggy Dje's label Noah's Ark heeft zich definitief naar de frontlinie gewerkt.

49. Vampire Weekend - Contra

Eerder dit jaar noemde ik Vampire Weekend een band waar je niet werkelijk van kunt houden. Bij die mening blijf ik. Hun woordspelletjes zijn clever, maar deze band zal nooit mijn leven veranderen of me diep raken. Wel heb ik groot respect voor het gemak waarmee ze slimme popsongs uit hun mouw schudden, met een heel eigen geluid. White Sky, Holiday en Giving Up The Gun zijn mijn favorieten.

50. Ty Segall - Melt

Ty Segall bungelt ergens onderaan de lijst, voornamelijk omdat ik hem veel te weinig beluisterd heb. Schijnt een hoogtepunt geweest te zijn op Le Guess Who? Ook al gemist. Is wel een meester in het schrijven van pakkende garagerock met heel veel gruis. Zijn Caesar was een van mijn favoriete singles van het jaar. Dat doet hij in hoog tempo. Volgend jaar alweer een nieuwe? Dan zal ik beter opletten.

51. Oriol - Night And Day

Alsof je Isaac Hayes, Green Velvet en Dam-Funk op een cruise naar Miami stuurt met de love boat. Oriol maakt vrijwel volledig instrumentale funk, die daardoor net wat te kaal is, maar laat deze man maar eens aan het werk gaan met een goede zanger.

52. Ikonika - Contact, Love, Want Have

Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in de popmuziek, en al helemaal in de dubstep. Maar met Cooly G en deze Ikonika heeft mijn favoriete label van de laatste jaren - Hyperdub - twee toppers aan boord. Ikonika's debuutalbum is een eigenzinnig amalgaam van stotterende wonky dubstep met house en zelfs ouderwetse rave.

53. The Budos Band - The Budos Band III

De bariton saxofoon als een magische, onoverwinnelijke cobra met pikzwart gif, dat is de kern van The Budos Band, een band uit New York die deepfunk en afrobeat met elkaar combineert. Hoofdrollen zijn er niet alleen voor de blazerssectie, maar ook voor het diep ronkende orgel.

54. Blaudzun - Seadrift Soundmachine

Eerlijk: ik had niet verwacht dat Blaudzun mijn selectie van beste platen van 2010 zou halen. Ik vind zijn snik net wat te groot, en zijn verhalen net wat te somber. Maar gaandeweg groeide mijn geloof in deze plaat. Het zit hem in de swing, volgens Blaudzun zelf afkomstig van de eb en vloed beweging van de zee. En uit Barcelona, zijn favoriete stad waar hij veel aan dit album werkte.

55. VanderBuyst - VanderBuyst

Hoe kon ik ze vergeten, de koene ridders, het beste paard van stal, de wilde rockers uit Brabant, de mannen die het vaandel van de cockrock en hair metal fier laten wapperen, de onmetelijke helden van VanderBuyst. En dus: geen 54 maar 55. Kom maar door met alle andere platen die ik schandaal genoeg nog meer vergeten ben.

Playlist: City Trip

2010-12-22T09:25:00.004+01:00

Ik maakte een City Trip mixtape voor Strangelove. Van Berlin tot Bombay tot Lisbon tot Warsaw tot New York, New York.

De tracklist:

Frank Sinatra – New York, New York
The Walkmen – Lisbon
Morrissey – I'm Throwing My Arms Around Paris
The Four Lads – Istanbul (Not Constantinople)
Yeasayer – Rome
Caribou – Odessa
El Guincho – Bombay
Joy Division – Warsaw
N.W.a – Straight Outta Compton
LCD Soundsystem – New York, I Love You But You're Bringing Me Down
J.J. Cale – New Orleans
Friendly Fires – Paris
Burial – South London Boroughs
Golden Earring – Bombay
The Clash – London Calling
Lou Reed – Berlin
James Brown & The Famous Flames – Kansas City
Isaac Hayes – By The Time I Get To Phoenix - Single Version
Randy Newman – I Love L.A.
The Monkees – Last Train To Clarksville
Alice Coltrane – Stopover Bombay
Coldplay – Amsterdam
Tom Waits – Christmas Card From A Hooker In Minneapolis
The Strange Boys – Friday In Paris
Flying Lotus – Sao Paulo
DJ Koze – Himmel über Hamburg
Black Rebel Motorcycle Club – Berlin
T. Rex – New York City
Orange Juice – Moscow
Bombay Bicycle Club – Swansea
St. Vincent – Paris Is Burning
Makaveli – To Live And Die In L.A.
Patrick Watson – Beijing
The Books – Tokyo
Peter Bjorn And John – Amsterdam
Wilco – Via Chicago
amina – Seoul
The Replacements – Portland
Scott McKenzie – San Francisco (Be Sure To Wear Flowers In Your Hair)
The Strokes – New York City Cops
Arctic Monkeys – Fake Tales Of San Francisco
Pulp – Sheffield: Sex City
Sufjan Stevens – Chicago
Eagles Of Death Metal – Wannabe In L.A
David Bowie – Warszawa
Bruce Springsteen & The E Street Band – Atlantic City
Neil Young – Philadelphia
John Cale – Naples
Matthew Herbert – Leipzig
DJ Vadim – Manchester
Herman Düne – Bristol
Foals – Miami
Dean Martin – Napoli
Slim Thug – Houston - Feat. City
The BPA – Seattle Feat. Emmy The Great
U-Niq – Rotterdam
Mundo – Utrecht
Nina Simone – Baltimore
Rika Jansen – Amsterdam Huilt
The Cure – Fire In Cairo
Ramones – Havana Affair
Ultravox – Hiroshima Mon Amour
The Decemberists – O Valencia!
Toots & The Maytals – Funky Kingston
Moderat – Berlin
Ella Fitzgerald – I Love Paris
The Feelies – Moscow Nights
Nat King Cole – St Louis Blues
Prince – All The Critics Love U In New York
Kiss – Detroit Rock City
Whiskeytown – Jacksonville Skyline
Magnetic Man – Flying Into Tokyo
Bing Crosby – San Antonio Rose
Horace Silver – Calcutta Cutie (Rudy Van Gelder Edition)
I'm From Barcelona – We're From Barcelona
Yo La Tengo – Stockholm Syndrome
Cilla Black – Liverpool Lullaby
Jacques Brel – Amsterdam
Scritti Politti – Skank Bloc Bologna
Mombassa – Nairobi
Lupe Fiasco – Paris, Tokyo - Explicit Album Version
oOoOO – Mumbai
Warren Zevon – Calcutta
Glenn Miller – On A Little Street In Singapore
Pole – Düsseldorf

Wikileaks en The Pirate Bay: We ain't seen nothing yet

2010-12-07T12:44:00.005+01:00

Mirror. De eerste keer dat ik het begrip tegenkwam was jaren geleden bij GeenStijl. Het blog plaatste regelmatig een bericht over een gevoelige internetzaak, waarvan ze op hun vingers konden natellen dat de bron binnen een mum van tijd verwijderd zou zijn. Knip, plak, op de eigen server. Als iemand in Nederland een mirror van Wikileaks zou maken, dan was het dus GeenStijl. Of Powned natuurlijk.

Mag niet, vindt het CDA, maar presentator Dominique Weesie liet in Pownews op zijn geheel eigen wijze weten dat Kamerlid Bijleveld zijn rug op kon, om vervolgens datzelfde nog even door Kamerleden van zo’n beetje alle andere partijen te laten bevestigen, niet in de laatste plaats door Bijlevelds partijgenoot en verantwoordelijk minister Marja van Bijsterveldt. Niet dat het uit had gemaakt wat die ervan vond, want Powned doet wat het zelf wil.

Technologie als utopie
De omroep wordt graag neergezet als rechts, maar strikt genomen is dat niet terecht, zo werd maar weer eens bewezen met de scherpe uithalen van de omroep tegen de PVV (waarvan je je ook mag afvragen of je ze nu wel rechts mag noemen). Powned en GeenStijl maken eerder onderdeel uit van een internetbeweging die dwars door de oude politieke stramienen heen werkt. Anti-autoritair, voor volledige openheid, met technologie als utopie en vrije info als hoogste doel. Liever vijanden maken en je doel bereiken, dan iedereen te vriend houden en afgeserveerd worden met halve waarheden.

Net als Wikileaks dus, en net als The Pirate Bay (dat op dit moment groot vlagt met een actie tegen Paypal: “Make Paypal pay, withdraw your money“). Ze maken allemaal onderdeel uit van dezelfde golf. Natuurlijk, er zijn verschillen, Wikileaks gaat over vrijheid van informatie, The Pirate Bay uiteindelijk vooral over eigendomsrecht. Maar de gretigheid waarmee mensen rond de Piratenpartij op beide cases duiken, doet vermoeden dat er een zelfde ideologie achter schuilt. Wikileaks laat bovendien zien dat wat de muziekindustrie de afgelopen tien jaar is overkomen nog maar een rimpel in de oceaan was, een eerste voorbode van de tsunami die nog moet komen. De regeringsleiders zitten nu met de handen in het haar zoals de grote platenbazen dat al tien jaar zitten.

Vinger in de dijk
Want hoe moet je dit stoppen als Amerikaanse overheid? Door Julian Assange op te pakken? En dan? Een jaar de gevangenis in? 5 miljoen dollar boete laten betalen? Folteren in Guantanamo Bay? Het lukte de muziekindustrie ook een vinger in de dijk te steken, met Napster. Nu zitten ze met een stel Zweedse piraten met een bedrijfje op de vage eilandengroep Seychellen en zonder vaste verblijfplaats. Ook na herhaalde veroordelingen is The Pirate Bay nog steeds online. En zodra dat verdoemde schip eindelijk tot zinken gebracht is, zijn er al drie klonen uitgevaren. Sterker nog: die zijn er al.

Natuurlijk staat Wikileaks ook op The Pirate Bay. In zijn geheel, geseed door op dit moment honderden. En dat is het geheim van de piraten. Meer dan welke ideologie zijn ze in staat hun achterban in te zetten. Die doet gretig mee. Sommigen omdat ze heilig in de zaak geloven, sommigen omdat ze de opwinding voelen en voor het gevoel voor humor vallen, maar de meesten gewoon omdat het kan.

Solomon Burke: het verhaal van het ei

2010-10-10T13:40:00.011+02:00

Solomon Burke had een ei op zijn hoofd. Alsof iemand hem gisteravond met een knuppel op zijn hoofd had geslagen. Je zag het als hij zijn hoed afzette, aan de linkerkant, net boven zijn slaap. En je keek er elke keer weer naar als een bediende zijn hoofd depte met een handdoekje. Naar verluidt was het een van zijn 21 kinderen, die bediende. Hij hielp de reusachtige Solomon ook het podium op en af, en zette hem dan rustig neer op zijn troon. Daar kwam hij alleen vanaf om halverwege het optreden de vrouwen op de eerste rij een roos te geven. Burke, de man met het grote hart, vooral voor de helft van de mensheid. "Ik was jong en de meisjes kwamen van alle kanten", zegt hij in een interview. "Ik kon ze niet allemaal liefhebben, maar ik heb het wel geprobeerd."

Ik heb hem nooit gesproken, maar als het ooit tot een interview was gekomen had ik vast een vraag gehad. Er moet een verhaal zitten achter dat ei, want achter Solomon Burke scholen vele verhalen. Solomon Burke was niet alleen een geweldige soulzanger, maar ook dominee, apotheker en limo-verhuurder. Kortom, een oude sjacheraar. Het verhaal gaat dat hij hoogstpersoonlijk op zijn fiets naar de apotheek om de hoek reed om de medicijnen te halen die hij niet in huis had. En op een goede dag tikte hij een partij popcorn op de kop, die hij verkocht in de hal van het Apollo Theater in Harlem, tot ongenoegen van de zaal.

De zanger uit Philadelphia brak door in een van de meest fascinerende tijden van Afro-Amerika, begin jaren zestig, toen het nog allerminst een uitgemaakte zaak was dat zwarte mensen evenveel rechten hadden als blanken. Burke belandde ooit bij toeval op een bijeenkomst van de Ku Klux Klan. De boeker had niet begrepen dat Burke zwart was, en Burke had pas door waar hij was toen hij 30.000 witte mutsen tegenover zich zag. Hij heeft drie kwartier gespeeld en is daarna onder politiebegeleiding afgevoerd, vertelde hij in een interview. Een bittere realiteit, maar Burke was opportunistisch genoeg om ook daar een handeltje uit te halen. Als zwarte zangers tijdens de tour geweigerd werden in de restaurants langs de route, verkocht hij ze sandwiches.

Ik vond niet alle platen die Burke de laatste jaren maakte mooi. Dat nummer met Junkie XL vond ik zelfs een draak. Maar zijn comebackalbum Don't Give Up On Me uit 2002 heb ik grijsgedraaid. Dat kwam door de producties van Joe Henry. In de jaren tachtig vergreep Burke zich nog wel eens aan goedkope elektrische piano's, Henry pakte dat veel smaakvoller aan. En dan waren er natuurlijk de songs van grote namen als Elvis Costello, Bob Dylan en Tom Waits. Maar het allermooist was toch dat titelnummer. Het was zijn My Way, een nummer over spijt dat een extra lading krijgt als het gezongen wordt door een stem van zestig.

Solomon Burke was het type zanger dat elke avond tegen zijn publiek zei dat ze het beste ooit waren, met zo'n gulle lach erbij. Je wist dat het niet waar was, maar toch geloofde je hem. Precies zo geloofde ik ook niet dat hij ooit ergens echt spijt van had, hoe vaak dat ook van hem verlangd zal zijn. Hij beantwoordde die vraag ongetwijfeld met een grote glimlach en met een nummer van zijn album King Solomon uit 1968: Take Me Just As I Am.

Solomon Burke overleed zondagochtend op Schiphol, op weg naar Nederland voor een optreden in Paradiso met De Dijk. Hij werd 70 jaar. Hier een Spotify playlist met het beste van Solomon Burke. Foto Jazz Fest Wien Team.

Anil Ramdas en Menno ter Braak: De intellectueel vs de verachtelijke massa

2010-09-20T22:05:00.012+02:00

De intellectueel heeft het zwaar. De weldenkende expert, die nadenkt voor hij iets zegt. Hij heeft vaker gelijk dan anderen, maar niemand luistert naar hem. De man met de feilloze, verfijnde smaak, de man die nooit anderen zal uitsluiten op basis van ras of seksuele voorkeur. Dat is wat publicist Anil Ramdas ons duidelijk probeert te maken in twee vlammende stukken (hier en hier). De schuldige: rechts. Of beter: de PVV. Ramdas zet met een paar pennenstreken 1,5 miljoen Wilders-aanhangers neer als white trash, mensen zonder principes en zonder moraal.

Die stukken zijn met weergaloze polemiek bestreden door Joost Zwagerman. Ouderwets, op een Hermansiaanse manier, merkte iemand op. Niet in een literair tijdschrift, maar gewoon in de comments op internet. Als Zwagerman Hermans is, dan is Ramdas hier Menno ter Braak, een van de leidende literatoren en intellectuelen van de jaren dertig. Een man wiens schrijfsels mij mateloos irriteerden toen ik ze las. Ter Braak was de snob der snobs, het type intellectueel dat ik zwoer nooit te worden. Maar met terugwerkende kracht moet ik hem meer credit geven. Ter Braak kon er niets aan doen. Hij rekende af met een tijdsbeeld.

Voor Ter Braak was het doodnormaal dat er een intellectuele elite was, een klein groepje hoog opgeleiden dat vanzelfsprekend autoriteit was. Maar gaandeweg veranderde dat, met dank aan de industriële revolutie. Ter Braak zegt daarover in Politicus Zonder Partij (1937): "Vroeger gaf het mij een aangenaam gevoel bij een voetbalmatch of een bioscoopvoorstelling als intellectueel onder een ‘massa’ aanwezig te zijn; door die ‘massa’ tegenover mij te weten (hetgeen ongeveer, zij het dan ook niet precies, wil zeggen: door die ‘massa’ te verachten) gaf ik mijn intellectualiteit een voordelige achtergrond van plebejischedomheid, die mij in mijn trots niet weinig versterkte. Ik was zozeer intellectueel, dat het mij mogelijk was mij buiten en zelfs boven de ‘massa’ te stellen en haar aanwezigheid uitsluitend te interpreteren te mijnen gunste."

Heerlijk, zelfbevestiging door jezelf te confronteren met het volk. Maar zoals gezegd, er veranderde iets. "Nu die ‘massa’ geen stomme figurant meer is, maar na een eeuw socialisme en fascisme in alle cultuuraangelegenheden is gemengd, is de benauwing, die zij veroorzaakt, een symptoom, dat mij veel meer in beslag neemt dan de au fond zo aangename verachting van weleer. Men beseft voor het front der ‘massa’ afschuwelijk duidelijk, in welk fictiemuseum de intellectuelen hebben geleefd, en hoe deze ganse cultuur van arabesken, die wij ‘de Europese cultuur’ noemen, met het gros der inboorlingen van Europa niet veel meer te maken heeft dan met de negers, die de brandewijn, en de Japanners, die de bolhoeden van onze beschaving hebben overgenomen."

De intellectueel gebruikte de massa als voetstuk, zegt Ter Braak. "Een voetstuk dat hem in staat stelt zijn hoofd in denkbeeldige wolken te steken". Wat een openlijke arrogantie, waar na de oorlog korte metten mee gemaakt werd. Feit is dat er voor de intellectuelen een hoop veranderde. Ja, het was crisis in de jaren dertig, maar tegelijkertijd kon jan met de pet zich een stuk meer veroorloven dan een paar decennia eerder. Hij had vrije tijd, had eigen politieke partijen, hij begon zelfs een mening te krijgen.

Ook nu maken we een democratiseringsslag mee, dankzij het internet. Dat is een revolutie die minstens de omvang heeft van de industriële. Het internet geeft opnieuw mensen een stem die tot nu toe netjes buiten de deur gehouden werden. Anil Ramdas spuugt op de nieuwe stemmen die hij hoort. Hij noemt ze Tokkies. Het zijn mensen zonder smaak, het vuil der aarde. Maar het ergste is volgens Ramdas nog dat het tot verderfelijke ideologieën leidt als die van Wilders. Daar vinden Ramdas en Ter Braak elkaar. Die zag een oorzakelijk verband tussen de opkomst van de massa en de toenemende populariteit van het communisme en - erger - het nationaal-socialisme. Bewegingen die groeiden door grote hoeveelheden arbeiders op te slokken.

De onderklasse van nu is volgens Ramdas niet per se arm. White trash kan ook in een villa in Het Gooi wonen. Zijn observatie dat Nederland gonst van geschreeuw en slechte smaak klopt wel, maar het is een misvatting dat dat een op een gelijk loopt met de opkomst van de PVV. Iedereen maakt zich tegenwoordig schuldig aan wansmaak. Links en rechts, publiek en commercieel. Bij BNN zie je seksexperimenten met jongeren, bij Paul de Leeuw trekt onder onophoudelijk schaterlachen een bonte stoet kolder langs. En sommige van de meest intelligente en weldenkende mensen die ik ken, kijken graag naar Oh Oh Cherso.

Rechtse mensen delen onophoudelijk steken onder water uit aan de 'linkse kerk', die decennia lang de media gedomineerd heeft. Ze beginnen tot vervelens toe over 'ons belastinggeld' en spugen op het linkse alleenrecht op goede smaak. Het nieuwe programma Pownews is daar het beste voorbeeld van. Heel bewust probeert de zelfverklaarde rebellenclub de Publieke Omroep te overspoelen met wansmaak. Een item van vier minuten over de bruiloft van Dries Roelvink, tot twee keer toe een reportage over een naaktlopende woningverhuurder. Gewoon omdat het kan. En dan lekker demonstratief de vernietigende kritieken op Twitter voorlezen in de uitzending. Linkse mensen op hun beurt laten zich steeds weer verleiden tot smakeloze vergelijkingen met nazi-Duitsland, van die stellingen die altijd in je eigen gezicht ontploffen. En dan zijn er dus mensen als Ramdas, die deze ontwikkeling weliswaar terecht signaleren, maar er volstrekt contra-productief op reageren.

Moeten we net zo cultuurpessimistisch zijn als Ter Braak in het interbellum? Stevenen we af op het failliet van onze waardigheid, of zelfs nog erger? Eerlijk? Ik ben optimistisch. Al valt aan een WOII-vergelijking even niet te ontkomen: Ter Braak kreeg uiteindelijk gelijk, al heeft hij zelf niet eens meegemaakt HOE gelijk. Hij wenste het niet af te wachten. Op 15 mei 1940, vijf dagen na de capitulatie, pleegde hij zelfmoord. Laten we hopen dat het met Ramdas nooit zover komt.

The art of webcam sex

2010-09-18T22:44:00.019+02:00

"Give me just a second, baby", zegt ze. "Just a second." Ze neemt twee korte hijsen van haar sigaret, kijkt een keer achterom en trekt haar bh'tje recht, om het vervolgens meteen maar uit te trekken. Ze heeft golvend, donker haar, en een brillenhoofd. Het nachtkastje waar het montuurtje en de asbak op liggen, staat vermoedelijk net buiten beeld. Echt knap is ze niet, lelijk ook niet. Ze neemt snel nog een trekje en legt dan de sigaret echt weg. Dan plaatst ze haar hand naar achteren, op het broekje van de man achter haar en zegt ze tegen de camera: "Hey baby".

Zo gaat dat, in de negen vierkante meter slaapkamer van dit anonieme koppel. Iedereen moet natuurlijk zelf weten wat hij met zijn webcam doet, maar deze twee zien eruit alsof ze er noch rijk noch gelukkig van worden. Er hangen smoezelige gordijntjes en er staat een nogal vormloze schemerlamp. Zou het echt zo slecht verdienen? Of zouden mannen die van webcamsex houden zich automatisch ook thuisvoelen in minimalistische Oostblok interieurs?

Hoe lang zullen ze hebben moeten wachten? Is het aanpezen en moet je zes keer op een avond of zit je de helft van de avond voor jan joker in je ondergoed te wachten tot eindelijk die zoemer gaat? Om dan vervolgens een trekkende man op het scherm te zien verschijnen, die je vraagt je kontje richting camera te draaien? Het zijn misschien een beetje veel vragen ineen, maar ik ben dan ook nog nooit op het idee gekomen om voor twee euro per minuut een privé chat in te duiken. Echt niet. "Do you like it baby?", vraagt de dame aan de camera, terwijl ze haar tong zachtjes over de pik laat glijden.

Eerlijk gezegd vind ik het een beetje tegenvallen. Of toepasselijker: ik vind het nogal onbevredigend. En niet omdat het feestje voor het hoogtepunt afgebroken wordt. Mij was voorspeld dat kunstenaar Constant Dullaart de webcammeisjes live ging verleiden om een stukje Shakespeare voor te dragen in plaats van hun tieten te masseren. We zijn op het Incubate festival in Tilburg, en daar reflecteert men graag op het internettijdperk. Het moet een hele mindfuck voor ze zijn, een scène uit Romeo & Juliet, en dat is dan weer kunst. Ik probeerde me al voor te stellen hoe dat zou gaan. Of ze het graag zouden doen, of dat ze het gevoel zouden hebben in de maling genomen te worden.

Er kwam helaas geen Shakespeare aan te pas. Wel zwaaide Dullaart zachtjes met een dvd-logo, precies zoals de screensaver van mijn speler thuis. Wat hij daar mee bedoelde, ontging me eerlijk gezegd. We hebben met een zaal vol toeschouwers naar de seksende stelletjes gezwaaid. Dat was ook heel vervreemdend voor ze. En toen was het klaar, na drie privé sessies, waarbij het een keer zelfs tot penetratie kwam. Dat was het dan, kunst met webcamsex. En toch, achteraf vond ik het toch een stuk fascinerender dan op het moment zelf.

Ik dacht na afloop steeds aan die man, die vanaf het begin door had dat er iets niet pluis was. Zij twijfelde ook, dat merkte je. "What's that dvd logo about, are you gonna record it?", vroeg ze nog. Je zag haar aarzelen, maar ze besloot toch maar te doen wat de meeste klanten willen. Terwijl ze zich routineus - of is het ongeïnteresseerd? - over haar man heen liet zakken, bewoog die zijn hand al naar de knop. Ik moest ineens denken aan al die digitale luikjes waarachter twee of zelfs drie mensen in tochtige ruimtes liggen te wachten tot de gong gaat en ze hun kunstje mogen doen. In een constante staat van gekunstelde semi-opgewondenheid. Daar zwaaiend en lachend tussen veertig festivalbezoekers kon ik maar een ding denken: wat een onmetelijke tragiek.

De performance Webcam Girls van Constant Dullaart was vrijdag 17-09-2010 te zien op het Incubate Festival in Tilburg.

Piraterij: sinaasappels want to be free

2010-09-15T17:00:00.015+02:00

Een van de meest legendarische Lowlands-momenten: het sinaasappelgevecht. Honderden festivalgangers zijn meer dan een uur met elkaar in gevecht geweest met sinaasappelschillen. Naar verluidt heeft de jongen van de verse jus met de handen in het haar gestaan toen zijn karretje omviel en de sinaasappels over de grond rolden. Ik probeer me altijd het gezicht van die jongen voor te stellen. Ik was er niet bij, dus het kan ook zomaar een mythe zijn, maar het is hoe dan ook een verhaal dat tot de verbeelding spreekt. Minstens zo veel als de legendarische optredens van pak hem beet Arcade Fire en Underworld hoort dit soort verhalen bij de identiteit van het festival.

Ik heb wel ooit een klein, vergelijkbaar incident meegemaakt. Wel een stuk minder romantisch: een medewerker van het festival moest een stukje over het terrein met een emmer muntjes, maar struikelde. Honderden muntjes vielen op het gras. Wat je dan ziet, is ontluisterend. Als een troep leeuwen die zonder medelijden de aanval inzet op een gnoe-kalfje dat buiten de groep geraakt is, duikt men erop. De muntjes liggen daar, dus ze zijn publiek bezit.

De firma TopNotch, hiphoplabel, verkoopt sinds kort piratenshirts. Piratenpartij merchandise, noemde labelbaas Kees de Koning het op Twitter. Onder het motto: als zij onze spullen gratis weggeven, mogen wij hun spullen verkopen. Knipoog. Nog een verwijzing naar piraterij deze week, door DJ Shadow. Hij gaf twee tracks gratis weg op zijn website, en drukte zijn fans via zijn mailing op het hart: "Don't delay, because they're only available at no-cost for 24 hours. After that, it's back to our old-school, money-grubbing, art-in-exchange-for-commerce ways. Sound fair? GO GET 'EM!" Iets weggeven is natuurlijk vriendelijk, maar iets fysieks weggeven is nog veel sympathieker: de dj verstopte ook een aantal vinyl-singles met de twee tracks in platenzaken. "Het omgekeerde van winkeldiefstal", vertelt hij aan NME.

Oftewel: jongens, ik speel het spel mee, geef me er alsjeblieft iets voor terug. Betaal voor mijn muziek. DJ Shadow is er nogal mee bezig. Begin dit jaar hield hij een flinke tirade tegen muziekliefhebbers die vinden dat alles maar gratis moet zijn. "If $9.99 is too much to spend for one of my albums, so be it, your choice", schreef hij. "But if you’re holding your breath, waiting for me to boost my cool-quotient by giving my music away for free, it’s not going to happen. The fact is that I feel my music has value. You may disagree, and that’s fine. But I know how much energy I put into what I do, and how long it takes me to make something I’m satisfied with. Giving that away just feels wrong to me."

Daar moet je mee oppassen als artiest, want voor je het weet "doe je het alleen voor het geld". Metallica achtervolgde het jaren, en om die campagne met dichtgeplakte monden tien jaar geleden hebben we ook alleen maar gelachen. Een platenmaatschappij moet al helemaal op zijn tellen passen, want dat zijn in de ogen van veel mensen sowieso geldwolven, overbodige prijsopdrijvers. Zo'n ludieke actie als die van TopNotch moet natuurlijk kunnen. Zeker ook omdat het label voorbeeldig zijn best doet om met zijn tijd mee te gaan. Alle releases van het label zijn beschikbaar in iTunes, in Spotify, alles mag bij 3VOOR12 op de Luisterpaal, en eens in de zoveel maanden verschijnt er een gratis Extravaganza mixtape met een bloemlezing uit de labelstal.

Ik kan me best voorstellen dat het frustrerend is voor artiesten en labels dat iedereen hun muziek gratis downloadt. Piraterij zorgt voor innovatie en stimuleert de creativiteit, zal Matt Mason vrijdag betogen op de Incubate Pirate Conference in Tilburg. Bovendien doorbreekt het monopolies die de consument in de weg zitten. Artiesten kunnen ook op andere manieren geld verdienen, zeggen voorstanders van piraterij. Ze kunnen hun album beschouwen als een promotiemiddel en hun inkomsten halen uit live spelen, T-shirts verkopen, sponsordeals sluiten. In een masteronderzoek dat gisteren ineens opdook wordt zelfs geconcludeerd dat artiesten in Noorwegen nu meer geld verdienen dan tien jaar geleden. Allemaal waar, en toch snap je het als een artiest op zijn minst een dubbel gevoel overhoudt aan de onvrijwillige vrije beschikbaarheid van zijn muziek.

Feit is - daar ben ik van overtuigd - dat piraterij niet meer weg gaat. De hardnekkige pogingen van bestrijders doen denken aan een spelletje van drie lange jongens die de bal van een klein jongetje overgooien. Waarom het niet meer weg gaat? Omdat er technisch zoveel mogelijk is dat het niet te stoppen is. Maar vooral: omdat het helemaal te gek is. Dat moeten de meeste artiesten/muziekprofessionals ook zien. Zij zijn toch ook muziekliefhebbers? DJ /rupture zag het. De dj uit New York is vrijdag ook te gast in het panel na afloop van Matt Mason's lezing. Rupture schreef in 2007 een ode aan Oink, een torrentcommunity die door politie en piraterijbestrijders uit de lucht gehaald werd. Defending The Pig, naar het schattige varkentje uit het logo.

Oink was inderdaad geweldig. Je kon er alles vinden wat je maar wilde, in gegarandeerd hoge kwaliteit. Die garantie ging zelfs zo ver dat het gratis te downloaden Radiohead-album In Rainbows, dat uit 160 kbps mp3's bestond, er vanaf gegooid werd wegens slecht geluid. Rupture zegt er dit over: "Oink had everything by certain artists. Literally, everything. I searched for ‘DJ Rupture’ and found every release I’d ever done, from an obscure 7″ on a Swedish label to 320kpbs rips of my first 12″, self-released back in 1999. It was shocking. And reassuring. The big labels want music to equal money, but as much as anything else, music is memory, as priceless and worthless as memory. About a week after I shipped out orders of the first live CD-r Andy Moor & I did, it appeared on Oink. Someone who had purchased it directly from me turned around and posted it online, for free. I wasn’t mad, I was just more stunned by the reach and usefulness of the site."

Ik ben een enorme fan van Spotify, maar zo compleet als OINK is het inderdaad tot op heden niet. Toch is die dienst niets anders dan een zo goed mogelijke kopie van die ultieme muziekbibliotheek. Precies, zal Matt Mason zeggen: de piraten moesten het voordoen. En daar heeft hij gelijk in. Piraterij: goed of slecht voor de muziek? Ik weet het nog steeds niet, en eigenlijk weet niemand het. Gaan muzikanten straks echt stoppen met het maken van muziek als ze minder albums verkopen? Ik kan het me niet voorstellen. Het downloaden van een album gelijkstellen aan het stelen ervan? Veel te kort-door-de-bocht. Maar is het onterecht dat muzikanten zich beklagen, al is het maar binnenskamers? Dat denk ik niet. Ik ben heel benieuwd hoe we over vijftig jaar op deze tijd terug kijken. Enfin, ik ga maar eens zo'n shirt kopen.

Nobelprijs voor de Vrede

2010-09-14T14:41:00.016+02:00

Geachte heren van de jury,

Een prijs weiger je niet. Dat doe je niet. Alleen arrogante schrijvers doen dat. Een prijs is erkenning, een mooi gebaar. Barack Obama vond vorig jaar dat hij hem niet verdiende, de Nobelprijs. Wel, hij weigerde niet echt, maar hij haalde hem ook niet op. Ik zou dat wel doen. Ik mopperde ook niet toen Time Magazine You, en dus een beetje mij, uitriep tot Person Of The Year. Ik snap best waarom jullie mij willen kronen. We hoeven het woord Iran maar te noemen, of de ogen van de internet-utopisten beginnen te twinkelen. Op het internet mag alles en kan alles, het vrije woord is er echt vrij, zelfs in een schurkenstaat.

Toch begon ik vandaag ineens te twijfelen, toen ik media de prijs door het slijk zag halen. "Nobelprijswinnaar Obama sluit wapendeal van $39 miljoen met Saoedi-Arabië", kopten de kranten. Dat staat natuurlijk niet al te sterk, en Obama zag het al aankomen toen hij de onderscheiding kreeg. Ik dacht eens bij mezelf na, en schrok van de lijken die bij mij nog in de kast zitten. Ik snap het wel, jullie oude grijze heren laten je influisteren door de liberalen in het Europees Parlement. Maar misschien is het goed als ik het jullie zelf dan maar vertel, om ellende achteraf te voorkomen. Hou je vast: de meeste mensen gebruiken mij helemaal niet om de vrede te bevorderen.

Allerminst. Sommige mensen gebruiken me gewoon om Nespresso-cupjes te bestellen. Of om te lachen om mensen die hele domme dingen doen. Of om te leren hoe je met een rietje kikkers op kunt blazen. Of om te zien hoe piranha's een karpertje onthoofden. Om Hollywood-kaskrakers te downloaden. Om de blanke revolutie te prediken, of de onderbuikgevoelens in de samenleving te voeden.

Het is charmant dat jullie me mijn donkere kant willen vergeven. De intentie is goed, is de gedachte. Openheid is de eerste stap op weg naar wereldvrede. Maar eerlijk gezegd kan het me weinig schelen. Oorlog of vrede, goed of slecht, ik heb er geen mening over. En als ik er al een mening over zou hebben, weet ik niet of hij jullie zou bevallen. Ik ben als de middeleeuwse vrijstad, waar criminelen en wanbetalers onder het juk van de wet konden komen. Niet bandeloos, maar met eigen regels, die wat opportunistischer zijn. Zoveel vrede als ik breng, zoveel ondermijn ik ook. Maar ik speel zelf geen rol, ik ben slechts middel. Mij de Nobelprijs geven is als bij een wedstrijd voor bakkers de slagroom bekronen. Het is als een Apache helikopter prijzen voor zijn moed en tomeloze inzet in Afghanistan. Ik besta niet, ik ben er alleen.

Met eerbiedige groet,

Het internet

Mahmoud Ahmadinejad: Strijder voor democratie en godsdienstvrijheid

2010-09-07T21:04:00.014+02:00

"De atoombom is het meest afschuwelijke wapen dat in de geschiedenis van de mensheid gemaakt is. Ten eerste zijn het afschuwelijke en dodelijke massavernietigingswapens, en ze voldoen aan geen enkel humanitair criterium. Ten tweede hebben de internationale betrekkingen geen bommen nodig. Geen enkel land heeft iets aan een atoombom."

Och, ik heb genoten van de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad gisteren in Nieuwsuur (mooie binnenkomer!). Hij was vriendelijk, charmant, nog net niet grappig. Daar zit hij dan, in zijn paleis, midden in een zaal, tegenover een Nederlandse journalist. Achter hem de Iraanse vlag, op de achtergrond een schaal met verse bloemen en iets wat lijkt op een trap.

Die trap moet leiden naar duizend kamers. Of nee, vertrekken is het woord. Vertrekken met gouden kranen en hemelbedden, en een binnenplaats met kamelen die vruchten dragen die wij nog nooit gezien hebben. En tafels, eindeloos lange dinertafels, met een troon in het midden, waar Ahmadinejad als gastheer het woord kan voeren. Te midden van die pracht en praal is de Nederlandse interviewer vast met alle egards ontvangen door een jonge assistent met een snedig baardje. Een stevige hand en een vriendelijk hoofdknikje.

De gulle lach van de president, vrouwen moeten er bij bosjes voor vallen. Dit is hem nou, de schurk, antisemiet, Grote Leider van de As van het Kwaad. Een slechter mens dan hij bestaat op dit moment niet, wordt ons verteld. Geen gevaarlijker mens ook, want hij wil een atoombom. En daarmee wil hij niet alleen Israel en de Verenigde Staten vernietigen, maar ook ons, als we niet uitkijken. Want wij hebben Geert Wilders, de kwajongen die zijn stok in het wespennest Islam heeft gestoken.

Maar Ahmadinejad is geen kwaaie. Wilders, daar kan hij niet boos op worden. "De kwesties die hij ter sprake brengt zijn niet belangrijk", zegt hij vergevingsgezind. "Want in de loop van de geschiedenis zijn er al veel mensen geweest die de goddelijke openbaringen wilden vernietigen. Maar die zijn allemaal weer verdwenen. Wij hebben niet de intentie ons te mengen in de zaken van andere landen. Wie door het volk gekozen is, moet gerespecteerd worden. Maar wij denken dat iedereen zich moet houden aan de vrijheid van godsdienst en meningsuiting. Wij hopen dat politieke partijen in Nederland begrijpen dat je met zulk gedrag geen mooie toekomst op kunt bouwen."

Er kwam nog net geen vaderlijke knipoog achteraan. Ahmadinejad, strijder voor de vrijheid van meningsuiting, beschermheer van de democratie. Geen vraag was verboden, vertelde interviewer Jan Eikelboom in de studio (of er een antwoord zou volgen was stap twee). Zelfs het omstreden atoomprogramma was geen taboe. Als er een stille tocht voor het vrije woord gehouden zou worden, zou hij voorop lopen. Maar die raketwerpers dan? En die opgewonden taal over de vernietiging van Israel? Allemaal onzin, weerlegt de president kalm. "Iran heeft nog nooit een ander land aangevallen. Europese landen hebben hun troepen naar Afghanistan gestuurd. Daar moeten wij ons zorgen over maken. Ziet u Iraanse troepen bij de grens van Duitsland en het Verenigd Koninkrijk?"

Ahmadinejad, aartsleugenaar? Meester in de retoriek van zijn vijand? Hij weet dat hij het kan maken. Die atoombom van Sadam Hoessein is immers nooit gevonden. Dat weet Ahmadinejad, en hij weet dat wij het ook weten.

Animal Collective: Attack Of The Man-Eating Marshmallows

2010-09-06T13:59:00.005+02:00

Het begint met de spreekwoordelijke duim in de dijk, dan de hele hand, dan haar hele lichaam, maar de olie komt in dikke drab door de muur heen. Over haar blonde haar, over alles. Dat claustrofobische beeld is het begin van ODDSAC, de nieuwe film van Animal Collective. Vreemd inderdaad, en het wordt alleen nog maar vreemder. De Amerikaanse band maakte een album met beeld. Een film zonder plot, die niet zonder de muziek te begrijpen is.

ODDSAC is taai stukje Technicolor. Een psychedelische nachtmerrie, een caleidoscopische horrorfilm in slow motion. Het staat compleet haaks op Merriweather Post Pavilion, het succesvolle album dat anderhalf jaar geleden uitkwam. Het was een eigenzinnige maar warme plaat. Hoe anders en lastig te duiden ODDSAC ook is, er is een opvallende overeenkomst met Merriweather: de belangrijke rol voor familie en geborgenheid.

Zo'n beetje de helft van Merriweather Post Pavilion gaat over het familieleven en vriendschap. No More Running is een liedje over onthaasting, in Brother Sport steekt Panda Bear zijn broer een hart onder de riem, Bluish en My Girls zijn odes aan het gezinsleven. Uit het tintelend zoete Bluish: "I'm getting lost in your curls / I'm drawing pictures on your skin / So soft it twirls / I like your looks when you get mean."

Ook in ODDSAC treffen we een gezin - vader, moeder, zoon en dochter - bij een idyllisch familietafereel: marshmallows smelten boven een kampvuur. Het wrede einde wordt al aangekondigd door de onheilspellende muziek. In eerste instantie is het niet eens de vampier die ze aanvalt. Het gezin belandt in een soort Attack Of The Man-Eating Marshmallows, wat grappiger klinkt dan het is. De gloeiend hete suikerdraden vallen de ouders aan, alsof ze door een dodelijke bacterie van binnenuit opgegeten worden. Pas als vader en moeder eruit zien als hondsdolle gekken kan de vampier zijn slag slaan. Precies zo'n sinister spel wordt aan het eind van de film gespeeld met een gezellig vriendinnen-etentje, dat verstoord wordt door een demonische kok. Gordon Ramsay, maar dan nog duivelser, zei iemand op internet al.

Zelfde onderwerp, maar eerst werd het gekoesterd, nu aangevallen. Vreemd? Niet volgens regel 1 uit het horror handboek: verbeeld je grootste angst. In de jaren dertig was men bang voor negers, dus maakte Hollywood White Zombie. Zou nu natuurlijk volstrekt incorrect zijn, maar toen niet. In de jaren vijftig zat Amerika middenin de ruimtewedloop en heerste angst voor een atoomaanval. En dus zag je horrorfilms met aliens die de aarde wilden vernietigen met een nucleaire aanval.

Zombie meester George A. Romero verbeeldde in Night Of The Living Dead (1968) het wegvallen van de vaste waarde 'familie' door een groep mensen op te sluiten in een vervallen huis, belaagd door vleesetende doden. Onder de slachtoffers een broer en zus die net bij het graf van hun vader geweest zijn, en een gezinnetje met kinderen. De moeder van het gezin komt op een gruwelijke manier aan haar einde, als haar zombie dochter haar met een tuinschepje dood steekt.

Animal Collective - of in elk geval regisseur Danny Perez - kent zijn klassiekers. Ze moeten die film gezien hebben. Zeker geïnspireerd zijn ze door horror klassieker The Texas Chainsaw Massacre. Niet alleen qua beeld, maar ook de soundtrack, vertelden ze in een interview. En de sterfscène van de vampier bij de opkomende zon - met flink wat bussen latex en een rookmachine - zou in geen enkele goedkope slasherfilm misstaan. Zo kennen we Animal Collective weer. Wie dacht dat ze het succes vast zouden grijpen en op de ingeslagen weg verder zouden gaan, mist de kern van de band. Benieuwd naar de volgende stap.

ODDSAC wordt 18 en 19 september vertoond op het Incubate Festival in Tilburg.

Tv Lab: Alles is entertainment

2010-09-04T23:31:00.011+02:00

Er zijn mensen die vinden dat de Publieke Omroep geen entertainment uit moet zenden. Quizjes en spelshows, dat moeten ze maar bij de commerciëlen doen, van het belastinggeld moeten we voor de inhoud gaan. Nou, daar denken de Hilversumse programmamakers zelf heel anders over, zo bleek uit een weekje TV Lab. Het zijn vreemde tijden op het Media Park. Maandag beginnen twee nieuwe omroepen, en op korte termijn zou het mes wel eens flink in de omroepen gezet kunnen worden. Dat TV Lab is dus een mooi moment om eens te kijken hoe Hilversum zelf de toekomst voor zich ziet.

Zoals gezegd: vrijwel alles is entertainment tijdens een week testprogramma's. Seks is entertainment, nieuws is entertainment, zelfs politiek is entertainment. We zagen een vermakelijke maar platte Spuiten En Slikken talkshow voor 40 plussers (Ze Is Van Mij, VPRO), een minisoap met jongeren die op hun webcam naar elkaar en naar hete chicks kijken (Oh My God, BNN), een heel programma vol met Man Bijt Hond Babbelbox (Out Of The Blue, AVRO). En we zien entertainmentshows die flirten met verantwoorde onderwerpen. In 10 Ways To Turn You On gaat BNN zogenaamd een wetenschappelijk experiment aan: jongens krijgen een zendertje aan hun piemel, waarna meisjes gaan proberen ze te verleiden. Een professor zegt er vervolgens verstandige dingen over. Paul de Leeuw stort zich op de actualiteit in een programma dat nog stuurlozer en chaotischer is dan zijn laatste programma (Madiwodovrijshow, VARA/BNN)

Echte inhoud scoort kennelijk niet genoeg, het moet verpakt worden in iets geks. Het TROS-programma Open En Bloot bijvoorbeeld snijdt een interessant fenomeen aan: privacy op internet. Kandidaten krijgen een lijstje geheimen van hun tegenstrevers en moeten met internet als startpunt zien te achterhalen welk geheim bij wie hoort. Interessant, maar in de uitvoering weer zo'n truttige spelshow met geile geheimen als 'wie zat een week in de bak' en 'wie heeft seks gehad op Ground Zero?'

Vooruit, tot daar aan toe, dat is gewoon niet mijn smaak. Dan kijk je er niet naar. Maar aan twee programma's heb ik me echt gestoord. Om te beginnen Ja Ik Wil… Rutte. BNN heeft zich de afgelopen jaren vaak gemanifesteerd als de omroep die de kloof tussen politiek en jongeren wilde verkleinen. Normaal gesproken moet je als politicus weten hoeveel werklozen er in Nederland zijn, bij BNN scoor je stemmen als je weet hoeveel een gram coke kost. In TV Lab gooit Sophie Hilbrand alle goede smaak over boord. Het is een clichématige datingshow met zeven vrouwen en een man die graag first lady willen worden. Alles om jongeren meer bij de politiek te betrekken.

Het idee is al schaamteloos, van de uitvoering word je ronduit verdrietig. Om te beginnen het uitgangspunt: een premier moet kennelijk een partner hebben. Waarom? Omdat hij dan 's avonds als hij thuis komt zijn verhaal kwijt kan, luidt het deskundige verhaal. De betutteling. Rutte zelf zit natuurlijk helemaal niet op zo'n plat programma te wachten. De kandidaten moeten laten zien hoe goed ze overhemden kunnen strijken en tafels kunnen dekken, hoe goed ze de roddelpers af kunnen poeieren, en tot slot een dansje doen voor de koninklijke familie. Het is allemaal van zo'n laag niveau, en zo op het beledigende af gebaseerd op archaische man-vrouw stereotiepen, dat je je ogen onmogelijk kunt geloven als de winnares aan het slot omringd wordt door haar dolenthousiaste familie. Wat denken die mensen? Dat hun dochter nu daadwerkelijk met Mark Rutte mag trouwen? Allemaal show, zeg je? Denkt BNN nou echt dat de kijker hier in gelooft? De Grote Donor Show was kunst, dit is wansmaak in de meest zuivere vorm.

Dan Guido Weijers, succesvol cabaretier, tv-personality, iemand die prima gedijt bij SBS6. Waarom wil de KRO hem zo graag hebben? Willen ze een rechts tegenwicht bieden aan overvloed aan linkse terreur van Freek de Jonge? Zou kunnen, lijkt me geen slechte zaak. Maar Guido Weijers vertolkt geen rechtse humor, hij is een eenvoudige moppentapper. Zijn grappen zijn lukraak, er zit geen lijn of visie in. Eigenlijk onderscheidt maar een ding hem van moppenkonijn Ab Normaal: in plaats van over seks, grapt hij over nieuws en politiek. In De Week Van Weijers spreekt hij een half uur de week door. Weijers doet zich maatschappelijk betrokken voor, maar in de eerste aflevering blijkt meteen dat hij er eigenlijk helemaal geen kaas van gegeten heeft.

Eerst moeten we al een spervuur van grappen over de mijnramp in Chili ("als je 'mijn' en 'Chili' googelt krijg je recepten") en de woningnood onder studenten (50 studenten in een kamertje gepropt) doorstaan, en dan waagt Weijers zich aan de formatie. Een paar sneren richting CDA en dan komt hij met deze kort-door-de-bocht stelling: "Na drie weken onderhandelen alsnog de stem van anderhalf miljoen PVV-stemmers uitsluiten is hypocriet en ronduit ondemocratisch".

Het ferme statement kan op een gul applaus rekenen in de studio, maar het slaat natuurlijk nergens op. Hoe bedoel je, ondemocratisch? Is het soms grondwettelijk vastgelegd dat partijen die meer dan 20 zetels hebben moeten regeren? Natuurlijk niet. En van wie is het dan hypocriet? Van het CDA? Dat maakt een afweging voor zijn eigen achterban, niet voor die van Wilders. Het is een vaker gehoorde misvatting. Een gevaarlijke misvatting, omdat het dit soort lege statements zijn die mensen de volgende dag aan elkaar navertellen.

Lekker stout, lekker ordinair, lekker prikkelend, ik ben er een beetje klaar mee. Nee, ik ben niet zuur, ik ben teleurgesteld. Ik had oprecht verwacht, gehoopt, iets moois, iets nieuws, maar vooral iets intelligents te zien. Als ik iets ordinairs wil zien, dan kijk ik wel naar Oh Oh Cherso.

Baantjer: De Cock in 400 woorden

2010-08-31T13:34:00.005+02:00

Bekentenis: Appie Baantjer was mijn poort tot de literatuur. Ik haatte lezen. Maar echt. Plaatjesboeken, vooruit, maar letters, nee. Tot ik tijdens onze vakantie op Terschelling - ik moet 13 geweest zijn - ineens de hele bibliotheek van Midsland leeg las. Op een toeristenpasje, drie stuks per dag. Er zijn twee zekerheden in elke bibliotheek: het alfabet begint met Bertus Aafjes en er is altijd minimaal een boek van Baantjer aanwezig. De Cock En Een Duivels Complot. De Cock En De Dansende Dood. De Cock En De Dode Tempeliers. De Cock en Moord Op Bestelling. Wie had gedacht dat ik ooit nog eens Nederlands zou studeren.

En nu is hij dood. Hoe zal Appie Baantjer herinnerd worden? Niet als groot schrijver, maar als veelschrijver. Zeventig boekjes over een Amsterdamse rechercheur kalkte hij vol in 45 jaar. Dat is ruim anderhalf boek per jaar. In grote stapels lagen ze elke keer weer bij de Bruna's. Appie Baantjer was de AC/DC van de misdaadliteratuur. Hij schreef zeventig keer hetzelfde boek, andere dader, ander wapen. Altijd hetzelfde - haast tot op de bladzijde nauwkeurig - altijd klaar in 150 pagina's. En toch wist je nooit voor het einde wie het gedaan had.

Een ode aan de gigant A.J. Baantjer, De Cock lost een moord op in 400 woorden.

Het was een zwoele midzomeravond in Amsterdam. Rechercheur De Cock (met ceeooceekaa) knipoogde naar een slanke dame achter het raam en meldde zich bij een smoezelig pand aan de Oudezijds Achterburgwal. "Hij is dood", constateerde Dr Den Koninghe laconiek. "Zoek naar vingertjes", beval De Cock, terwijl hij het moordwapen observeerde: een mes in de vorm van een kruis.

Een half uur later wierp De Cock zijn hoed naar de kapstok op het aloude politiebureau aan de Warmoesstraat - mis - alvorens hij werd binnen geroepen door commissaris Buitendam. "Eruit", riep Buitendam, waarop De Cock de jonge rechercheur Vledder wenkte. Samen stapten ze in hun Volkswagen Golf, op weg naar de zus van het slachtoffer, Gabriella de Lavaterne, een keurige dame in Naarden die penningmeester van een bridgevereniging bleek, gebrouilleerd met haar overleden broer en ziekelijk jaloers op haar andere broer. Gabriella huilde. Een traan gleed traag over haar wang en drupte op het tasje op haar schoot.

"Waar ga je heen", vroeg Vledder. "Naar die andere broer", zei De Cock. Maar de broer was al dood, geveld door een mes in de vorm van een kruis. "Hij is dood", constateerde Dr Den Koninghe laconiek. Die twee broers bleken deel uit te maken van het geheime genootschap van Broeders van het Perverse Kruis, een quasi-religieuze sekscultus. Ook de ex van de zus - een loensende vijftiger, bleek deel uit te maken van het genootschap. Die bleek een alibi te hebben, net als de beste vriend van de broer en de Joodse butler van Gabriella, die in de oorlog nog ondergedoken zat bij een Brabantse pater. De jonge rechercheur raadpleegde zijn notities.

"Weten jullie nou al wat", vroeg commissaris Buitendam. "Nee", zei De Cock. "Eruit", brulde Buitendam. En De Cock ging. De Cock en Vledder wisten het echt niet meer en gingen een borrel drinken in etablissement van Lowietje, die voor De Cock altijd een speciale fles cognac onder de toog heeft staan. "Ieder huis heeft zijn kruis", zei Lowietje. "We gaan", zei De Cock, terwijl Vledder hem niet-begrijpend aankeek. In het huis van de broer troffen ze Gabriella in rooms-katholieke stola, met daaronder niets dan lederen lingerie. In haar hand een kruisvormig mes, lijnrecht tegenover de geknevelde voorzitter van de bridgeclub.

Tijdens een etentje in huize De Cock legde hij eindelijk uit hoe hij het nou door had. Mevrouw De Cock schudde verbijsterd haar hoofd. "Dat kan toch niet waar zijn?"

Op slot: Vlaamse tv-bonzen in de bocht

2010-08-30T15:01:00.015+02:00

"Wij bieden een tv-avond aan: een aanschakeling van programma's en reclameblokken. Dat is ons product, en niet één programma." Aldus Peter Quaghebeur van de Vlaamse tv-zender VMMa (vtm en 2BE) in dagblad De Morgen. Samen met een aantal collega's stuurde de tv-baas een brandbrief aan digitale tv-providers Telenet en Belgacom. Het probleem: kijkers mogen gratis programma's opnemen, kunnen zo gemakkelijker reclameblokken skippen en hebben ook minder behoefte aan de betaalde opvraagdiensten Net Gemist, iWatch en C-More.

Het is natuurlijk problematisch als je business model onder druk komt te staan, dat snap ik wel. Door de versplintering van het mediagebruik is het al lastig zat om veel mensen op het juiste moment in te laten schakelen. Dat de tv-bonzen moeite hebben met het veranderde landschap is logisch, maar zeggen dat je product een avond vol programma's is, is net zo kortzichtig als een band die beweert dat zijn album van begin tot eind beluisterd moet worden, en dus niet als losse tracks verkocht mag worden. Het is net als zeggen dat een samenvatting geen recht doet aan een voetbalwedstrijd.

Als dat je product is - eerst een quiz, dan een soap, dan een actualiteitenrubiek, tot slot een talkshow - en je ook nog denkt dat mensen er serieus een avondje voor gaan zitten, dan kan er maar een conclusie getrokken worden: er deugt niets van je business model. Je werkt in een andere tijd, je staat zonnebrillen te verkopen in de winter. Mensen willen niet aan de hand genomen worden, ze willen kiezen, zappen, klikken.

Een van de beste voorbeelden tot nu toe vond ik de WK2010 site van de NOS. Je kon er de wedstrijden in zijn geheel terug kijken, in samenvatting, maar ook losse goals en bijzondere momenten. De sfeerreportages van NOS-verslaggevers waren niet alleen on demand te zien in de uitzending van Jack van Gelder, maar ook als losse items, net als de leuke fragmenten van Maradona's persconferentie en de klassieker van de twee Algerijnen met de vuvuzela's. Dat willen we, en het liefst op onze mobiel. Het moet kapitalen gekost hebben om die site te bouwen, bij te houden en te hosten, maar het is wel waar het heen gaat. En als we zien dat het kan, dan willen we het zeker.

De vraag is natuurlijk of met zo'n model geld te verdienen valt. Misschien niet. Er zit maar een ding op: gebruik je creativiteit en probeer het. Tot slot: ik had graag het hele artikel willen lezen. Het zou kunnen dat de uitspraken verderop genuanceerd werden, maar op de website van De Morgen stond alleen het begin. Met genoeg sappige quotes, die nieuwsgierig maakten naar het vervolg. Voor dat vervolg had ik graag een euro over gehad, maar dat kon helaas niet. De papieren krant hebben ze hier in Utrecht niet zomaar overal voorhanden. Op het Centraal Station misschien, maar dan nog: het regent. Maar misschien ben ik nu te veeleisend?

Dank @Gertjan voor de tip.

We'll Live And Die In These Towns: Britpop in de jaren nul

2010-08-28T20:35:00.016+02:00

Spotify playlist included.

The Futureheads? Na twee albums gedropt door hun label en daar nooit meer echt bovenop gekomen. Kaiser Chiefs? Dachten ten onrechte wel even drie albums in twee jaar te kunnen maken en zagen hun momentum verdwijnen als sneeuw voor de zon. The Fratellis? Is die tweede plaat echt uitgekomen? Bloc Party? Vergeten waar ze ook alweer goed in waren. The View? Hype gesmoord in een zakje coke.

Het gaat hard met de helden van de Britpop uit de jaren nul. Vijf jaar na Franz Ferdinand kunnen we al voorzichtig de balans opmaken. Jazeker, het is alweer vijf jaar geleden dat die vier art school types uit Glasgow de Britse popmuziek op hun kop zetten. Zij en The Libertines, die de naald-in-de-arm-variant vertegenwoordigden. Die twee waren dominant en maakten van het nieuwe decennium een tijd vol directe popsongs, soms rammelend, soms hoekig, vaak anti-pretentieus, in beide gevallen voornamelijk up tempo.

Het Amerikaanse indie-geweten Pitchfork moet van de meeste van die bands niets weten. Te eenvoudig, te weinig vernieuwend, en kom op, hoe kun je English lads überhaupt serieus nemen? Zonder alle muzikanten van Engeland eenvoudig over een kam te scheren: dat beeld klopt wel een beetje. Maar voor wie niet al te hoogdravende eisen aan de muziek stelt, waren de noughties in Engeland een uitstekende tijd. De stage divers bij Bromheads Jacket, de slipjes gooiende meisjes bij de Pigeon Detectives en The Kooks, de hoge hakken van The Long Blondes (die overigens helemaal niet blond zijn).

Ik had een stiekeme zwak voor The Enemy, een van de meest kansloze bands van de laatste tien jaar. Ik trof ze ooit op London Calling, Tom, Andy en Liam, drie jonge pikkies bij hun eerste optreden buiten Engeland. Twee maanden eerder verkochten ze nog televisies in een grauwe winkel in Coventry. Ze vonden alle fietsen in Amsterdam geweldig, maar vooral de meisjes met rokjes erop. Voor het optreden dronken ze niet, erna wel, met de fans. Dat was een regel, en ze hielden zich eraan. Een van die fans, met lang bruin, golvend haar, mocht aan het eind van de avond met de bassist mee naar de catacomben van Paradiso. Ik kreeg een zie-je-wel knipoog.

Muzikaal lieten ze zich voornamelijk inspireren door Kasabian: met de borst naar voren, versterker vol open ("waarom zou je hem zachter zetten dan hij kan?"), galm op de drums, spelen. De belangrijkste drijfveer om een band te beginnen: verveling. Hun album We'll Live And Die In These Towns was op een paar sterke songs na een nogal gemiddelde aangelegenheid, maar het kwam gewoon op nummer 1 binnen in de Britse charts. Op de hoes het gesloten rolluik van die vervloekte witgoedzaak. Ze hebben nog eens op Lowlands gespeeld - om half twaalf 's ochtends - en nog in de Melkweg, als ik het me goed herinner. Er is zelfs nog een tweede plaat uitgekomen, maar daar besteedde niemand aandacht meer aan. Het zou goed kunnen dat ze inmiddels gewoon weer in de winkel staan.

Zo zal het de meeste wel vergaan. Zo vergaat het immers de meeste bands in de hele popgeschiedenis. Natuurlijk zal er wel wat blijven hangen van die jaren van overvloed, al zie ik niet veel bands echt een oeuvre opbouwen. Ik zet mijn geld op Alex Turner en zet tegelijk 79 gitaarpopliedjes in een playlist die wat mij betreft de geschiedenisboeken in mogen.

Welkom in de hel: Utrecht vs Celtic

2010-08-28T18:45:00.012+02:00

Gouden regel: de wave zet je alleen in na 80 minuten, bij een voorsprong van minimaal twee doelpunten. Het carnavalspubliek dat je aantreft bij kwalificatiewedstrijden van Oranje weet dat niet, maar dat zijn dezelfde mensen die een rondvaart door de grachten willen na een verloren finale. Je moet zuinig zijn op de wave. Het is de ultieme vernedering, dat je je bezig kunt houden met iets nutteloos als dat, terwijl de wedstrijd nog bezig is.

Precies zo moet je zuinig moet zijn op mijn favoriete FC Utrecht lied: Welkom In De Hel. Een lied met in feite maar 1 zin, die hetzelfde is als de titel. En dan natuurlijk een refrein, een eenvoudig maar vinnig tutudutudutudutuduu. Je zet het in op de top van zelfverzekerdheid, als het bij de tegenstander pijn begint doet. Het kan raar lopen in Galgenwaard, ondervond het Schotse Celtic donderdag. En daar had niemand meer op gerekend. Utrecht was niet kansloos tegen Celtic, dacht ik, maar dan was op zijn minst een gelijkspel nodig in Glasgow. Geen 2-0 nederlaag. Maar deze week kon tegen alle verwachtingen toch Welkom In De Hel aangeheven worden. Uit volle borst nog wel.

Als echte Utrechter weet ik dat euforie zinloos is - volgende week kun je immers gewoon weer van Willem II verliezen, of nog erger: van Vitesse. Maar deze weken valt ineens alles op zijn plek. Er gloeit iets in Utrecht. De klungelige spits van vorig jaar, die elke week weer na een uur met het hoofd naar beneden van het veld sjokte, schiet ze ineens uit alle hoeken binnen. De kleine Belg die er zijn handelsmerk van maakt om tussen twee verdedigers door te glippen. De Deense buffelaar op het middenveld, met naast hem een Canadees bijtertje en de Afrikaanse stille kracht van het elftal.

Moment van de wedstrijd en typisch voor het Utrecht van nu: Nana Asare die links op het middenveld zijn man uitspeelt met een wippertje en vervolgens het hele veld over dribbelt, de basis voor de 3-0. Dribbelaars in Galgenwaard, dat hebben we sinds Dirk Kuijt niet meer gezien. Vooruit, Dave van den Bergh misschien, maar nu ineens staat het elftal vol met spelers die niet alleen hun tegenstander durven te passeren, maar het ook kunnen.

Zo vaak werd de afgelopen jaren dat ene lied niet aangeheven. Na de gouden jaren onder Frans Adelaar en Foeke Booy, met drie bekerfinales op rij en - minstens zo belangrijk - vijf keer winst op Ajax, werd het allemaal wat minder. Ik heb steeds zonder twijfel mijn seizoenskaart verlengd, maar als je eerlijk bent was het de laatste jaren soms niet om aan te zien. Grote man Willem van Hanegem bleek een totale mis-match en het eerste jaar van Ton Du Chatinier leek Utrecht de nul houden belangrijker te vinden dan scoren.

Vooruit, Celtic is het Feyenoord van Schotland. Hun tegenstand in Utrecht was schrikbarend. Maar winnen van Celtic, met 4-0 en met zo veel overtuiging, dat is een prestatie om trots op te zijn. Zolang als het duurt, even de citaten uit de Schotse pers. The Scottish Sun: "Ricky van Wolfswinkel's terrifying treble floored Celts on one of their worst-ever Euro horror nights." Nog mooier The Scotsman: "Shell-shocked and embarrassed, Neil Lennon had no choice but to take full responsibility for Celtic's worst result in Europe in five years, an epic collapse to a Utrecht side that hardly had to work all that hard for their goals." Het spookt weer in de Galgenwaard.

Alles Wat We Wilden: koffie uit de waterkoker

2010-08-14T17:14:00.014+02:00

"Een luxeprobleem is niet minder erg dan elk ander probleem." Een mooie uitspraak, maar volgens mij niet waar. Hij komt voorbij in Alles Wat We Wilden, een documentaire van vijftig minuten die de VPRO deze week uitzond. Filmmaker Sarah Mathilde Domogala volgt een paar jonge, ambitieuze mensen, voornamelijk in de creatieve sector, die zo hard werken om hun doel te bereiken dat ze vroeg of laat midden in de nacht met overslaand hart en badend in het zweet wakker worden. Overweldigd door de oneindige mogelijkheden van deze tijd en teleurgesteld in hun eigen onkunde.

Juist daarover gaat Alles Wat We Wilden. Niet over het succes, maar over het feit dat het vrijwel onmogelijk is om zo mooi, jong, wild en succesvol te zijn als die mensen op het eerste gezicht lijken. Die uitzending heeft nogal wat los gemaakt onder mijn mooie, jonge, wilde en succesvolle vrienden. Ik vond het een interessante docu, mooi geschoten, maar tegelijkertijd ook een lange zit. A omdat ik na tien minuten het punt wel begrepen had, en B omdat het op een gegeven moment toch een beetje zeikerig werd. Luxeproblemen zijn niet hetzelfde als ieder ander probleem, net zoals een lekke band een totaal ander probleem is dan een hersentumor. Dit soort luxeprobleem bestaat alleen in je hoofd.

Vooropgesteld: op die ene uitspraak na is alles wat in die documentaire gezegd wordt waar. Ik geloof wat die mensen zeggen, ook al vind ik sommige dingen maar aanstellerij. Ondanks dat weet ik dat het waar is, want mijn twitter-timeline ziet precies zo uit. Al die mensen die aan de lopende band inspirerende dingen doen, briljante grappen bedenken over eenvoudige dingen als voetbal of muziek, tot diep in de nacht feesten. En de volgende ochtend komen de foto's van alles waar je niet bij was. En de 200 mailtjes die om antwoord roepen. En vooruit, ik geef toe, ook ik heb wel eens met een hoofd vol ideeën wakker gelegen.

Sommige mensen herkennen zichzelf in die documentaire, anderen hun vrienden. Ik moest vooral denken aan een oude huisgenoot van me, uit mijn studentenhuis. Hij heette Eric, was 33 en studeerde farmacie. Dat deed hij omdat hij daarmee statistisch gezien de beste kans op een boven modaal salaris had. Van die beslissing had hij al wel een beetje spijt, omdat het er sterk op leek dat de inkomsten van apothekers gekort werden, omdat ze niet meer zomaar door vertegenwoordigers ingepakt mochten worden met allerlei kortingen. Of zoiets.

Eric leidde een regelmatig leven. Hij zette eens in de twee dagen koffie, waarvan hij het restant de volgende dag opwarmde in de waterkoker. Groente at hij alleen in de vorm van dampende loempia's, waarvoor ik hem mijn frituurpan leende. Ik stond in huis bekend als de Frituurkoning, maar hij kon er ook wat van. Eric kookte zelden voor anderen, al at hij soms wel met ons mee. Als hij zichzelf wilde verwennen, trok hij een biertje open en dan keek hij naar Duitse tv-zenders, tot diep in de nacht. Wij konden in ons studentenhuis Duitse zenders alleen ontvangen met dikke strepen er doorheen, maar dan nog keek hij daar liever naar dan naar Nederlandse programma's. Eens in de zoveel tijd verdween hij een paar dagen. Gewoon zomaar.

Het stelde niet zo veel voor, zo leek het. Al had ik er altijd wel een vreemd gevoel bij vanaf het moment dat hij vertelde dat hij vijf jaar lang niet verder dan zijn brievenbus gereisd had. Dat was er de oorzaak van dat hij nu pas met zijn studie bezig was, en ook de reden dat hij geen enkele ambitie toonde voor wat dan ook. Hij probeerde simpelweg de factoren onzekerheid en teleurstelling tot het minimum te beperken.

Ik ben ooit met hem naar Tivoli geweest, naar The White Stripes, die toen nog nieuw, hip en spannend waren. Als er dan al Twitter had bestaan, had ik er beslist over getwitterd. Na afloop legde hij het me op het bruggetje voor Tivoli uit. "We leven in een tijd van onbegrensde mogelijkheden", zei hij. "Iedereen kan studeren, iedereen kan een leuke baan krijgen. En elke kans die je niet pakt, is een door jezelf weggegooide kans. Dan ben je ondankbaar of lui. Ik heb besloten aan dat spel niet mee te doen. Je bent heus niet alleen gelukkig als er altijd een fles Moët in je koelkast ligt."

Zomergasten met Atze de Vrieze

2010-08-09T20:15:00.034+02:00

Ik ja? Zomergast? Nou, je overvalt me een beetje. Ja, ik zie wel vaker mensen waarvan ik denk: nou, zo bekend is die nu ook weer niet toch? En net als iedereen heb ik ook wel eens bedacht wat dan mijn fragmenten zouden zijn. Iets meer rock 'n roll dan Paulien Cornelisse, dat zeker. Nou ja, ik zal er eens over nadenken. Wanneer moet je het weten?

1. Heavy Metal Parking Lot
Een documentaire maken hoeft niet ingewikkeld te zijn. Filmmakers Jeff Krulik and John Heyn bezochten in 1986 een concert van heavy metal leatherguys Judas Priest in Landover, Maryland. Ze kwamen niet verder dan de parkeerplaats en stelden daar aan de fans een eenvoudige vraag: waarom is Judas Priest nou zo goed?

2. Barbarella
Eeuwig zonde dat Jane Fonda tegenwoordig in de hemeltergende anti-rimpel-creme-reclame van L'Oreal zit. Vroeger, vroeger was Jane van buitenaardse schoonheid, wat haar de ideale actrice maakte voor de curieuze sensuele science fiction superhelden film Barbarella. Sommige mensen zeggen zelfs soft-erotisch, en daar is ongetwijfeld deze scène debet aan. Barbarella en The Excessive Machine.

3. That Final Day
De meest ontroerende sportdocumentaire die ik ooit heb gezien werd gemaakt door onze eigen Tom Egbers. That Final Day gaat over twee clubs in de laagste Britse profleague: Swansea City en Exeter City. Een van de twee zal op de laatste speeldag degraderen en door het leven moeten als amateurclub. De documentaire volgt de supporters in de week voorafgaand aan die laatste wedstrijd en stelt ondertussen elk verloren hoekje van de club voor. Met als hoogtepunt Cyril the Swan, mascotte van Swansea City.

4. Rembo & Rembo
Rembo & Rembo maakten al YouTube filmpjes voor YouTube bestond. Jazeker, ze waren hun tijd ver vooruit, want de korte filmpjes zoals die zij maakten krijgen we nu elke week in de mail of over de Twitter, van over de hele wereld. Wat Rembo & Rembo maakten kan iedereen. Voor een scène met een schildpad heb je namelijk niet meer dan een camera, een groene legging en een babybadje nodig. Goud. Hullepie!

5. Modern Times
Ja, natuurlijk dacht ik ook dat Charlie Chaplin net zo stom was als de Dikke en de Dunne. Beetje met ladders rennen en taarten in elkaars gezicht drukken. Maar Chaplin kon veel meer dan dat. Met de jaren werden zijn films steeds langer. Van 8 minuten naar 20, naar 60 en uiteindelijk feature length. Zijn mooiste is wat mij betreft Modern Times uit 1936, waarin het beroemde zwervertje werk zoekt in een fabriek. De industriele revolutie met een bolhoed en een staf. Let wel: in 1936 werden er allang gesproken films gemaakt, maar Chaplin realiseerde zich maar al te goed dat een pratende Tramp kon alleen maar tegenvallen.

6. The Crippled Masters
Vriend Wim Vis gaf me ooit het mooiste verjaardagscadeau dat ik me kon bedenken: een ex rental videoband van The Crippled Masters. Ik heb weinig met kung-fu (altijd hetzelfde), maar deze curiositeit uit 1979 ligt me na aan het hart. Twee vechters die door dezelfde evil master verminkt worden. De een heeft geen benen, de ander geen armen, samen - ik citeer de Vlaamse wansmaakgoeroe Max Rockatansky - vormen zij een onoverwinnelijke vechtmachine.

7. Ichi The Killer
Creatief met de Japanse keuken: regisseur Takashi Miike houdt niet in bij deze bloeddorstige gangsterfilm. Ik kan me geen gewelddadiger martelscene herinneren dan die waarin de genadeloze Kakihara een rivaliserend bendelid aan een stel vleeshaken behandelt als verse tempura. De man blijkt even later onschuldig, waarop Kakihara voor straf een stuk van zijn eigen tong afsnijdt. En dan is die hele Ichi waar de film zijn naam aan te danken heeft nog iets eens genoemd.

8. Foxy Brown
Na vrouwengevangenisfilms is Blaxploitation toch wel mijn favoriete filmgenre. Actrice Pam Grier was de koningin van beide genres. In Coffy (een jaar voor Foxy Brown) heeft ze een afro zo groot dat er een pistool in past. Maar Foxy Brown heeft dan weer een van de coolste openingsscenes ooit. Een James Bond-achtige animatie met geweldige muziek van Willie Hutch.

9. De Grote Gerard Reve Show
Literatuur op zondagochtend? Welnee, gewoon op vrijdagavond, recht tegenover Popstars en Holland's Got Talent. De grote geile Gerard Reve flikte het in 1974 één keer om een avondvullende tv-show te maken rond zijn persoon. Een zeldzaam geestige parodie op tv, met slechte moppen, een showmaster trap, bizarre items en een onschuldig voorleesverhaal voor de kinderen. Hier te zien.

10. Lee Perry at the Black Ark
Over Lee "Scratch" Perry's Black Ark studio op Jamaica worden mythische verhalen verteld. Het was het heilige der heilige van de dub, een spirituele plek waar onwaarschijnlijke muziek uit kwam, totdat Scratch in een vlaag van waanzin de tent in lichterlaaie zette. De beelden zijn nog indrukwekkender dan wat je je er al bij voorstelde. In deze memorabele documentaire legt Lee Perry BBC-goeroe Jools Holland uit hoe de studio werkt, en waarom er een broodrooster op zijn hek gebonden zit.

Twitterstrip: satire of disrespect?

2010-08-08T16:23:00.053+02:00

Voor wie het gemist heeft: het was een grimmige dag op Twitter. Alles behalve een gezapig zondagmiddagje. Inzet: een nieuwsbericht op GeenStijl over een schietpartij in Amsterdam, waarbij rappers Flex (THC, broer van RB DJan) en Mr Probz ernstig gewond raakten. GeenStijl doet verslag zoals ze dat vaak doen: lekker spelen met straattaal en gangstercliches. Respectloos, vindt de hiphopwereld, racistisch zelfs. Satire, vindt GeenStijl zelf. Zie hieronder de discussie die vanmiddag ontstond tussen met name TopNotch/Universal labelbaas Kees de Koning en GeenStijl'ers Brusselmans en Johnny Quid, en die mede door wat mensen die ook hun zegje wilden doen op zijn zachtst gezegd niet altijd chique verliep. Interessant was het wel. Zeg het maar.

(Voor de leesbaarheid is de chronologische volgorde van de tweets iets aangepast).

Hold Tight: British Invasion zonder The Beatles

2010-07-25T16:09:00.024+02:00

In april 1964 stonden The Beatles met maar liefst vijf singles in de top vijf van de Billboard Hot 100. Can’t Buy Me Love, Twist And Shout, She Loves You, I Want To Hold Your Hand en Please Please Me. De British invasion in de Amerikaanse popmuziek was een feit. In hun kielzog kwamen niet alleen The Rolling Stones, The Who en The Kinks, maar ook acts die een stuk meer stof hebben vergaard in de collectieve platenkast. Herman’s Hermits, Chad & Jeremy, The Honeycombs, The Searchers. Ook zonder The Beatles (het waarom is bekend) kun je op Spotify een overvolle British Invasion playlist maken. British Invastion without the Beatles, 33 Britse hits uit de sixties.

Alle verhalen over The Beatles kennen we zo langzamerhand wel. De over die andere kolossen ook, maar over elk van die hitgroepen is natuurlijk iets te vertellen. Neem bijvoorbeeld Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich, een band met een onmogelijke naam uit Salisbury, Wiltshire, onder de rook van Stonehenge. Eigenlijk horen ze niet in een lijst British Invasion, want als enige scoorden ze nooit een hit in Amerika. Wel in Nederland, en vooral in Duitsland, waar Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich op een gegeven moment hoger in de populariteitspolls stonden dan The Beatles. Ook DDDBMT speelde in Hamburg, in de Star Club en de Top Ten Club.

Maar het meest tot de verbeelding sprekende rock ‘n roll verhaal beleeft Dave Dee als 18-jarige politiekadet in Wiltshire, in de nacht van 16 op 17 april 1960. Als een van de eersten meldde hij zich na een alarmmelding over een ongeluk in het plaatsje Chippenham. De straatlantaarns waren al uit, even na twaalven. Hij trof er, zo vertelt de overlevering, een om een lantaarnpaal gevouwen auto, uit de wagen geslingerde mensen en een opengeklapte kofferbak met foto’s en gitaren. Op de foto’s de knappe koppen van Gene Vincent en Eddie Cochran, Amerikaanse rock ‘n roll sterren op strooptocht door het gretige Groot Brittannië. Vijftien weken tourden ze door het land, de laatste show in Bristol. Vincent hield aan de crash alleen een blijvende manke poot over, maar met zijn 21 jaar schaarde Cochran zich onder de vroeg gestorven rockhelden. De mooiste voetnoot van het verhaal, later in interviews nog bevestigd: agent Dave Dee nam de gitaar van Eddie Cochran, een Gretsch 6120, mee naar het bureau, waar hij er in de dagen na het ongeluk op speelde.

Het kan geen toeval zijn dat Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich bijna vijftig jaar later belandden onder een van de meest verrassende car crash scenes uit de Amerikaanse filmhistorie. Dat soort toeval bestaat namelijk niet in de wereld van Quentin Tarantino. Zijn Grindhouse-film Death Proof, over een groep meisjes die in een slechte bar in Texas geconfronteerd wordt met de doorgedraaide Stuntman Mike, begint rustig, met plotloze bargesprekken tussen de veel te knappe en grofgebekte meisjes, die uiteindelijk resulteren in een sleazy lapdance. De eerste helft van de film eindigt nogal abrupt, met een hoofdrol voor Dave Dee en zijn maten.

Jungle Julia, radioster op billboardformaat, vraagt bij haar collega Hold Tight aan, een van de grootste hits van DDDBMT. Haar voet leunt kalm uit het rechter raampje als het nummer begint. Een basloopje, een tamboerijn. Drie zinnen die beginnen met Hold Tight, steeds een toon hoger, uitmondend in een uitbundig 'ai-ai-ai-ai-ai-aaaaai, forget the other guys'. Een popliedje over niks, maar wel een geweldig popliedje, met een Motown-backbeat en een Beach Boys-glimlach. Een minuut later volgt een onprettige ontmoeting met de ‘death proof’ stuntauto van Kurt Russell. Als gezegd: Hold Tight werd nooit een hit in Amerika. Maar dankzij Death Proof sneakt ie toch de British Invasion playlist binnen. Gordel om, gas erop. Och, was Eddie Cochran's auto maar death proof geweest.

Drugslijst: songs about reefers, ganja, chronic & white horse

2010-07-23T10:10:00.019+02:00

You can judge a book by its cover, you can judge a restaurant by its kaasplankje. En: you can judge a musician by his drugs. Dat realiseerde ik me pas écht ten volle toen ik Harry Shapiro's geweldige boek Waiting For The Man las. Honderd jaar muziekhistorie gekoppeld aan de drugs van het moment. Van de marijuana-rokende jazz-cats tot hiphop uit getto's die door crack overspoeld werden. Grote muziekbladen hebben al meerdere lijstjes gewijd aan de beste drugsliedjes aller tijden, maar wat is er gemakkelijker dan een Drugslijst te maken in Spotify? 275 liedjes over reefers, ganja, needles en chronic.

Harry Shapiro's boek laat geweldig zien hoe de wisselwerking tussen kunstenaar en drugs in zijn werk ging. De opkomst en ondergang bepaalde muziekgenres was soms bijna letterlijk gekoppeld aan die van een bepaald soort drugs. Het schrijft kennelijk toch heel anders met een naald in je arm dan met verdwaald poeder op je bovenlip. Shapiro omschrijft hoe LSD de jaren zestig in een kleurrijke roes voorbij lieten gaan en hoe de sfeer omsloeg met heroïne en cocaïne in de jaren zeventig. Waar punks hun energie vandaan haalden, welk goedje de houserevolutie ontbrandde en welke chemicaliën de legendarische jazz-bands uit de jaren vijftig dreven. Shapiro zegt ergens: als heel de band op heroine speelt en jij bent nuchter, dan is het bijna onmogelijk om in de juiste vibe te komen.

Het mooiste en meest ontroerende verhaal in Shapiro's boek vind ik nog altijd het begin. De eerste jaren van de vorige eeuw, waar zwarte Amerikanen uit het Zuiden van de VS hun geluk zoeken na het afschaffen van de slavernij. Ze werken niet langer op katoenplantages, maar reizen als muzikant mee in de medicine shows. Stel je er een soort rondtrekkend circus bij voor, met entertainment, muziek, en uiteindelijk een dokter die poeders, pillen en drankjes verkoopt. Echt verstand van gezondheidszorg hadden ze toen nog niet, legt Shapiro uit. De middelen die dokters verkochten verhielpen de kwalen niet, ze bestreden enkele de symptomen. De meereizende blueszangers gebruikten de opiaten zoals ongedisciplineerde barmannen af en toe een pilsje te veel tappen.

Die Drugslijst is dan ook meer geworden dan een rij liedjes, het is een fascinerende reis door de pophistorie. Dwars door de genres, dwars door de koffer van de apotheker. Er zijn openlijke songs, maar ook cryptische omschrijvingen. Er zijn complete compilaties te vullen met zangers die een ode brengen aan hun 'geliefde' Mary Jane, die rijden op een White Horse of beloven vanavond geen 'Sugar' in hun koffie te nemen. En dan is er nog Peter Paul & Mary's Puff The Magic Dragon, waarvan de groep destijds met klem ontkende dat het iets met drugs te maken had. Mooi voorbeeld is ook D'Angelo's Brown Sugar, dat je op twee manieren kunt beluisteren: als een liefdesrelaties die omschreven wordt als een drugsverslaving, of andersom.

Je komt verschillende genres drugsliedjes in tegen. Odes aan drugs: van Cab Calloway's Reefer Man tot Mötley Crüe's Dr. Feelgood, van Rick James' Mary Jane tot D12's Purple Pills. De hilarische ode aan Marijuana door The Fugs, die luistert als een katholieke eredienst. Anti-drugsliedjes, zoals James Brown's King Heroin of U2's Bad. De raarste muziek vloeide voort uit LSD, de meest opwindende uit cocaïne, de meest hartverscheurende zonder twijfel uit heroïne. Neil Young's Needle And The Damage Done, over de onomkeerbare gevolgen, Elliott Smith's Needle In The Hay over hoe je jezelf goed kunt verliezen aan het bruine spul, Deftones diep donkere Knife Prty. Goed, 19 uur die in een roes voorbij zullen gaan. Proost. Of hoe zeg je dat?

Met dank aan Sander Kerkhof, Erik Zwennes, Eelco Couvreur, Stefan Plugge, Roland Meijer Drees, Stef, Pac00, Fiona Fortuin, Eric Looge, Theo Ploeg, Peter Hoogeveen en Job de Wit voor hun tips. Aanvullingen? Post ze vooral onder dit artikel. Je vindt de Drugslijst op Spotify, of hieronder in Playlistify.

Museumplein: We hebben niet gewonnen

2010-07-13T12:17:00.015+02:00

Museumplein vanmorgen om 9 uur. Het ruikt hier nog steeds naar verlies, maar over een paar uur staat iedereen hier euforisch te doen. Ik kan me er weinig bij voorstellen. De Albert Heyn is dicht, al worden wel de laatste beesies uitgedeeld op de hoek. Het plein is weer schoon, maar van gras is nauwelijks meer sprake nadat 360.000 voeten het vertrapt hebben. Er zitten nog kuilen in waar mensen hun pletterpet neergesmeten hebben. Hier en daar ligt nog zo'n geknakt oranje bloempje dat zondagmiddag uit een helikopter uitgestort werd over de oranje massa.

Er zijn mensen die na het laatste fluitsignaal zondag meteen de televisie uit gezet hebben. Er zullen zelfs mensen zijn die na de goal van Iniesta meteen begonnen met het losknopen van de vlag. Ik heb geduldig alle nabeschouwingen uitgezeten, terwijl om me heen iedereen de slingers aan het opruimen was. Nog een keer die goal, nog een keer Casillas die de cup omhoog tilt. Ik zag Van Gaal, die helder uitlegde waarom Spanje won, maar tegelijk duidelijk de pest in had. Dat vond ik mooi, al was het maar omdat Van Gaal via de voet van Arjen Robben ook een klein beetje zelf de wereldbeker wilde winnen. We zijn allebei slechte verliezers, Louis en ik.

180.000 mensen zullen er vast niet zijn op het Museumplein vanmiddag, maar er zijn kennelijk mensen die het WK willen afsluiten door het nog één keer op een zuipen te zetten. Ze hadden zich er zo op verheugd dat ze het niet los kunnen laten. De woonboten, de oranje zee, Jansma die ter hoogte van het Max Euweplein de plomp in gejonast wordt, de lach van Wesley op het grote scherm, het kanon met gouden confetti. En de beker. Het had 88 in het kwadraat moeten worden, maar dat wordt het natuurlijk niet. Door nog één keer blij te zijn, denken ze zichzelf misschien een beetje voor de gek te kunnen houden. Hard maar waar. Ik had twee flessen champagne in de vriezer gelegd voor de overwinning. Mijn eerste aandrang na het laatste fluitsignaal was om ze toch maar gewoon open te maken. Ik ben blij dat ik het niet gedaan heb.

Ik geloof niet dat ik een trauma ga overhouden aan deze WK-finale, al was ik zondagavond behoorlijk ziek van die goal. Een trauma, daarvoor is het allemaal niet belangrijk genoeg. Wat ik wel geloof, is dat de kater van het verlies altijd groter zal blijven dan de trots dat je het tweede land van de wereld bent. Een finale verliezen is geen huldiging waard. De meeste spelers zullen dat ongetwijfeld beamen, al zullen ze voor de camera vooral praten over trots. Maar het zal voelen als bbq-en in de regen, onder een party-tent. Als stemmen op Pim Fortuyn na de moord. Het gedachtegoed van Bert van Marwijk staat nog fier overeind, zoiets. We hebben niet gewonnen. We hebben verloren.

Prince: de valse Willy Wonka van de popmuziek

2010-07-07T10:03:00.022+02:00

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik vind Willy Wonka een lul. Een zelfingenomen chocolademagnaat die normale stervelingen een kijkje biedt in zijn sprookjesimperium. Een egocentrische dandy met een hoge hoed en valse grijns. Je bent geneigd bewonderend naar hem te kijken, naar die excentrieke vogel, self made man. Maar al snel merk je dat hij dat helemaal niet verdient. Willy Wonka geeft zogenaamd gul gouden tickets weg, maar uiteindelijk draait het alleen om zijn eigen entertainment.

Legende Prince manifesteert zich zijn halve carrière al als de Willy Wonka van de popmuziek. Bijna letterlijk. Deze week verscheen in de Britse krant The Daily Mirror een zeldzaam interview met The Purple One, en de journalist in kwestie voelt zich ook even kleine Sjakie. Hij wordt uitgenodigd in Prince's Paisley Park complex in Minneapolis en rondgeleid langs platina platen en oogverblindende instrumenten. Het is de plek waar in de loop der jaren heel veel beroemde muziek opgenomen is. Prince geeft er concerten voor uitverkorenen in zijn eigen zaaltje, capaciteit 1.000. De ster loopt koket rond en als de journalist nog wat vragen probeert te stellen kirt hij: “Too many questions.” Aan het eind van de rondleiding nodigt Prince de journalist uit voor een jamsessie. Hier zijn de drumstokjes, go. Na een paar minuten ontslaat hij hem weer uit zijn band. Natuurlijk heeft zo'n interview wat kleuring door de blik van de journalist in kwestie, maar dit beeld is niet nieuw. Zo gaat het altijd bij Prince. In de zeldzame interviews die hij geeft, komt hij graag over als ongrijpbaar en mysterieus, palmt hij zijn gehoor in met zijn opvallend zware stem en vreemde verschijning. Prince is een geweldige muzikant, maar een amicale kerel zal hij nooit worden.

Dat Prince met The Daily Mirror wil praten is geen verrassing. Aanstaande zaterdag geeft hij zijn nieuwe album 20TEN weg bij de krant, een deal die hem ongetwijfeld geen windeieren legt. Ook de Belgen zullen het album zaterdag bij de krant vinden. Het Nieuwsblad voegt 20TEN bij het nieuws van de dag, ter gelegenheid van zijn show in Werchter die avond. Prince heeft een mening over het verspreiden van muziek. Niet via internet in elk geval. “The internet's completely over”, zegt hij tegen The Daily Mirror. “The internet's like MTV. At one time MTV was hip and suddenly it became outdated.” Is het internet over? Natuurlijk niet, het begint pas. Eigenlijk is dat niet eens de moeite van het discussiëren waard. Je kunt er een hekel aan hebben, je mag vinden dat het internet slecht is voor artiesten of dat het de muziekbeleving oppervlakkiger maakt, maar zeggen dat de dagen van het wereldwijde web geteld zijn is net zoiets als zeggen dat oorlog voeren met hi-tech raketbesturing wel over zijn piek heen is. Internet en digitale gadgets (lees: de iPod) zijn slecht voor de mens, vindt Prince. “They just fill your head with numbers and that can't be good for you.”

Prince vindt het niks, dat internet, en toch was hij een van de pioniers. Jaren geleden al was hij een van de eerste artiesten die zijn eigen webshop had en zo het heft in eigen hand nam. Zijn album Rainbow Children uit 2001 was alleen via zijn exclusieve club te bestellen. Ook winkels konden alleen met moeite aan het album komen, waardoor het voor een veel hoger bedrag in de fysieke schappen lag dan andere cd's. Maar gaandeweg raakte hij kennelijk teleurgesteld. Hij schakelde terug naar de oude wereld. Voor zijn album Musicology sloot hij een distributiedeal met de ouderwetse platenmaatschappij Sony. De conclusie: distributie gaat niet vanzelf, je hebt mensen nodig die er verstand van hebben. In 2007 kwam hij met een revolutionair idee: de Britse krant Mail On Sunday gaf drie miljoen exemplaren weg van zijn nieuwe album Planet Earth. Het diende meteen als promotool voor zijn gigantische concertreeks in de O2-arena in Londen.

In het Mirror interview zegt Prince geen enkele reden te zien waarom hij zijn muziek aan iTunes of andere online platforms zou geven. “They won't pay me an advance for it and then they get angry when they can't get it.” Die houding staat Prince niet aan. Als geen ander zit hij YouTube achter de vodden als er weer een filmpje van hem op de site verschijnt. Prince vergeet echter één belangrijke reden waarom hij zijn muziek toch beschikbaar zou kunnen maken op internet: zijn fans willen het. Natuurlijk willen zijn fans het. Aanstaande zaterdag zullen zijn aanhangers in Engeland naar de sigarenboer op de hoek rennen om The Daily Mirror te kopen. En de rest? Die moet een uurtje langer wachten, tot iemand de cd geript en geüpload heeft.

Eén ding heeft Prince heel goed begrepen: mysterie en exclusiviteit zijn belangrijk in de popmuziek. Prince laat geen vragen toe over zijn privéleven en heeft een hekel aan het verleden. Vroeger, in zijn Purple Rain film, hing hij al de mysterieuze, ongrijpbare freak uit. Na een groot stadionconcert geeft Prince vaak exclusieve aftershows, voor de echte fans, met de echt goede muziek. Deze zomer gaat hij op tour, maar op de agenda staan maar drie shows. Het is de basis van zijn bestaan, dit is waarom mensen fan van hem zijn. Maar gaandeweg is Prince doorgeschoten. Zijn exclusiviteit en vreemdheid is geen artistiek model meer, maar een economisch model. Hij denkt alleen aan zijn eigen portemonnee, en niet aan die van de fan. Hij is een gierige ster geworden, vermomd als een vrijgevige weldoener. In plaats van de muziek onvoorwaardelijk aan zijn fans te geven, probeert hij zelf de volledige controle te houden. En als er iets niet kan in het internettijdperk, is dat het wel.

Het kwam nog een beetje goed met Willy Wonka, het blijft tenslotte een sprookje. Aan het eind van het verhaal blijkt in die onuitstaanbare kwast een klein hartje te zitten. Een gekwetst klein kind. En toch, toch blijft het een lul.

Garry Shider: Rest In P

2010-06-18T18:37:00.010+02:00

Gitarist Garry Shider trad bijna zijn hele carrière op in een luier. Die stond hem zo natuurlijk dat ik juist vreemd opkeek toen ik hem een keer een peuk zag roken voor de deur van Tivoli, gekleed in een doodnormale joggingbroek. Om zijn schouder een sporttas, met daarin waarschijnlijk zijn outfit en zijn tandenborstel. Een uur later zou hij als een 50-jarige met babyvet op het podium staan. Ik aarzelde of ik een praatje met hem moest maken. Wat moet je vragen aan iemand die al meer dan dertig jaar eerste luitenant is in George Clinton's P-Funk army? Aan de man die jaren terug meeschreef aan klassieke albums als Cosmic Slop en One Nation Under A Groove en die tijdens de legendarisch lange shows de meeste minuten op het podium maakt. Garry Shider is niet meer. Hij overleed 16 juni op 56-jarige leeftijd aan de gevolgen van longkanker en een hersentumor.

Mensen noemden Shider ook wel the diaperman, maar dat was niet zijn officiële aanspreektitel. Die luier was de kroon van de messias van de funk, Starchild, afgevaardigde van Dr Funkenstein op aarde. Het paste in het buitenaardse universum dat Clinton halverwege de jaren zeventig lanceerde met Parliament. Hij promoveerde funk tot een hoger doel. Funkenstein en zijn volgelingen zouden de wereld ontdoen van haar grauwe sluier, met een dwingende funkgroove. Niet met hippie-achtig idealisme, maar met een hallucinerend mengsel van drugs, seks en science fiction.

Natuurlijk castte Clinton zichzelf in de hoofdrol. In de hoogtijdagen van de P-Funk kwam hij halverwege de show in een ruimteschip uit de coulissen naar beneden. Minutenlang speelde de band een hypnotiserend 'sweet chariot stop and let me ride'. En daar kwam hij dan, in wit fluwelen pak met pooierstaf. Shider kreeg de rol van Starchild, de jonge evangelist van de meester die hij vermoedelijk ook echt was. Hij was 19 toen hij in 1971 voor het eerst een gitaar om zijn nek mocht hangen in Parliament-Funkadelic, Clinton had toen al een half leven achter zich. Toen het collectief begin jaren tachtig kapot liep op de grote ego's, bleef hij Clinton trouw. “Jij bent diaperman”, moet Clinton op een goede dag tegen hem gezegd hebben. Precies zoals hij volgens de legende gitarist Eddie Hazel ooit opdroeg een gitaarsolo te improviseren alsof zijn moeder zojuist overleden was. Het idee moet ontstaan zijn in een roes van acid, ergens tussen melig en volstrekt serieus in. Lang voor P!nk werd Shider al aan een touw over het publiek heen gevlogen. Hij vond het best. Het kreeg zijn moment.

De seks- en drugswolk rond Clintons mannen is nooit opgetrokken. Waar andere soul- en funksterren uit de jaren zeventig verworden tot gladde hitcombo's, bleef P-Funk een spectaculair zooitje ongeregeld. Niks sessieblazers, P-Funk tot de dood. Bij diezelfde show in Tivoli stond ik naast een meisje op de eerste rij dat nadrukkelijk solliciteerde naar een plek in de bus. Ze trok haar decolleté zo ver naar beneden dat weinig aan Clinton's rijke verbeelding overgelaten werd. Het aanbod werd wellustig geaccepteerd. De dame verdween na een wilde sandwich-act achter het podium en bleek daar twee dagen later in Paradiso nog steeds te zijn. De rol van Garry Shider bij dat soort momenten? Doorspelen. Alsmaar doorspelen, twintig minuten hetzelfde als het moest. Shider stond ondanks zijn opvallende outfit vaak in de schaduw, maar dat was een rol die hem lag. Rijk is ie niet geworden van dertig jaar P-Funk, want er moest een speciaal fonds opgericht worden om de doktersrekening te betalen. Rest in P.

EHPO en Het Zesde Vlak haalden voor de gelegenheid hun fraaie Perfect Parliament/Funkadelic opnieuw tevoorschijn.

Spotify: honger naar muziek, klaar met de drager

2010-05-19T20:39:00.017+02:00

Het is natuurlijk mijn eigen schuld, dat weet ik ook wel. Ik heb al anderhalf jaar mijn cd's niet op volgorde gezet. Nu, met een nieuwe kast in de woonkamer, ontkom ik er niet meer aan. Die ellendige plastic gevallen, die stoffige, bekraste digipacks, cd's zonder doosje, doosjes zonder cd's, albumhoezen die ontworpen zijn voor vinyl maar gedegradeerd tot een cd-hoesje. Je mag me een slechte muziekverzamelaar noemen. Maanden lang liet ik de stapels gestaag groeien zonder in te grijpen, en daar pluk ik nu de zure vruchten van. Je zou haast denken dat ik zo'n verbitterde muziekjournalist ben die alles wel zo'n beetje gehoord heeft. Niets is minder waar, durf ik onbescheiden te zeggen. Honger naar muziek, klaar met de drager.

Een paar jaar geleden zag ik op de halfjaarlijkse Platenbeurs in de Utrechtse Jaarbeurs een banaan op een wit vierkant hangen. Velvet Underground in 3D, 185 euro. Een knipoog van twee Duitse handelaren naar de cultus van de limited edition. Het zou me niet verbazen als ze elke week bij de groenteboer nieuwe bananen aanschaften voor een verse hoes. Op hun kraam verkochten ze natuurlijk echte verzamelobjecten: welriekend vinyl, picture discs, handgenummerde klaphoezen. Het is natuurlijk holle romantiek, dat verzamelen. Het doet me denken aan de verzameling bloedslides van seriemoordenaar Dexter uit de gelijknamige tv-serie. Van ieder slachtoffer neemt hij een druppel bloed af, die hij tussen twee glazen plaatjes legt en in een doosje stopt. Dat doosje verstopt hij in zijn airconditioning. Op rustige momenten, als niemand kijkt, laat hij zijn vinger er overheen glijden, en dan maken ze een geruststellend, ratelend geluid.

Precies zo kan een muziekverzamelaar uren voor zijn kast staan en zijn vingers over de ruggen laten glijden. Er zijn vele manieren om je muziekcollectie te ordenen. Alfabetisch, chronologisch, autobiografisch. Met veel liefde schikken en herschikken mensen kasten vol muziek, om zo terloops albums tegen te komen waarvan ze alweer vergeten waren dat ze er waren. Muziekliefhebbers voelen zich thuis bij de muffige geur die hangt in tweedehands vinylzaken. Ze houden van het omdraaien van de plaat, van het neerzetten van de naald en het kraken voor de muziek daadwerkelijk begint. Nee, laat ik omschakelen van 'ze' naar 'we'. 'We' willen een muur vol platen. 'We' willen ze overal tegenkomen, op de eettafel, in de slaapkamer, in de servieskast. Gebakken lucht, allemaal secundair, maar dat weten we, en we koesteren het. Muziek kopen is een verslaving. Maar echt: je kunt een dag lang rondlopen met een dwingend gevoel dat je iets móet kopen, en overvallen worden door de nutteloosheid als je weer een stapel naar je toch al veel te grote verzameling sleept.

En dan die hoezen. Er zijn geweldige en beroemde hoezen gemaakt, die muziek karakter en uitstraling gaven. Van prachtige jazz-foto's in de jaren 50 tot cult-horror heavy metal en new wave minimalisme. Dat veranderde niet met de opkomst van dat ellendig kleine rotding: de cd. De afgelopen jaren is een nog kleiner medium de standaard geworden: de iPod. Vier vierkante centimeter is de standaard. Een belediging. En toch, ik ruil die ouderwetse romantiek graag in voor dat andere droombeeld dat ineens dichtbij komt: de ultieme bibliotheek, waar alles in staat wat je maar kunt bedenken. Er is deze week een hosanna-stemming over Spotify, de Zweedse streamingdienst. Ik doe er voorzichtig aan mee, ook al is de collectie nog niet perfect. Maar op dit moment komt er niets dichter bij de bibliotheek van Alexandrië.

Sceptici vallen tot nu toe vooral over het financiële verhaal van de site. Terecht, want Spotify zou best een fata morgana kunnen zijn die over een paar jaar weer verdwenen is. Maar vandaag kwam ineens een ander geluid langs. De snik van de weemoed, geuit door Marc Brekelmans van Muziek.nl. Hij vergelijkt Spotify met een buffetrestaurant, all-you-can-eat. Die vergelijking wordt vaker gemaakt, maar nooit zo negatief. “Het aanbod is enorm – meer dan je op kunt – maar de kwaliteit stelt ondanks de juiste ingrediënten enigszins teleur. Het eten mist de verfijning die een goed restaurant kenmerkt, waardoor je de zaak toch met een onbevredigend gevoel verlaat.”

Het momentje tussen de man en zijn platenwinkel staat onder druk. De liefdesband die een muziekliefhebber aangaat met zijn plaat, vanaf het moment dat hij het prijsje verwijdert, ruikt aan de inkt in het boekje en het schijfje voor het eerst in de speler plaatst. Muziek wordt een 'verbruiksproduct', schrijft Marc Brekelmans. Een one-night-stand, trouweloze lust, een snelle hap. Ik denk dat dat onzin is. Ik denk dat de liefde voor muziek geen greintje vermindert in deze tijd van overvloed. Integendeel: het is een verpletterende, tintelende gedachte dat er op deze wereld meer mooie muziek is dan je op kunt.

Giro d'Italia: de keiharde vluchtheuvels van Houten

2010-05-10T21:09:00.018+02:00

Als geallieerden op het strand van Normandië sloegen de renners van de Giro d'Italia gisteren te pletter op de vluchtheuvels van Houten. Een voor een gingen ze plat op de neus op de Rondweg van het grootste slaapstadje van Nederland. Ik kan het weten, want ik bracht er mijn jeugd door. Houten, zo dicht bij Utrecht dat de levensvatbaarheid van een kroeg nihil is. Een plaatsje waar mensen gaan wonen op het moment dat ze andere prioriteiten stellen in het leven. Juist het meest gevaarloze dorp van Nederland zorgde ervoor dat de eerste rit van de ronde geen voorspelbare massasprint werd, maar een opwindende koers. “De meest belachelijke en gevaarlijke koers die ik ooit heb gereden”, zei Australiër Cadel Evans nadat hij het roze tricot aangetrokken had.

In mijn tijd vond je het gevaar in Houten alleen bij metalbands op zaterdagavond. Ze speelden in het Katholieke jongerencentrum in het oude dorp. Meestal waren er te weinig mensen om te stage diven, maar dan verzamelden zich vijftien jongens voor het podium om te vangen. Dat ging doorgaans met beleid. Geen salto's, maar rustig laten vallen. Toch durfde ik nooit, en ik kreeg gelijk toen een van de springers dusdanig lelijk op de grond viel dat zijn arm leek op het befaamde Zorro-teken. Zelf wist ik niet hoe ik een gitaar vast moest houden, dus op feestjes vertelde ik maar dat ik triangel speelde, wat tot mijn grote verbazing vooral meisjes daadwerkelijk geloofden. Ze zullen vast gedacht hebben: een grap kan het niet zijn, daar is het niet grappig genoeg voor. Ik heb een keer daadwerkelijk met het instrument op het podium gestaan. Dat viel nog niet mee, want bij elke slag draaide het touwtje in de knoop.

Stiekem vervulde het me met trots dat Houten zich opwierp als het taaiste stuk van de koers. Houten, het dorpje waar ik op Koninginnedag met een lampion in optocht naar de recreatieplas liep. Dezelfde recreatieplas waar ik later met goedkope Italiaanse wijn een keer de nacht doorbracht tot het licht werd. Net buiten die Rondweg, op loopafstand van die vermaledijde vluchtheuvel, stookten we kampvuren en maakten we grappen over Maarten, de figurant. Hij was er altijd bij, maar in niemands leven speelde hij de hoofdrol. Hij probeerde het altijd wel, maar zijn grappen maakten noch op de jongens noch op de meisjes indruk. Meestal werd hij het meest dronken van allemaal, en dan maakte het hem niet meer uit. Op het eind piste hij dan het vuur uit en juichte iedereen. Jaren later zag ik op Hyves dat hij het leger in gegaan is.

Dat juist daar de eerste favorieten sneuvelden, was goed. Eén renner reed zelfs rond met een half broekje fladderend rond zijn naakte bil, als aangeschoten wild. Uitgerekend in Houten, veilige fietsstad. Windstil dorpje, mooi gereguleerd. Houten, als je het daar kunt, kun je het overal. Natuurlijk ben ik er op zeker moment vertrokken en zwoer ik er nooit van mijn leven meer te gaan wonen. Maar de standvastige vluchtheuvels wisten van geen wijken en hebben één ding afgedwongen: respect.

Juichen voor de tegenstander: waarom hartgrondige rivaliteit niet lelijk is

2010-05-03T10:44:00.019+02:00

Schande, schande, schande. Gebrek aan zelfrespect, schaamteloos. De uit-supporters van Feyenoord die juichten voor de goals van Twente tegen hun club hebben de afgelopen weken de volle laag gekregen. Erger nog was het dat fans tijdens de training hun spelers al gewaarschuwd hadden dat een overwinning in Enschede niet op prijs gesteld werd. Zoiets doe je niet, vinden veel mensen. Je dient je sportieve plicht te vervullen, luidt het veel gehoorde credo van de laatste speelronden. Maar de Feyenoord fans zijn niet uniek. Dit weekend juichte het hele stadion van Lazio Roma, zo'n 32.000 mensen, voor de twee goals van Inter tegen hun club. Er zijn zelfs voorzichtige fluitconcerten te horen bij doelpogingen van de eigen club. En dat terwijl Lazio met nog twee wedstrijden te gaan maar vijf punten boven de degradatiestreep staat.

Het is een idioot gezicht, zo'n heel stadion dat werkelijk ontploft bij de 0-1. Een beetje lachwekkend zelfs. De ploeg uit Milaan staat twee punten voor op Lazio's aartsrivaal AS Roma, en dat willen de lichtblauwen graag zo houden. "Dit is een nederlaag voor het voetbal, ik wist echt niet wat ik zag", zegt Gian Paolo Montali, sportief directeur van AS Roma op Goal.com. "Ik vond het een beetje gênant voor Inter en José Mourinho, zij hebben hier niets mee te maken." Het komt zo'n beetje op hetzelfde neer als wat Toby Alderweireld zei na Twente – Feyenoord. “Ook al is er grote rivaliteit, je moet je sportieve plicht vervullen. Nu dat niet is gebeurd, leeft het heel erg in de groep om ze tijdens de bekerfinale op te vreten. En dat gaan we doen. Het wordt een warm onthaal.”

Ook gisteren werd in de Kuip hard gejuicht toen Twente scoorde in Breda. Harder dan voor de zes goals van Feyenoord zelf, vertelde Tom Egbers. Hij sprak er schande van. Je kunt toch ook vóór een club zijn? Toch was Rotterdam-Zuid lang niet de enige neutrale plek waar de gedachten meer bij die andere wedstrijden waren. Ook in Galgenwaard sprongen de mensen een gat in de lucht bij de goals van Ruiz en Stoch. Vitesse kwam tegen Utrecht terug van 2-0 tot 2-2, maar niemand vond het echt erg. Vooruit, des keizers baard hadden ze graag gewonnen, maar iedereen ging uiteindelijk toch met een overwinningsgevoel naar huis. En dat zal bij AZ vast ook zo geweest zijn, misschien zelfs wel bij NAC. Bij NEC was dat zeker het geval. Daar hief men bij een 0-4 achterstand het lied aan: “Siem de Jong je broer wordt kampioen”. Zo veel als men Twente de overwinning gunde, zo veel gunt men Ajax het verlies.

Is dat een schande? Ik zag gisteren Ajax-fans twitteren over gebrek aan respect voor de grootste club van Nederland. Zij konden immers ook grootmoedig blij zijn voor Twente. Maar zo werkt het niet en zo hoort het ook niet te werken. Diepgewortelde rivaliteit in de sport is het mooiste wat er is. In Engeland is iedereen die niet voor Man United is keihard tegen. Als Ajax (op zijn Utrechts: Ajakkes) wint in Utrecht zijn dat drie punten voor Amsterdam, wint Utrecht, dan praten mensen over de wedstrijd van het jaar. Dat de rivaliteit niet wederzijds is, doet daar helemaal niets aan af. Calimero-gedrag, zeggen Ajax-supporters denigrerend. Natuurlijk is het dat. Dat is het bij Feyenoord al helemaal. Volkomen irrationeel, kinderachtig, etcetera. Prachtig.

Op een Ajax-forum spreken Ajacieden hun verbijstering uit over het gedrag van laag geklasseerde tegenstanders gisteren. In Groningen bijvoorbeeld mogen ze best een beetje dankbaar zijn, zo luidt de redenering. Ajax heeft per slot van rekening een prachtige prijs betaald voor Suarez, voor Silva, voor Lindgren. Het staat er echt. Een prachtige prijs! Ajax heeft Groningen zijn lievelingsspelers afgenomen, maar daar wel netjes voor betaald. Wat moet het heerlijk zijn om elke week tegenstanders te treffen met het mes tussen de tanden. Geweld en kwetsende spreekkoren zijn wat mij betreft uit den boze, en daar gaat het natuurlijk vaak mis. Rivaliteit en wangedrag worden vaak met elkaar verward, en dat komt doordat ze inderdaad vaak in elkaar over lopen. Maar zolang het leuk blijft is er weinig mooier dan hartgrondige afkeer van een tegenstander.

Martin Jol begrijpt dat. De trainer van Ajax maakt zich niet druk om de diepgewortelde Ajax-haat. In tegendeel, hij koestert het. “Wij zijn Ajax”, zei hij zondag na de wedstrijd. “Dan weet je dat je vier miljoen supporters hebt en de rest tegen je is. Ik vind dat wel mooi. Dat hoort bij Ajax. Deze club krijgt geen hulp van anderen. Dat heeft wel iets, vind ik. Je bent voor of tegen Ajax. Hier in Nijmegen zijn ze dus tegen ons.” Het grappige is dat Jol in deze quote precies doet wat iedereen zo irriteert aan die club. Even verwijzen naar het feit dat Ajax de grootste club van Nederland is. Ajacieden waren gisteren vol lof over Jol's reactie na de wedstrijd. Kalm, realistisch, sportief. Terecht, dat deed hij goed. Maar tegenstanders van de club hoorden hem tussen de felicitaties door nog wel even zeggen dat Ajax veel meer doelpunten had gemaakt dan Twente en veel minder tegen gekregen had. Voor Ajacieden was er dit weekend tenminste één lichtpuntje gisteren: PSV werd geen kampioen.

Hé, dat zijn Ray en Anita, die zijn tof!

2010-05-01T20:07:00.009+02:00

Gisteren heb ik mijn Ray en Anita plakboek teruggevonden. Of plakboek: eigenlijk zijn het een stuk of wat A4'tjes met een hoesje er omheen. Als je de eerste pagina opslaat, lacht je een Hitkrant-kop tegemoet: Hé, dat zijn Ray en Anita, die zijn tof! En zo was het ook. Naast het zelf gemaakte shirt met het 2 Unlimited logo (erop geplakt met een strijkbout), was het plakboek het centrum van mijn fandom. Met veel liefde en Prittstift zitten de foto's vast geplakt, bijna recht. De cover ontwierp ik zelf: het 2 Unlimited logo als een soort Batsign, dat ik in de lucht kon projecteren. Ik geloof niet dat ik ooit serieus gedacht heb dat ze aan mijn raam zouden verschijnen, wel dat het helden waren.

Natuurlijk waren het helden. Hun ontdekking viel samen met mijn prille liefde voor de Top 40, en Ray en Anita waren daar de absolute koningen van. Meer nog waren ze dat in mijn eigen Top 40, die ik elke woensdag op de typemachine maakte. In feite haalde ik elke woensdag een Top 40 blaadje bij platenzaak The Jukebox (een kleine jongen met stekeltjeshaar achter de toonbank), die ik dan thuis in mijn eigen volgorde zette. Rode inkt voor de klapper van de week, Tipp-ex als het fout ging.

Ray en Anita konden rekenen op mijn volledige support. Hun singles kwamen altijd op 1 binnen in de tipparade, om vervolgens een week later iedereen opzij te schuiven in de echte lijst. Het moet bij No Limit geweest zijn dat ik geen genoegen meer nam met het simpelweg kronen tot nummer 1. Vanaf dat moment tikte ik een heel A4 vol met minnetjes, die bij elkaar de titel van de nummer 1 vormden. Een beetje geïnspireerd op de grote massa-bijeenkomsten in het verre Oosten, waar het portret van de Grote Leider afgebeeld werd door duizenden 'enthousiaste vrijwilligers'.

Ray en Anita kwamen ook vaak in Azië. Ze waren er razend populair. Waar niet?! Anita deed in interviews altijd een beetje laatdunkend over Aziaten, alsof het hele rare mensen waren. Hun beeld was waarschijnlijk nogal gekleurd door de vreemde tv-shows waar ze tien minuten van hun single mochten playbacken, om vervolgens schaapachtig te staan luisteren als een presentator leuke grapjes over ze maakte. Je kunt je er iets bij voorstellen, zo'n zaal bulderende Japannertjes. En Ray? Die vond het Chinees eten op de hoek in Amsterdam toch lekkerder.

Dat hij van de rest van de Aziatische geneugten wel pap luste, dat stond er in de Hitkrant niet bij, hoe trots de verslaggever ook pochte dat hij overal bij mocht zijn. Die verhalen kwamen pas veel later. Mij kon het eerlijk gezegd niets schelen. Eigenlijk vond ik Ray noch Anita tof, het ging mij puur om de muziek. Anderen zullen misschien opscheppen dat ze de vroege Wu Tang platen woordelijk mee konden rappen, ik kende de bijdrage van Ray in No Limit uit mijn hoofd. "Hard to the core, I feel the floor. When I'm on stage yo, ya answer more. I'm on the edge, I know the ledge, I work real hard to collect my cash." The hardest working man in show business, onze Ray.

Dat de ballads op de plaat niet veel soeps waren wist is natuurlijk. Maar de hits! Achter elkaar kwamen ze, en ik rende ervoor naar de platenzaak. Ik wilde ook best toegeven dat de derde en vierde single van elk album toch minder waren dan de eerste twee. The Magic Friend, Maximum Overdrive, Let The Beat Control Your Body. Eigenlijk was zelfs Tribal Dance al waardeloos, met die lelijke clip, die eruit zag alsof ie geschoten was onder de tropische waterval van Center Parks.

Toen ik twee jaar later naar 'goede muziek' begon te luisteren heb ik zonder al te veel nadenken twee van de drie 2 Unlimited klassiekers verkocht aan het iets minder slimme nichtje van iemand die ik kende. No Limits en The Real Thing, samen voor 15 gulden, dat leek me een goede deal voor zulke slechte muziek. Get Ready heb ik gehouden, daar zag ik meteen de cultstatus van in. Toen het duo uit elkaar ging kon ik al hartelijk lachen om de OOR-columnist die Ray's haar omschreef als een geopend blikje haricots verts en grappen maakte over zijn ongecontroleerde dansstijl. De wroeging kwam later. Ik heb nooit meer een cd verkocht die om wat voor reden dan ook uit de gratie gevallen was. Eens liefde, altijd liefde.

Het raadsel van Nou Camp

2010-04-30T13:37:00.018+02:00

Mooiste moment van een beladen voetbalavond deze week: ineens gingen de sprinklers van Nou Camp aan, precies op de helft van het veld waar de spelers van Inter hun overwinning vierden. Gevalletje voetbalhumor? Of iemand die slecht tegen zijn verlies kon? Het raadsel van Barcalona: wie zette de waterkraan open? Was het de terreinknecht? Ging hij door het lint toen hij trainer José Mourinho met één vinger in de lucht een uitzinnige ereronde zag rennen over het heilige veld? Niet het oppermachtige Barcelona, maar Internazionale gaat naar de finale.

Was het misschien Lionel Messi? De man die eigenhandig Arsenal op de knieën kreeg? Het kleine mannetje met de fluwelen traptechniek, die speelt als Jezus. Al van jongs af aan zoemt om zijn hoofd de term 'beste speler'. In 2005, op het WK onder 20, werd hij al uitgeroepen tot genie. Messi benutte twee penalty's in de finale en de voetbalspotters boden tegen elkaar op wie hem het eerst had gezien, in de sloppenwijken van Argentinië. Messi moet woensdag alles wat hij tegen kwam in die spelerstunnel kapot getrapt hebben. Misschien heeft hij daarna de sprinklers in werking gesteld.

Wij Nederlanders houden van Messi, maar eigenlijk houden we van heel Barcelona. De NOS-redactie slaapt massaal onder Barça-dekbedjes, met de handjes er onder. Al tijdens de wedstrijd hing er een grafstemming. Wij Hollanders houden van het technische totaalvoetbal waarmee Barcelona een ronde eerder de Engelsen naar huis speelde. Wij houden van Barcelona om zijn historie, om zijn mooie shirts en om onze Cruijff, wiens hand we tot op de dag van vandaag zien. Barcelona, de club die speelt zoals Ajax dat ook zou willen. Pas als het Nederlands elftal een beetje speelt als Barcelona, geloven wij in de titel. Nee, dan de stijl van die Italianen. Dat vinden wij geen voetbal, dat vinden we anti-voetbal. We noemen en leep en sluw, en dat zijn geen complimenten. Dat Inter een week eerder in Milaan wel sprankelde, doet niet eens ter zake. Wij vertikken het om te geloven dat lelijk voetbal ook mooi kan zijn. Mourinho, die zelfingenomen rat, heeft vanavond het voetbal vermoord.

Het Nederlands elftal wordt bijna altijd uitgeschakeld door ploegen die iets weg hebben van dit Inter, met een trainer die precies weet hoe hij de goddelijke machine moet stoppen. Uitgerekend Guus Hiddink sloopte Oranje op het EK twee jaar geleden door zijn beste spelers precies tussen de Nederlandse linies heen te laat spelen. Na twee fabelachtige wedstrijden tegen Frankrijk en Italië lukte er helemaal niets meer. Nog frustrerender was de partij tegen Portugal twee jaar eerder. Anti-voetbal op zijn best. De Portugezen kwamen binnen een half uur op voorsprong en maakten daarna fatsoenlijk voetbal onmogelijk. Een wedstrijd vol irritaties, met eindeloos tijdrekken, vier rode kaarten en een doorlopend fluitconcert aan het einde.

Maar het allerergst was het EK in eigen land, in 2000. Inderdaad, tegen de Italianen. Die wedstrijd zullen veel mensen voor het eerst de term catenaccio gehoord hebben. Nederland won in de kwartfinale met 6-1 van Joegoslavië, de wedstrijd van de legendarische Bosvelt-shuffle. Het was ons toernooi, wie kon ons stoppen? De Italianen dus, met afbraakvoetbal. Bergkamp en Zenden speelden de Italiaanse backs gek. Oranje had balbezit, kreeg kansen, nota bene twee penalty's. En toch ging het mis. Toen Zambrotta al na 34 minuten zijn tweede gele kaart kreeg, juichte heel Nederland, maar diep van binnen wist iedereen dat de wedstrijd nu nooit meer kon verlopen volgens de wetten van Cruijff. Precies zoals afgelopen woensdag.

Het moet Cruijff zelf geweest zijn, die de sprinklers aanzette. De kersverse erevoorzitter van Barça en de verpersoonlijking van aantrekkelijk, aanvallend voetbal. “Italianen kennen niet van je winnen, maar je ken wel van ze verliezen”, zei Cruijff ooit. Erger dan Duitsers. Wat mooi eigenlijk hoe José Mourinho dat gedweep met Barcelona om zeep hielp met een taaie, spuuglelijke wedstrijd.

Sven Kramer: de geur van vette spareribs

2010-02-24T10:45:00.014+01:00

“It's so sad.” De serveerster van de lelijkste sportkroeg van Amsterdam probeert het aan een klant uit te leggen, als ze hem zijn druipende hamburger brengt. “It's so sad.” Ik ben net al naar buiten gelopen, maar wil toch het einde zien. Vlak voordat ik weg ging – twee rondes eerder – stond ze ook al aan een andere klant uit te leggen wat er mis ging. “It's so sad”, probeert ze. “He took the wrong lane, he was on his way to gold and now it's over.” De klanten, ik schat Spanjaarden, kijken haar volstrekt onbegrijpend aan. Alsof ze hen zojuist in paniek kwam vertellen dat aan de andere kant van de zaak een glas kapot gevallen is. “It's so sad”, zegt ze dan maar tegen mij. “I just can't believe it”, zeg ik maar terug.

Het lijkt erop dat wij tweeën de enigen zijn die het erg vinden. Rond het Leidseplein kun je overal sport kijken, maar dit is de enige plek waar ook het schaatsen aan staat. Om de hoek zit een café vol luidruchtige mannen voor een groot scherm VFB Stuttgart vs. FC Barcelona, en ook hier is dat de wedstrijd van de dag. Op de een of andere manier heb ik niets met Barcelona. Het heeft iets lafs om voor de club te zijn die het mooiste voetbal speelt, die een prachtige historie heeft, waar wij Hollanders een kort lijntje mee hebben. Ik weet het niet. Ik heb een hekel aan Barcelona-fans. Ook aan Duitsers trouwens.

Naast me staan twee Engelsen, van die echte. Er zijn prachtige films gemaakt over dit soort kerels. Over de grijze straatjes waarin ze wonen, over hun vrouwen, die nooit knap geweest zijn en het zeker nu niet meer zijn. Over de pints die ze drinken en de vierde klasse profclub die ze aanmoedigen. De kleine linker is het type dat zich elke thuiswedstrijd in het mascottepak van zijn club hijst. Die dat een eer vindt en die rustig op de vuist gaat als de mascotte van de tegenpartij hem uitdaagt. Voor schaatsen hebben ze geen gevoel, ook niet voor Barcelona. De dikke vraagt hoe hij in godsnaam geacht wordt zijn soep met een vork te eten. Een snauw van de serveerster is zijn deel. “This is why you didn't get a table in the first place. Just wait.”

Ibrahimovic scoort 1-1 voor de Catalanen, en ik sta daar in mijn eentje aan de bar met een glas spa rood een beetje nerveus naar die rare Koreaan te staren, die weer harder rijdt dan iedereen gehoopt had. Naar Fransman Alexis Contin die zijn hoofd buigt, naar Bob de Jong die zich stuk bijt op het eerste deel, en die pas te laat de krijger in hem wakker krijgt. De Engelsen hebben inmiddels hun diner gekregen. De uiensoep ziet eruit als gestold frituurvet met drijvende restjes kaassoufflé. Die kleine heeft het smerigste bord spareribs voor zich dat ik ooit gezien – en vooral geroken – heb. Je kunt hem moeilijk kwalijk nemen dat hij de vettige stukjes vlees met zijn vingers uit elkaar trekt, ze afkluift met zijn hoektanden en zijn lippen afveegt met de mouw van zijn jas. Dat hoort zo. Een lange kerel met zijn twee knappe vriendinnetjes heeft intussen niet door dat hij voor mijn neus staat als Sven Kramer aan de start verschijnt.

Ik heb nog een paar minuten nagedacht over hoe ik zou reageren als Kramer zo meteen over de finish komt. Hoe juich je voor een overwinning die geen moment in gevaar gekomen is? Elke ronde rijdt de Fries drie tienden sneller dan de Koreaan. Geen ronde is hij langzamer. Het is als vier nul voorstaan bij rust. Een beter resultaat kan niet, maar de ontlading is zo veel groter bij die twijfelachtige penalty in de laatste minuut. Ik probeer te peilen wie nog meer zal juichen als Kramer goud pakt. Middenin de bar staat als ik het goed zie een Hollands stel. Zij lijkt me het type dat alleen juicht als er gewonnen wordt, en niet huilt als er verloren wordt. Dat soort mensen kun je eigenlijk niet serieus nemen. Als we zes minuten op weg zijn, is de Champions League afgelopen en schakelt het geluid in de zaak over naar Dijkstra en Hersman.

Ik en de serveerster zijn de enigen die het echt erg vinden wat hier gebeurde. Ik kijk nog een paar rondjes toe hoe Kemkers zijn pupil tegen beter weten in aanmoedigt, maar zodra hij voorbij is zijn ogen naar beneden richt. Ze zeggen bij dit soort momenten altijd dat je na dertig jaar nog weet waar je was toen het gebeurde. Ik ben bang dat ik vooral zal onthouden hoe het toen rook. Naar te zoute, te vette spareribs.

Lucky Fonz III: balletje-balletje met woorden

2009-11-12T10:03:00.005+01:00

Wat is het verschil tussen een goochelaar en een oplichter? Door een goochelaar laat het publiek zich graag om de tuin leiden, zich afvragend hoe die man dat in godsnaam allemaal doet. Vingervlug, terwijl je kijkt. Een oplichter gebruikt dezelfde trucs, met een cruciaal verschil: aan het eind is niet alleen het balletje, maar ook het geld verdwenen. Lucky Fonz III speelt in zijn 'musical monoloog' in de Leeuwenberghkerk in Utrecht balletje-balletje met zijn publiek, maar uiteindelijk hoeft niemand zich bekocht te voelen.

Lucky Fonz III beschikt over een groot komisch talent, zeker voor een singer-songwriter. Dat wisten we al. Als je hem belt, stromen de droogkomische quotes vanzelf je papier op. Lucky Fonz komt nooit op saaie feestjes, omdat een avond begint zodra hij de drempel over stapt. Dan werpt hij zijn hoed naar de kapstok en schenkt zichzelf een glas rode wijn in. Ik heb Lucky Fonz op zien treden in rumoerige cafés voor een publiek dat hem niet kende. Elke keer lukte het hem met een paar goede grappen de aandacht op te eisen voor zijn melancholische folkpopliedjes.

Ik heb me altijd afgevraagd of er verschil is tussen Lucky Fonz III en Otto Wichers. Lucky Fonz, de jongen met met de stoffig ogende pantalon, die dure lederen schoenen en dat hoedje, die met een glimlach en een gitaarkoffer door de wereld trekt? Otto Wichers, met de benen op tafel thuis op de bank? Toen ik hem in april interviewde, was dat mijn belangrijkste vraag, maar een antwoord kreeg ik niet echt. Hij vond die vraag niet belangrijk, zei hij, maar dat is ie natuurlijk wel. Nu snap ik dat antwoord: zijn hele theatershow gaat erover.

In zijn Nederlandstalige liedjesprogramma jongleert Lucky met romantiek, absurditeit en meligheid. Hij zingt liedjes over de liefde en de dood, maar hij doet ook een goocheltruc. Met drie radio's. Een dame uit het publiek mag één van de drie kiezen, en Lucky bewijst dat hij haar gedachten kon lezen. Precies zo goochelt hij met zichzelf, of beter: met zijn karakter. Is hij de improviserende slordervos die hij lijkt? Of is hij berekenend en is elke noot doordacht, ook als ie vals is? Zingt hij liedjes recht uit zijn hart, of bespeelt hij zijn luisteraars met fictieve emoties? En dat rare verhaal over zijn oma die hem op twaalf-jarige leeftijd aan het roken probeerde te brengen, is dat nou waar gebeurd of niet? En dat verhaal van die man met dat mes in Zuid-Afrika?

Leukst aan Lucky Fonz vind ik altijd dat je je constant afvraagt of het nou knap is wat hij doet. Technisch mooi zingen kan hij niet, zijn gitaarspel is vaak eenvoudig en traditioneel. Ook daar speelt hij mee in deze theatershow. Lucky zingt eigenlijk voor het eerst in het Nederlands, en in zijn liedjes zitten opvallend veel taal- en ritmefouten. Die gezellige krakkemikkigheid is zijn handelsmerk geworden, hoe hard hij op zijn derde album ook probeerde gestileerder uit de hoek te komen. Een cursus Lucky Fonz III in drie minuten. Welke akkoorden moet je jatten? What Shall We Do About The Drunken Sailer! Van welke cd leen je de melodie? Geblinddoekt Dylan! En hoe kom je aan je tekst? Uit de boekhandel natuurlijk...

Het is een vorm van zelfspot waarmee Lucky zichzelf expres tekort doet, misschien wel om de spanning wat van zijn geladen liedjes te halen. Zijn eerste theatershow is nog geen magnum opus waarin alles op zijn plek valt, maar is alleen al vanwege dat geraffineerde spel de moeite waard. En één ding is in elk geval echt: Lucky Fonz weet te ontroeren met kleine grote liedjes.

This Is It: De laatste adem van Michael Jackson

2009-11-03T11:18:00.011+01:00

Gegil in bioscoop Rembrandt in Utrecht. Geen kabaal van baldadige hangjeugd, maar een specifiek soort hoog gekrijs, dat je alleen hoort bij de echt groten der aarde. Ik hoorde het bij Prince in Ahoy, die keer toen Mariah Carey te gast was bij Ivo Niehe, en bij Michael Jackson. Waar hij ook was, altijd dat indringende geluid. Het is goedbedoeld en welgemeend. Er zitten echte fans in de zaal vanavond voor This Is It, het laatste kunstje van de King Of Pop. Of eigenlijk: de repetities voor het laatste kunstje dat er niet meer kwam. In de pauze doen drie jongens elkaar de beste danspassen uit het eerste deel voor. Tijdens Billie Jean gillen een paar meisjes vooraan op het moment dat Jackson de Moonwalk lijkt te gaan doen. Lijkt, want de Moonwalk bewaar je voor de echte show, maar met hun gegil proberen ze het moment al vast te grijpen voor het er is. Na elk nummer wordt gejoeld en geklapt, alsof mensen bij een concert zijn.

Dat is natuurlijk ook een beetje zo. Deze film, dik anderhalf uur, komt het dichtst bij die monumentale grote concertreeks in Londen, vijftig keer O2 Arena. De beelden waren vast bedoeld als extra features bij de concert-dvd, of - zoals het officieel heet - voor het archief van Michael Jackson. Geen documentaire die meerdere kanten belicht, maar 112 minuten behind the scenes footage. We zien Jackson aan het werk met zijn immense crew en zijn fabelachtig strakke band, maar vooral: met zijn dansers. Honderden dansers kwamen naar de audities, en de beelden daarvan zijn indrukwekkend. Jackson wijst ze hoogst persoonlijk aan. Hij, zij daar, die daarnaast. De eisen zijn hoog. Dansers moeten atletisch zijn, energiek, sexy. Jackson kan eisen stellen, want iedere danser wil met hem werken.

Een beetje zelfbevlekking is hem nooit vreemd geweest. Verschillende dansers en muzikanten komen aan het woord. Een danser vertelt met tranen in zijn ogen hoe Jackson zijn leven richting gaf. In de band zit één blond jong ding op gitaar, maar voor de rest zijn het vooral robuuste veteranen. Een van hen vertelt dat hij al fan was toen Michael 8 jaar oud was. Hij speelde met de groten der aarde, zegt hij, maar werken met Michael Jackson is het hoogst haalbare. Ik was sceptisch, maar de film laat zien dat de concertreeks best wel eens historisch had kunnen worden. Vooral door de spectaculaire decors, de visuals. Jackson zelf oogt breekbaar, met die lijzige stem, dat afgebrokkelde gezicht, zijn te wijde broek en zijn slecht vallende jasjes. Naast de afgetrainde dansers, twintigers in de kracht van hun leven, is Jackson een oude man. Toch lijkt het er in deze montage op dat hij nog genoeg in huis had om zich staande te houden.

Van de mens Michael Jackson zien we zo goed als niets, alleen al doordat een zonnebril negentig procent van de tijd zijn ogen afschermt. Jackson zelf wordt ook niet geïnterviewd in de film. This Is It toont vooral Michael Jackson als professional. En dat valt niet tegen. Zijn crew roemt hem omdat hij zijn muziek door en door kent. Dat klinkt logisch, maar als je hem aan het werk ziet, begrijp je wat ze bedoelen. Hij stuurt zijn band op timing, op kleine details. Hij koerst op perfectie. Het doel is om grenzen te verleggen. Om zijn vorige concertreeks te overtreffen en alles wat hij in de tientallen jaren ervoor gemaakt en gedaan heeft. De lat ligt onmenselijk hoog, maar aan Michael Jackson is dan ook weinig menselijk.

En dan dat ene moment. MJ (zoals hij ook door zijn crew genoemd wordt) repeteert het Jackson 5 blokje. I Want You Back, The Love You Save, inclusief de bijbehorende dansjes. In de zaal staan zijn dansers compleet uit hun dak te gaan. Ze springen, ze schreeuwen, ze gooien bijkans hun hoedjes omhoog. Jackson zingt inderdaad de sterren van de hemel in I'll Be There. Vol van stem, trefzeker. Direct na de laatste noot zegt hij met een zucht: "Jullie moeten dat niet doen! Ik moet mijn stem sparen, ik mag niet voluit gaan. Jullie dwingen me voluit te gaan."

Op dat moment lijkt het wel of het gegil in deze zaal in Utrecht met het geluid uit de duizenden filmhuizen in de hele wereld waar This Is It op hetzelfde moment vertoond wordt samenvloeit tot één gierende chaos. Samen met het angstaanjagende geluid van de duizenden fans in Londen op de persconferentie waar Jackson zijn concertreeks bekend maakte. De beelden zitten in de film. Een vader laat zijn zoontje bijna over het hek vallen van extase. De hysterie die hem begeleidde toen hij in 2005 onder een parasol van de auto naar de rechtszaal liep. De manische lokroep die Jackson gehoord moet hebben in 2002 bij zijn hotelraam in Berlijn, waar hij met zijn pasgeboren zoon was. Het gegil dat hij voor het eerst hoorde toen hij acht was en dat nooit meer verstomde.

Het leek wel of hij zelf niet zonder wilde. Alsof hij die volstrekte waanzin cultiveerde. De Dangerous Tour begin jaren negentig - daags na zijn dood werd een opname uit Boekarest uitgezonden - begint ermee. Op de grote schermen in het stadion zien we een filmpje van Michael in een auto, omringd door gillende mensen. Mensen die flauw vallen in stadions en op brancards van het veld gedragen worden. Hij kon het simpelweg niet weerstaan, en het heeft hem tot de laatste adem leeggezogen. Nog voor zijn final curtain call.

Kluun: de ondraaglijke leegheid van het bestaan *

2009-11-01T19:33:00.038+01:00

De arrogantie van atheïsten. Die kwam schrijver Kluun vorige week bij ongelovigen Pauw en Witteman aan de kaak stellen. We zullen hem vaker gaan zien de komende maanden. Met de verfilming van zijn eerste boek Komt Een Vrouw Bij De Dokter in aantocht zal de schrijver weer in elk programma opduiken. Als voorproefje op dat grote circus schreef hij een essay voor de Maand van de Spiritualiteit. De stelling is prikkelend: nu de atheïsten na eeuwenlang christelijke overheersing eindelijk aan de macht zijn in intellectueel Nederland, moet iedere gelovige zich constant verdedigen. Waarom eigenlijk? Waarom is het zo'n schande om - net als hij zelf - te zeggen dat je in 'iets' gelooft? Je kunt immers niet bewijzen dat er níets is, toch?

Op zich een interessante gedachte, maar Kluun verdedigt hem wat klunzig. Het is uiteindelijk de houding van Jeroen Pauw die bewijst dat hij op zijn minst een beetje gelijk heeft, niet de argumenten van Kluun. Alle toonaangevende media zijn in handen van atheïsten, beweert hij. Pauw en Witteman... Knevel en van de Brink, countert Pauw. Nee, hij bedoelt toonaangevende media, probeert Kluun met een grapje terug te slaan. Waarom mogen mensen niet gewoon geloven wat ze willen? Het is hun houvast, en zelfs christenen geven tegenwoordig openlijk toe dat ook zij twijfels hebben. Waarom moet je daar als een missionaris tegen ten strijde trekken? Omdat mensen uit het bestaan van die God maatschappelijke conclusies trekken, luidt het antwoord Paul Witteman.

Dat laatste argument gaat niet echt op voor mensen als Kluun. Hij gelooft niet in een God die de regels van het leven bepaalt, maar in 'iets'. Zonder consequenties. Die opportunistische spiritualiteit kenden we al van hem. Het zit ook in Komt Een Vrouw Bij De Dokter. Carmen van Diepen, halverwege de dertig en in de bloei van haar leven, krijgt borstkanker en stevent af op de dood. Man Stijn, zelfverklaard monofoob, vlucht in feesten en vreemdgaan. Pas aan het einde, als de auto van Stijn na een triootje met een collega/ex-vriendin en een stagiaire ondersteboven op straat ligt, grijpt hij naar de goddelijke troef. Zelf gelooft hij er eigenlijk niet in, maar zijn maîtresse Roos raadt hem aan eens te bellen met Nora, een vrouw die contact heeft met de andere wereld.

De andere wereld, mijn reet, denkt Stijn, en de lezer denkt met hem mee. Het is ook wel een beetje vreemd, want Nora vertelt hem allemaal dingen over zijn vrouw alsof ze al gestorven is, terwijl dat nog helemaal niet zo is. Maar soit, Stijn staat er zelf ook sceptisch tegenover, dus goedgelovigheid kun je hem niet kwalijk nemen. Nee, geloven doet ie het niet, maar met het antwoord kan hij wel wat, en dus neemt hij het ter harte. "Nu krijg je de kans om je vrouw alles terug te geven wat je al die jaren van haar gekregen hebt", fluisteren Nora en haar souffleurs hem in.

Kluuns hoofdpersoon is een echte Hollander. Of beter: een echte moderne Hollander. Nuchter, vindt hij zelf. Hij laat zich niets wijsmaken. Niet door religie, maar ook niet door autoriteiten. Niet zo gek, want de dokter die Carmen in eerste instantie onderzocht, maakte een grote inschattingsfout. Het had allemaal voorkomen kunnen worden, denkt Stijn, waarschijnlijk terecht. Hij draagt het niet alleen de dokter in kwestie na, maar ook alle andere dokters en verplegers in het ziekenhuis. Het vertrouwen in de medische deskundigen is nul. Een psycholoog om alles op een rijtje te zetten? Stijn begint er niet aan. En ook van een praatgroep met andere 'slachtoffers' moet hij niets hebben. Stijn van Diepen is een individualist, die precies weet waar hij gelukkig van wordt.

Religie en spiritualiteit zijn stoplappen in de schrijverswereld van Kluun. Als het echt niet anders kan, wordt God uit de trukendoos gehaald. Hoe leg je een driejarig kind uit dat haar moeder dood gaat? Precies: je vertelt haar dat mama het mooiste engeltje in de hemel wordt, met vleugeltjes. En dan maar hopen dat ze niet doorvraagt. De echte kernwaarden in het leven van Stijn van Diepen zijn overzichtelijk en aards: voetbal, muziek en vrouwen. Mensen moeten vooral niet denken dat hij daar iets edels mee bedoelt, moet Kluun gedacht hebben. Om die mogelijkheid uit te sluiten, kiest hij het hele boek door voor de minst charmante termen als hij het heeft over de vleselijke lust. Zijn vrouw noemt hij een lekker wijf met grote tieten, voor de meisjes in zuiptent De Bastille hanteert hij termen als 'sliptongetjes', 'bekken' en zelfs 'kopkluiven'.

Hij doet het erom. Waar grote schrijvers vroeger hun hersens kraakten op bloemrijke beeldspraak, grijpt Kluun op het plagerige af naar platte voetbalvergelijkingen. Terwijl de liefde van zijn leven thuis in bed ligt, gaat Stijn met zijn potente vrienden naar Miami. Daar ontmoet hij een vrouw. Niet eens een mooie, maar een dikke Amerikaanse griet. Vlak voor hij haar in zijn hotelkamer de hele nacht 'van jetje' geeft, loopt hij vriend Frenk nog tegen het lijf: "Terwijl ze mijn lul, die zo hard is geworden als de stoeltjes van de ArenA, diep in haar mond heeft, gaat de liftdeur open en kijk ik recht in de ogen van Frenk." Heeft hij energie, dan denkt hij aan Edgar Davids. Is hij geil, dan denkt hij aan het libido van Patrick Kluivert. Ziet hij een kale kankerpatiënt in het ziekenhuis, dan denkt hij aan Pierluigi Collina, de beroemde Italiaanse scheidsrechter. In de voetnoten slaat hij je om de oren met onbelangrijke voetbalfeiten, waaronder de complete opstellingen van Ajax in belangrijke wedstrijden.

Minstens zo waardevol in het leven van Stijn is muziek. Elk hoofdstuk opent met een citaat uit een liedje, cliché op cliché. Natuurlijk, Sinatra's My Way ís een van de beste liedjes ooit geschreven over Het Einde. De dood noemt Sinatra het niet, hij kiest liever voor het veel poëtischer 'the final curtain'. Sinatra klonk bronstig, vol levenslust, toen hij het zong. Een monument in de muziekgeschiedenis, maar daardoor ook een uitgemolken song, die je met goed fatsoen eigenlijk niet meer op een begrafenis kunt draaien. Bij pijn denken aan R.E.M.'s Everybody Hurts? Kom op, er moet iets originelers te verzinnen zijn?!

Daar denkt Kluun heel anders over. Hij is niet bang voor platgetreden paden en ook niet voor 'lage' cultuur. Dat hij Bruce Springsteen en Blof gelijkstelt, is een keuze. Het gaat maar om één ding: ze moeten een goed gevoel geven, je idee over het leven bevestigen. Precies zoals de spiritualiteit van Nora. Het moet 'een waarheid' bevatten, ergens van binnen. En clichés bevatten die universele waarheid, dat is precies de reden dat het clichés geworden zijn. Je bent een slecht mens als je anderen hun clichés misgunt. Een slecht mens, of erger: een elitair mens. De rillingen lopen Kluun over de rug als hij het woord hoort.

Zijn Stijn is een man met een weinig verfijnde smaak, die achter de rug van zijn stervende vrouw om heel het Leidseplein neukt, maar tegen de tijd dat de dood haar eindelijk komt halen, is de omschrijving 'ode aan de liefde' weer helemaal op zijn plaats. Het hoogtepunt is een scène waarin Stijn het oncontroleerbare geslachtsdeel van zijn zwaar vermagerde vrouw dempt met een handdoek. De kut die hij, zo schrijft Kluun, ontelbare keren gelikt heeft, waar hij zijn lul in gestoken heeft, zijn vingers, alles wat ze samen maar konden bedenken. Wolkersiaans, met een beetje goede wil, maar dan lomper opgeschreven en als onderdeel van een te lange sterfscène. De tegenstelling tussen de platte, seculiere, hedonistische samenleving en de ware zin van het leven is best wel interessant, maar in plaats van dat uit te diepen, laat laat Kluun het boek eindigen als een tranentrekker, met God als slecht passend puzzelstukje. Als zijn dochtertje voor het laatst afscheid neemt van haar moeder, roept hij de Heer in wie hij niet gelooft aan. Laat Hem in hemelsnaam wél bestaan.

Je kunt het de mens Raymond van de Klundert moeilijk kwalijk nemen. Is er iets ondraaglijker dan de gedachte dat het ophoudt na dit leven? Dat je veel te vroeg gestorven grote liefde voor altijd verdwijnt in het niets? De schrijver Kluun daarentegen... Literair gezien is zijn uitwerking plat en zijn stellingname eenvoudig door te prikken. Wat zou er van Kluuns boek overblijven als tv-goeroe Reinout Oerlemans er ook nog overheen gaat? Wordt het een drie uur durend epos, waarin die vijftig pagina's sterfscène helemaal uitgespeeld worden? Gaan de filmmakers voor de geilheid en de sensatie? Zouden de filmmakers de verleiding wel kunnen weerstaan om de geestenfluisteraar aan het slot Barry Atsma de zin van het leven in te laten fluisteren?

* Wrample van Milan Kundera, De Ondraaglijke Lichtheid van het Bestaan.

Hermann Nitsch: de geur van vers bloed

2009-09-21T19:49:00.023+02:00

Ik weet niets van Hermann Nitsch. Bijna niets. Wat wikiwijsheden en dingen die de laatste tijd over hem in het nieuws waren. Dat hij uit Oostenrijk komt, dat hij al sinds de jaren zestig actief is als kunstenaar, en dat niet iedereen daar blij mee is. Je hebt geen internet nodig om dat te weten: bij de ingang van het Zwijsenpand in Tilburg staan ongeveer vijftien dierenactivisten met spandoeken en pamfletten. "Geen 'kunst' ten koste van dieren", betogen ze. "Moord is geen kunst".

Eerlijk gezegd heb ik geen mening over de Aktion van Nitsch. Voor de deur benadert een meisje met een lijst vol ethische vragen bezoekers van het Incubate festival, voor haar scriptie. Gelukkig slaat ze mij over, want ik heb geen antwoord op de vraag hoe ver een kunstenaar mag gaan. Of het fout is om met dode dieren te paraderen, en of een gehandicapt kind in plaats van een varken een brug te ver zou zijn. Ik wil vooral weten hoe het is om zoiets te ondergaan wat de meeste mensen beschouwen als achterhaald, onmenselijk, wreed en wanstaltig.

Twee uur later druppelt het bloed zachtjes van de beruchte varkenssnuit op de geblinddoekte naakte vrouw die er onder ligt. Vanaf de balustrade klinkt het kabaal van ratels, fluitjes en staccato trompetten. De naakte vrouw doet hard haar best om geen spier te vertrekken terwijl het bloed op haar dijen spat, maar een trillend been verraadt dat ze het koud heeft. De ritueel leider is ook niet bepaald een warmbloedig persoon. In afgeknepen Duits legt hij af en toe uit wat er gebeurt, vaker nog fluistert hij de in wit gestoken helpers in wat ze moeten doen. En vette vis verkruimelen met de blote vingers. Een beker bloed uitgieten in de mond van een actrice op een tafel, die het vervolgens gedoseerd over haar kin naar beneden laat glijden.

Het lage tempo van de hele seance zorgt voor een absurde sfeer. Aan het begin iets tussen lacherig en sereen in, maar na een uur eigenlijk alleen nog maar het laatste. Moet je je voorstellen dat dit fenomeen zes dagen doorgaat, zoals de gewoonte is. Nitsch en zijn gezelschap paraderen langzaam en zwijgend van tafel naar tafel. Langs aardbeien, brood, tomaten. Gekneed en overgoten met bloed, water en melk.

Het is raar, maar het is mooi om bloed over een mensenlichaam te zien lopen. Vanuit de mondhoeken over de nek, een kleine bocht bij het sleutelbeen, gesplitst tussen de borsten. Sommige mensen vinden het zelfs erotisch. Ik voel dat niet zo, maar walgelijk is het niet. Dat is het pas als je later naar de foto's kijkt. Er zijn ook weinig mensen met vertrokken gezichten in de grote hal. Hooguit zie je na een uur of twee mensen die hun neus dicht knijpen tegen de indringende geur van vers bloed. Nitsch shockeert niet, en dat is eigenlijk vreemd. Hij zit op een stoeltje met een tevreden blik en een glas wijn. Op een tafel achterin ligt een vrouw met gespreide benen. Op de hoek van de tafel liggen ingewanden, overgoten met dieprood bloed, dat op het witte papier druppelt.

Eén Nitsch-dienaar valt me op. Niet de twee leiders, de man met het grijze haar en die andere met het doorweekte shirt en de druipende baard. Zij zijn professioneel, gedecideerd en in charge. In feite zijn zij niet meer dan de misdienaren die het brood aan de priester aanreiken. Ik ben geboeid door dat meisje met dat lange haar en die gelukzalig wazige blik in haar ogen. Ze moet ergens halverwege de twintig zijn en ze ziet eruit als de duistere heldinnen in Italiaanse occulte horrorfilms.

Die films appelleren vaak aan dieptraditionele menselijke angsten. De dood, het duister, het ongrijpbare. Ze zitten vaak vol rituelen en tradities die terug gaan tot oude beschavingen. Ze zijn angstaanjagend en beklemmend, omdat de hoofdrolspelers doorgaans ongevraagd slachtoffer zijn van de bizarre driften van hun tegenstanders. Dat gevoel ontbreekt bij Nitsch, omdat je een 'slachtoffer' tien minuten later schoongespoeld mee ziet helpen aan de bevlekking van een ander. Gek genoeg gaat deze happening meer over het leven dan over de dood. Daar komt bij dat je in de hal kunt gaan en staan waar je wilt. Je kunt dichtbij staan, verderop, je kunt een trap op klimmen of even naar buiten lopen. Hoe pervers ook, na anderhalf uur sta ik nog steeds onbewogen te kijken.

En dan bekruipt het je onbewust toch. Na twee uur gesjouw met dode dieren en emmers organen liggen overal grote plassen bloed en is de intensiteit van het spektakel langzaam maar genadeloos opgevoerd. Het varken ligt inmiddels ondersteboven vastgebonden op het lichaam van de vrouw. Zes, acht dienaren staan over het beest gebogen. Vier houden het uiteengereten lichaam open, de anderen gooien alle ingewanden terug, en maken woest masserende bewegingen. Als een troep aasgieren op een prooi, maar op hetzelfde moment ook weer niet wreed. Het is geen walging, niet eens echt ongemak, maar een onbestemde fysieke reactie. Het is wonderlijk hoe de geur van bloed in je jas kan trekken, in je neus, tussen je tanden. Twee dagen later is het er nog steeds. Geen nachtmerries, gewoon soms een vleugje Nitsch.

Hakken op Lowlands: Hooold me now!

2009-08-26T21:35:00.015+02:00

Het allerlaatste moment van Lowlands 2009: "De Darkraver heeft nog nooooooit gecrowdsurft!" MC Ruffian weet dat het publiek in de X-Ray er klaar voor is om de hardcore dj op handen de tent uit te dragen. Het is kwart voor vijf op zondagavond, na drie dagen feesten worden de laatste kruimels van de Lowlands-koek verorberd. De Darkraver komt tot twee derde, maar Ruffian zelf wordt onder luid gejuich tot zeker tien meter buiten de tent gedragen. De laatste hardcore kicks sterven weg.

Beroemd incident uit de Lowlands-geschiedenis: direct vanaf het begin van zijn set op Lowlands 1997 wordt gabber-dj Dano bekogeld met bier en uitgejoeld. Einde experiment. Dano pakte zijn platenkoffer en vertrok. Geen kleine jongen, die Dano. Samen met Buzz Fuzz, Gizmo en The Prophet vormde hij The Dreamteam, een koningskwartet dat de show stal op grote ID&T feesten als Thunderdome en Mysteryland. Gabber is op dat moment booming, en Lowlands reserveert de Alpha-tent. Het festival staat bekend als een plek waar alles kan. House maakte er voor de cross-over naar het alternatieve rockpubliek, en eind jaren negentig kon je zo van de hipste band in een keer bij de goedkoopste smartlappenact belanden. Maar gabber, dat ging te ver.

Gabber, de meest demente vorm van dansmuziek. Voer voor kaalgeschoren, doorgesnoven idioten. Domme muziek zonder enige vorm van subtiliteit, met hersenloze teksten. Hooliganmuziek voor mensen die geen maat kunnen houden in het leven. Zo staat gabber sinds de jaren negentig bekend. Deels terecht natuurlijk. Eerlijk is eerlijk, je komt de intellectuele elite niet tegen op Thunderdome. Verrassend aardige mensen zijn het vaak wel. Voor je het weet vertellen ze je hun levensverhaal. Dat zijn niet zelden ontroerende verhalen.

Op Sensation Black ontmoette ik eens een 19-jarige jongen die op zijn 13e voor zijn moeder meegenomen werd naar zijn eerste technofeestje. Zijn moeder was nogal een type, vertelde hij. Gebruikte drugs, werkte zelfs een tijdje in een striptent, en scheidde van zijn vader. Versleet daarna verschillende kerels, maar pas de vijfde had een klik met zoonlief. En die vijfde, die was nu net deze week overleden aan kanker. Bizar verhaal, maar ik zag dat het waar was. Ik wist niet zo goed wat ik moest zeggen. Misschien had ik het geweten als ik de juiste drugs gebruikt had, maar nu kon ik niet zo veel meer dan knullig zeggen dat ik het verschrikkelijk voor hem vond.

Mij zul je niet horen zeggen dat de clichés over hardcore niet waar zijn. Dat zijn ze namelijk heel vaak wel. Maar het is ook leuk om te zien dat langzamerhand steeds meer aandacht komt voor de andere kant. Want precies zoals gabbers niet alleen maar nare mensen zijn, is hardcore geen muziek die gemeden moet worden als de pest. Dé doorbraak was de boeking van DJ Promo, vorig jaar op Lowlands. In maart liet hij zich op 3VOOR12 ontvallen dat Lowlands hem niet durfde te boeken. Onder het artikel doken alweer de voorspelbare reacties op: je hebt helemaal niets te zoeken op Lowlands vriend. Mensen zouden wel klaar staan met meters bier. Niets daarvan op die avond in de X-ray tent. Promo draaide na Bong-ra een echte vijfsterrenset. Breakbeat, loeiharde breakcore, drum 'n bass, hiphop, rave, van alles zat er in. Maar tent ging vooral kapot op de hardcore kicks.

Dit jaar was Promo gepromoveerd naar de grote Bravo-tent, met een speciaal project in samenwerking met hiphoplabel Top-Notch. Strikt genomen niet echt hardcore maar meer heel harde hiphop, maar dat deed er niet toe. Ik was er zelf niet bij, maar als ik het goed begrepen heb was de animo groot en de show een succes. In elk geval waren er zoveel mensen dat Opposites-rapper Big2 helemaal tot achterin de tent kon crowdsurfen. Vroeg op de zondag stond ook het Amsterdam gabberpunkduo Aux Raus voor de tweede keer op de Lowlands-planken. Uit de alternatieve rock hoek, maar mede verantwoordelijk voor de coolfactor die gabber ineens heeft.

Op zondagavond vond in de India-tent het jaarlijkse polkafestijn met Kees van Hondt plaats. Dronken Lowlanders dansten met losgerukte planten boven hun hoofd op een balkanversie van de Pippi Langkous tune. Als dat mag, dan mag de Darkraver ook. "Hoooooold me now", klinkt het in de X-ray. "I really want to say I'm soooorry", brult de hele loods terug. En daar is weer die hardcore kick. Even later een vergabberde versie van Cranberries-klassieker Zombie, en iets van Red Hot Chili Peppers. Darkraver doet zijn reputatie als platte dj eer aan, maar wat een ontlading in die laatste uurtjes. Tijd voor een mooi feestje op Amsterdam Dance Event?

Mad Men: verhalen van gelukmakers

2009-08-17T22:27:00.005+02:00

Mad Men, seizoen 2, aflevering 3: de eerste keer dat Don Draper een complimentje geeft. De eerste keer dat het mij opviel in elk geval. Het is een subtiele 'well done' bij het uitlopen van de vergaderruimte, met een licht klopje op de schouder, maar het is onmiskenbaar. De gelukkige is Harry Crane, een sullige, jonge medewerker van reclamebureau Sterling Cooper. Hij verdient minder dan zijn snelle leeftijdgenoten (zag hij toen hij 'per ongeluk' de paycheck van een collega opende) en heeft ook minder briljante invallen, maar vandaag had hij het goed begrepen.

Het geval: een vriend bij tv-zender CBS had de grootste moeite om adverteerders te vinden bij een advocatenserie. De scenarioschrijvers hadden de zender opgezadeld met een taai onderwerp: abortus. Crane ziet de ideale combinatie: Belle Jolie Lipstick. Misschien niet de meest voor de hand liggende combinatie, maar de logica is simpel: jonge vrouwen zullen koste wat kost de controversiële aflevering willen zien.

Don Draper, de grote man in het bedrijf, geeft geen complimentjes. Niet op zijn werk, en ook niet aan zijn naïeve vrouw Betty. Draper is een berekenende strateeg die meerdere geheimen te verbergen heeft. Als het nodig is, zet hij daarvoor zijn secretaresse zonder pardon op straat. Dat kan hij allemaal maken. In zijn bedrijf is hij machtig en creatief, in het leven is hij charmant. Hij beschikt over het essentiële talent: hij begrijpt de psychologie van de massa.

"Happiness is the smell of a new car", zegt Don Draper ergens in het eerste seizoen. Een paar afleveringen later zegt hij het nog treffender, tegen een van zijn geheime vrouwen: "Wat jij liefde noemt is bedacht door mannen als ik, om panty's te verkopen". Het is een ontluisterend idee, maar wel een soort van waar. Niet toevallig heeft scenarioschrijver Matthew Weiner zijn fictieve reclamebureau gesitueerd aan het begin van de jaren zestig. TV breekt door, de welvaart neemt toe, en wie de combinatie tussen die twee begrijpt, kan profiteren. De American Dream is in de handen van marketeers. Grappig en veelzeggend dat de legendarische verkiezingsavond tussen Nixon en Kennedy op het kantoor van Sterling Cooper verzandt in een zuip- en neukfestijn.

Hoewel het internet een en ander veranderd heeft aan de grip van de commercie - het aanbod is enorm gegroeid, het publiek versplinterd - is aan die situatie niet wezenlijk iets veranderd. Mede daardoor is Mad Men zo'n hit. Het is een mooie traditie in de Amerikaanse tv-series: een goed verhaal staat niet op zich, het vertelt ergens op de achtergrond van alles over ons, over de maatschappij, over wat wij normaal vinden en abnormaal. De ontbijttafelperikelen van een maffiabaas, de politieke spelletjes rond de bestrijding van drugsbendes in Amerikaanse achterwijken, nu dus de dromen en ambities van de mannen die voor ons bedenken hoe geluk eruit ziet.
Nu hun eigen geluk nog.

Elvis, de King of Pop

2009-08-13T16:19:00.020+02:00

"Misschien houden de mensen toch niet zo van Elvis", liet Idol-turned-presentator Jamai zich afgelopen week op radio 538 ontvallen. Dat zou de reden moeten zijn voor het falen van zijn programma Waar Is Elvis?. Minder dan 300.000 mensen keken naar de tweede aflevering. Was niet zo'n slimme zet, je eigen flop goedpraten over de rug van de King. Peter Haan, voorzitter van fanclub It's Elvis Time, reageert in de Telegraaf als door een wesp gestoken. "Ik zag de bui al hangen toen mensen van de productie bij ons kwamen. Of we als fanclub Elvis-maskertjes, Elvis-pruiken en Elvis-brillen konden leveren. Aan die flauwekul willen we niet meedoen."

Echte Elvis-fans kijken met walging naar het programma, beweert Haan. Tenenkrommend, 45 seconden brokjes liedjes, giebelende grappenmakerij en onzinnige quizvragen. Daar hoeft dus alvast niet over gediscussieerd te worden. Waar Is Elvis? is een suf karaokeprogramma, waarin het publiek belachelijke Vegas-brilletjes draagt en seksloze dikzakken hun heupen wiegen op Hound Dog. Bovendien is het eigenlijk een commercial van drie kwartier, een lokkertje voor de Joop van den Ende musical: All Shook Up, Love Me Tender.

Toch, als er één artiest is waar dit soort gekdoenerij bij hoort, dan is het wel Elvis Presley. Fans die nog steeds niet geloven dat hij dood is, imitators in witte jumpsuits, bedevaartstochten naar Graceland, het hoort er allemaal bij. Bij mij om de hoek op de Amsterdamsestraatweg in Utrecht zit een Presley-winkel, de Elvis Corner, een ietwat vale bordkartonnen beeltenis in de etalage. Inderdaad, een zaakje dat alleen maar Elvis-spullen verkoopt. Terwijl overal in het land goede platenzaken failliet gaan, zit die winkel daar al bijna vijf jaar. Ik heb er nog nooit iemand binnen gezien, en je zou denken dat ze vooral leven van internetbestellingen, maar eigenaar Johan van Wezel beweert dat zijn omzet vooral uit de winkel komt.

Ik ben er al vaak langs gekomen, maar ben deze week pas voor het eerst binnen gestapt. Je weet niet wat je ziet. Elvis asbakken, oorbellen, action figures, dekbedovertrekken, pepermuntjes, paraplu's, Blue Suede Chardonnay en Jailhouse Rock Merlot. En toch word je in die winkel niet overvallen door de walging die opkomt bij het programma. Dat komt door die enorme bakken met cd's, de exclusieve 7 inch singles, gouden platen, rijen vol LP's en zeker 100 verschillende dvd's. De bekende albums staan er in veelvoud. Persingen uit Japan, Australië, Amerika. Alles kun je er vinden, zelfs de soloplaten van zijn achtergrondzangeressen.

Ergens ligt een grens tussen verzamelwoede en flauwe carnavalsuitdossingen. Echte fans willen blind alles hebben wat er is van hun artiest. Een echte fan koopt ook de afschuwelijke platen die zijn idool in zijn nadagen maakt. Albums die hij misschien wel nooit voor zijn plezier opzet, maar die de collectie compleet moeten maken en de honger weer even stillen. Fans dragen hun liefde voor een artiest uit door te consumeren. En als de muziek op is, dan maar een mok. Het heeft iets aandoenlijks. En hoe meer goede muziek een artiest gemaakt heeft, hoe meer crap de fans zich laten welgevallen. Ik zeg dat met een mengeling van begrip en onbegrip.

Maar wat is dan het verschil met dat programma? Echte liefde? Authenticiteit? Een fles Blue Suede Chardonnay kun je moeilijk authentiek noemen. Hij komt niet eens uit Memphis, maar uit Californië! Het verschil is eigenlijk niet uit te leggen, maar voor de echte fan moeiteloos te voelen. Een ding is zeker: Waar Is Elvis? is niet gemaakt met liefde voor Elvis Presley, maar met liefde voor entertainment. Het is geen popmuziekprogramma, maar een niet al te doordachte gezelligheidsrevue. Lekker meezingen op vrijdagavond, het bleek de afgelopen jaren de kip met de gouden eieren. Elvis heeft toevallig een groot arsenaal hits om uit te putten, maar het had ook iemand anders kunnen zijn.

Michael Jackson bijvoorbeeld. Je hoort ze knarsetanden op de RTL-redactie, een maandje voor het programma begint. Jamai kan zijn teleurstelling niet verhullen. In hetzelfde interview op radio 538 zei hij: "We hebben een programma over de King, Elvis, dan is net Michael Jackson overleden. Dan ligt de focus meer daarop." Het kan geen toeval zijn: terwijl ik me in de Elvis Corner sta te vergapen aan een zilveren beeldje van Elvis' '68 Comeback, loopt buiten mijn zicht een moeder maar haar zoontje langs de winkel. "Kijk", zegt ze, "Elvis. Dat is de King of Pop." Zoontje corrigeert: "Dat is toch Michael Jackson?"

Aanstaande zondag is Elvis 32 jaar dood. De eigenaar van die winkel aan de Amsterdamsestraatweg in Utrecht is nog niet eens zo oud. Zondag zullen waarschijnlijk weer duizenden fans samenkomen bij Graceland. Jamai bedoelde het niet zo, praat collega-presentator Gordon recht. Natuurlijk houden mensen van The King Of Rock 'n Roll. Ik hoop dat vrijdag nog minder mensen naar het programma kijken. Deze week wel pas na de film, in plaats van op prime time.

Everybody likes Björgvin, but not his music

2009-08-08T11:45:00.007+02:00

Over de bergen met Sigur Rós, langs de kust met Björk, door de zeikregen met Mugison: de soundtrack voor twee weken IJsland ligt voor de hand. Voor zo’n klein land heeft het eiland een onwaarschijnlijke productiviteit en een sterke muzikale identiteit. Muziek die net zo ondoordringbaar is als grote delen van het land, die sterk leunt op sfeer, een mystiek tintje heeft of je dwingt je omgeving in slow motion te bekijken. Goede smaak duikt op de meest onverwachte momenten op. De eigenaar van een tankstation naast het afgelegen Asbyrgi gebergte knikt goedkeurend als ik een plaat van Jóhann Jóhannsson uit zijn tweedehands bak vis. Eén maal Englaborn en twee daghappen chicken meat balls met rijst.

Maar veertien dagen rijden van hotel naar hotel opent ook een totaal andere wereld. Een wereld die niets te maken heeft met mysterie en eigenheid. Middle of the road pop in IJsland, het bestaat. En hoe. De raadselachtige geluiden van Múm wekken bij de bussen vol Duitse toeristen natuurlijk niet bepaald de eetlust op. In de ontbijtzalen en restaurants door het land klinken de geijkte panfluitindianen met synthesizers en de klassieke strijkkwartetjes, maar vooral heel veel IJslandse muziek.

De ene keer is het de radio, de andere keer een compilatie, lastig om de vinger op te leggen in elk geval. Eén keer zie ik mijn kans schoon. In de ontbijtzaal van paardenmanege Gauksmýri. De cd is afgelopen, en ik zit naast de speler. The Best Of Björgvin Halldórsson, zo blijkt. Nooit van gehoord natuurlijk, maar dat blijkt aan mij te liggen. Een snelle zoekactie op de kreunende wifi vertelt dat de beste man afkomstig is uit Hafnarfjördur, een voorstadje van Reykjavik, dat zijn dochter ook een bekende zangeres is en dat hij al minstens tien platen op zijn naam heeft staan.

Björgvin Halldórsson groeit de rest van onze reis uit tot een fenomeen. Elk gezichtloze popliedje wordt gebombardeerd tot een Björgvin-compositie. Hij duikt op met sixties rock ’n roll deuntjes, in duet met de IJslandse Celine Dion, als bronstige countryzanger, als crooner, in IJslandse kopieën van bekende wereldhits, zelfs als twee Alpen-zusjes met appelwangen. Björgvin, de alom tegenwoordige koning van de middelmaat.

Terug in Reykjavik, na twee weken, blijkt de grote ster geen fata morgana. Hij bestaat echt, en hij is all over the place. Net als Marco en Dré heeft Björgvin tegenwoordig genoeg aan zijn voornaam. Hij heeft net een countryplaat uit, die in elke platenwinkel te vinden is. Hij draagt een hoed, zoals Hazes in zijn nadagen, heeft een norse Johnny Cash blik en een cactus op zijn hoes. Niet dat er cactussen groeien op IJsland, maar mos ziet er niet uit op zo’n albumcover.

Tónar 12, de beste platenzaak van Reykjavik, heeft geen vakje Halldórsson. Zijn nieuwe plaat hebben ze wel, maar alleen onder de toonbank. “Everybody likes Björgvin, but not his music”, zegt een medewerker van de winkel. Tónar 12 is een platenzaak zoals je zou willen dat ze allemaal waren. Ze hebben er een enorme collectie fluisterpop, modern klassiek en folk, en zelfs een genre dat ze nergens anders hebben: viking ambient. In de winkel draait het solo-album van Jónsi Birgisson van Sigur Rós, dat vooral bestaat uit mistige geluidsflarden. Achter in de winkel kun je op je gemak hele stapels cd’s beluisteren, met een kopje espresso erbij.

“Björgvin zit al veertig jaar in het vak”, zegt de medewerker. “Iedereen kent hem. Hij is een heel grappige persoonlijkheid. In de jaren zeventig was hij een popicoon. Meisjes werden helemaal wild van hem. Op een gegeven moment brak hij de helft van een van zijn tanden af. Dat vond hij mooi. Vervolgens deed iedereen hem na.”

Bij de commerciële zaak een paar straten verderop toch een plaat aangeschaft, voor 859 kronen. Dat is een schijntje na de crisis. Hij heet Á Hverju Kvöldi. Thuis maar eens opzoeken wat het betekent. Het is een klassieker, ongetwijfeld, uit 1982. Björgvin leunt ontspannen op een piano, met gelakte schoenen en een rode trui met muzieknoten, die ook Tom Jones goed gestaan zou hebben. Björgvin, de man die alles kan.

Árnanes: velcome to dinner

2009-08-07T11:24:00.009+02:00

Wat brengt mensen tot het besluit een plattelandshotel te beginnen? Ver weg van alles, 24 uur per dag beschikbaar? Voor veel IJslanders buiten de hoofdstad lijkt zoiets niet zozeer een besluit. Wie het land door rijdt, over de ringweg, ziet overal familiebedrijfjes. Vissers, supermarkten, hotels. In Hotel Reykjanes, een godvergeten punt in de West-Fjorden, sjokt een jongen van twintig door de lege ontbijtzaal. Een bord soep met wat brood is er nog wel te krijgen, het laatste in de komende 100 kilometer. Verderop, bij de benzinepomp, een man met exact dezelfde gezichtsuitdrukking, maar dan 25 jaar doorleefder.

Precies aan de andere kant van het land, vlakbij de kleine vissersnederzetting Höfn, staat het gasthuis Árnanes. Je kunt er slapen, een paard huren, de hond aaien en vooral: eten. Asmundur Gislason, de lange gastheer van Árnanes, houdt er voor IJslandse begrippen een flamboyante werkstijl op na. Hij begroet zijn gasten met een zondagse das en een zwierig “Velcome to dinner” en serveert drie gerechten. “Fiesj, lasaanja wietout miet and traditional Icelandic lamb soup. You can ‘ave as moetsh as you like of that.” De bedoeling is eigenlijk dat je kiest voor het laatste: een heldere soep met vlees, groenten en aardappelen, waarvan je je inderdaad kunt voorstellen dat ze het al in de middeleeuwse turfhutjes aten.

Ruim vijftien jaar geleden begon Asmundur het gasthuis samen met zijn vrouw Helga. Ze hadden een carrière in het onderwijs en de gezondheidszorg achter de rug en stortten zich op het knusse plaatsje onder de Vatnajökull. Die monster van een gletsjer/vulkaan – zo groot als half Nederland – zorgde er eeuwenlang voor dat het zuidoosten van het land nauwelijks te bereiken was. Pas in 1974 werd de ringweg er voltooid. In 1996 kon men opnieuw beginnen na een vernietigende vloedgolf. In al zijn ruwheid is het ook een van de meest boeiende gebieden van het land. Helga zette de afgelopen winters haar kwast op het canvas om het vast te leggen. De resultaten hangen in het restaurant: bonte bergen en watervallen.

Twee Italianen maken een foto van het brood. Het brood van Árnanes is deel van het entertainment. “There ies a stone inside, to keep iet warm. We heet it up 300 degrees.” Van achter de bar klinkt het vrolijke geklik van halve liter blikken Viking bier. Asmundur opent ze alsof het flessen champagne zijn. Het restaurant is het terrein van de gastheer, die druk in de weer is met van alles, voortdurend vergeet wat hij ook alweer aan het halen was – de wijnkaart dus – maar met zijn charmes iedere gast een toetje – traditional Icelandic skyr natuurlijk – aan weet te praten. In de keuken werken twee vrouwen, die heel af en toe een bord mogen komen brengen.

Die twee vrouwen in de keuken blijven anoniem en ook wat mysterieus. Asmundurs vrouw Helga is er in elk geval niet bij, want zij overleed een paar maanden geleden. Naast de receptie hangt een foto. Maart 2009, bijna 61. Wat er gebeurd is, staat er niet bij. In het foldertje staat ze nog vrolijk en wel. Vragen doe je het natuurlijk ook niet. Niet tijdens het diner. Daar sta je dan, in je gezellige boerderijhotel met je persoonlijke benadering, dag in dag uit de ambachtelijke lamssoep aan te prijzen. De kinderen oud genoeg om alleen gelaten te worden, carrièreambities opgedroogd, klaar om mensen op te vangen in het indrukwekkende niets van de zuidkust. Zou het pensioen een paar maanden eerder ook als sneeuw voor de zon verdwenen zijn?

Isafjördur – Bolungarvik: drie paar visschoenen

2009-07-30T00:28:00.022+02:00

Groeten uit het einde van de wereld, het uiterste noord-westen van IJsland. Het is hier fris, nat en adembenemend. Sudureyri is een klein dorpje mét een kerk, maar zonder café. Er is wel een achterafhokje in de snackbar/supermarkt/tankstation, waar een oude visser met twintig lege blikken Viking pils voor zijn neus zit. De mensen hier leven van de vis. Dat ruik je zodra je het dorpje binnen rijdt, door de tunnel, langs de fjord.

Vandaag waren we in Isafjördur, vijftien kilometer verderop. Met ruim 3.000 inwoners is het de grootste stad in de uitgestrekte West Fjorden. Singer-songwriter Mugison komt er vandaan, maar verder moeten ze het ook hier van de vis hebben. Daar word je niet rijk van, blijkt uit de afgebladderde golfplaathuizen in het stadje. Ook niet gelukkig, dat kan bijna niet. Zeker niet als je bedenkt dat hier in de winter anderhalve maand geen straaltje zon te zien is.

Een paar kilometer verderop ligt het stadje Bolungarvik, en van daaruit kun je in een half uurtje, stapvoets over een keienweggetje, bij de meest waanzinnige leegte komen: het fjord Skálavik. Er zijn wel huizen, een stuk of vijf, maar het voelt alsof er niemand woont. Op het strand ligt zwart zand en aangespoeld drijfhout. Er staat zo’n sympathiek oranje huisje met een bed en een warme deken, mocht je er ingesneeuwd raken.

Die truc met dat keienweggetje, die dachten we op de terugweg naar het hotel nog een keer uit te halen. Niet door die saaie tunnel naar Sudureyri, maar de avontuurlijke route. Voor 1996 reed iedereen óver de berg in plaats van er onderdoor, en volgens de kaart bestaat die weg gewoon nog. Geen onverharde weg, gewoon een weg waar al tijden geen onderhoud meer aan gedaan is. Het heeft wel wat, zo hoog dat de schapen het niet meer aandurven, tussen mos, schrale sneeuw en een dikke wolk. Die keien zijn sportieve uitdagingen, ook voor een eenvoudige Hyundai.

Even voorbij de top slaat ons jeugdige enthousiasme om in het besef dat we niet in Drenthe zijn. De keien op de weg worden langzamerhand rotsen, en de kuilen scheuren. Niet gevaarlijk, wel steeds moeizamer en allang niet meer leuk. Stug doorrijden, we gaan de berg al af, in de verte ligt het water, en ver onder ons is de tunnel al te zien met de 'echte' weg. Er is een moment dat een avontuur omslaat in een barre rit, zeker als schattige beekjes er ineens voor kiezen de weg over te steken. Het had een teken moeten zijn om - met de finish in zicht - alsnog om te draaien, maar dat doe je dan toch ook weer niet.

De trip had kunnen eindigen met een verkeerd afgelopen twijfelgeval, maar gelukkig werd het een radicaal gat in de weg. Geen beginnen aan, ook niet met een 4x4. Dit is geen beekje, dit is een beek. Nee, een waterval. Er zit maar een ding op: keren, en weer door dat beekje, over de keien, door de wolk terug naar de tunnel.

Moet je je voorstellen hoe het hier vroeger ging. Dan had je noch een auto, noch een weg. Duizend jaar geleden al werd in Bolungarvik een van de eerste vissersnederzettingen van het land gevestigd. Aan het eind van de zomer kwamen boeren er heen, om zich een paar maanden te vestigen in een hutje met gras op het dak. Het dak moest precies de juiste helling hebben. Was het te steil, dan schoven de plaggen er af, was het te plat, dan donderde de hele boel in elkaar door het gewicht.

In die hutjes, veertig vierkante meter, leefden veertien kerels en twee vrouwen bij elkaar. De kerels gingen, verdeeld over twee boten, de zee op, de vrouwen droogden de kleren. Roeien, ook bij min tien. Ze vingen er snotolfen, een soort bolvormige vissen, zo dom dat ze aan de kust wier grazen en zo uit het water geschept kunnen worden. Toch staan ze, bij gebrek aan koningin, op het meest waardevolle IJslandse muntstuk, 100 kronen. Die snotolfen waren multifunctioneel. Het vlees, de eitjes (soms wel een kilo kaviaar), maar ook de huid kwam van pas.

Van de gedroogde huid maakten ze schoenen. Een dag voor je er op moest lopen, legde je ze te weken in het water. Kilometers en uren kenden ze nog niet, dus de afstand van Isafjördur tot Bolungarvik mat men in het aantal vissenschoentjes dat je nodig had om er te komen. Drie paar schoenen versleet je in het tochtje van zes uur. En als er een gat in kwam, gooide je ze niet weg, want je kon nog wel eens honger krijgen. Zes uur door de kou op die taaie vissenkarkassen. Ik wil niet weten hoeveel van die beestjes gesneuveld zouden zijn om ons weer terug op de verharde weg te brengen.

Met een opgeluchte zucht uit de tunnel, werpen we nog maar eens een blik omhoog. Nog geen tien meter boven de onze ligt de weg waarop we reden. Met inderdaad de gewraakte waterval, die de weg genadeloos heeft weggeslagen. Tweehonderd meter later gaat de weg op in het niets. Niet in de gelikte nieuwe weg, maar ergens in de berm. De natuur kan hier ongenadig zijn. Wij komen er vanaf met een vaderlijke waarschuwing.